Ông Vũ Vinh Phú. Ảnh: Tràng An

+ Theo ông, các doanh nghiệp (DN) thương mại Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng chưa?

- Thị trường nội địa, trong đó có sự góp sức của hệ thống phân phối đã đóng góp xấp xỉ 14% GDP và giải quyết lao động hơn 5 triệu người dân Việt Nam, góp phần vào việc phát triển sản xuất và phục vụ đời sống, bộ mặt hệ thống phân phối quốc gia được cải thiện một bước đáng khích lệ.

Tuy nhiên, sự phát triển trên đáng lẽ ra còn phải nhanh, mạnh vững chắc và hiệu quả hơn nếu được chăm lo hơn nữa, nhằm tạo ra một nền kinh tế thương mại đủ sức đảm nhiệm những yêu cầu đặt ra của cả nền kinh tế nước nhà.

+ Vậy, rào cản nào khiến DN thương mại chưa phát triển được như kỳ vọng, thưa ông?

- Thứ nhất, vướng thể chế kinh tế chưa phát triển, chưa vững chắc cần được cải tiến, cụ thể: Nguồn lực đất nước được phân bổ chưa được hiệu quả, còn lãng phí, các cơ hội tiếp cận quy hoạch đất đai, tiền vốn... Do đó DN thương mại cũng như DN các ngành khác trong nền kinh tế quốc dân phải vất vả để vượt qua mà hiệu quả chưa được như mong muốn. Đồng thời, tồn tại các nhóm lợi ích, quan hệ không lành mạnh có cơ hội nắm bắt, tham nhũng, lãng phí đang là rào cản của sự phát triển kinh tế có lúc làm suy giảm động lực cho sự phát triển của các DN ở thị trường nội địa.

Thứ hai, cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế nói chung và kinh tế thương mại nói riêng còn yếu. Các chi phí kinh doanh bỏ ra khi tiếp nhận, vận chuyển, lưu thông hàng hóa ở Việt Nam khá lớn và cao hơn ở các nước trong khu vực ASEAN và thế giới. Điều đó có nghĩa là, giá thành sản xuất và phân phối ở Việt Nam khó có thể cạnh tranh với hàng hóa ở các nước khu vực khi thâm nhập vào thị trường Việt Nam. Ngoài ra, các chi phí không chính thức, không văn bản vẫn còn tồn tại, công cuộc cải cách hành chính từng bước đều có kết quả, song còn rất nhiều việc phải làm để “cởi trói” cho DN Việt Nam.

Thứ ba, nguồn nhân lực cho nền kinh tế, trong đó có nhân lực cho thương mại quốc gia. Theo thống kê, có quá nửa số cán bộ, nhân viên trong ngành thương mại chưa được đào tạo một cách bài bản. 

Đó là chưa kể, sự kiểm soát của các cơ quan quản lý Nhà nước chuyên ngành còn nhiều bất cập. Tuy đã bắt được một số vụ trong quá trình nghiên cứu điều tra các đường dây buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế, song thực ra mới làm được phần nổi của tảng băng chìm. Điều nguy hiểm là, nó sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN nghiêm túc và DN vi phạm pháp luật trên thị trường, gây tổn thất cho ngân sách Nhà nước và có lúc làm tha hóa đội ngũ cán bộ thi hành công vụ của quốc gia.

+ Những đề xuất của ông để từng bước tháo gỡ những rào cản này là gì?

- Bài toán đặt ra là: Phải giải quyết những nút thắt kể trên để thể chế kinh tế được thông thoáng, cởi mở, để DN làm ăn một cách nghiêm túc cạnh tranh ở thị trường một cách công khai, minh bạch, bình đẳng, đem lại lợi ích cho xã hội và DN. 

Cơ sở hạ tầng phải được cải thiện, giảm bớt những chi phí không cần thiết trong quá trình sản xuất kinh doanh để hạ giá thành và phí lưu thông, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và DN Việt Nam ở thị trường nội địa. 

Nhà nước cùng với các bộ ngành, các địa phương và cả DN cần quan tâm đến việc đào tạo đội ngũ nhân lực cho hệ thống thương mại quốc gia. Đây là điều quan trọng nhất, là động lực mạnh mẽ nhất cho sự phát triển vững chắc và hiệu quả. Cần tăng cường và làm tốt công tác kiểm soát thị trường chống hành vi vi phạm pháp luật thương mại, tạo điều kiện cho các DN làm ăn nghiêm túc, có điều kiện phát triển, nghiêm trị các tổ chức và cá nhân gian lận thương mại, sản xuất và kinh doanh hàng giả, trốn thuế một cách nghiêm minh, có như vậy mới loại bỏ được những hạt sạn trong sự phát triển của thương mại đất nước.

+ Xin cảm ơn ông!

Tràng An (Thực hiện)