Khảo sát của IPSARD cho thấy, khoảng 73% số người bán buôn rau được điều tra tại các chợ không phân biệt được rau an toàn (RAT). Tỷ lệ này ở nhóm mua rau lên tới 95%. Chỉ có 60% số người mua rau thực sự quan tâm đến ATTP của rau. Đáng ngại là, có tới 30% số người bán buôn rau được điều tra cho rằng, không cần thiết phải cung cấp RAT do kinh doanh mặt hàng này không có lãi, chi phí sản xuất cao trong khi đầu ra không ổn định cả về giá cả và chất lượng. 

Người kinh doanh RAT cũng chưa nhận được sự ưu đãi đáng kể so với người kinh doanh rau thường. Hiện chưa có chợ bán buôn nào có các phân khu riêng cho RAT. Do đó, tỷ lệ RAT được cung ứng tại các chợ bán buôn còn hạn chế. 

Theo số liệu của Cục ATTP, Bộ Y tế, nhu cầu tiêu thụ rau xanh hiện nay của Hà Nội khoảng 2.600 tấn/ngày, trong khi sản lượng rau an toàn (gồm cả rau hữu cơ) xuất ra mới đạt 800 tấn/ngày, chiếm gần 30%; 70% còn lại có nguy cơ không an toàn.

Ông Trần Công Thắng, IPSARD, cho biết: Việt Nam bắt đầu thực hiện các chương trình trồng rau RAT cách đây hơn 15 năm. Dự án phát triển RAT được khởi động từ năm 1997 mục đích dần cung cấp nguồn rau sạch cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, sau 6 năm, dự án vẫn dậm chân tại chỗ.

Tỷ lệ RAT tại các chợ dân sinh và chợ đầu mối chiếm rất khiêm tốn. Việc quản lý gần như bỏ ngỏ, không mang lại sự yên tâm cho người dân. Nhiều dự án đã được thực hiện, nhưng đến nay công tác quản lý ATTP với các sản phẩm rau tại các chợ đầu mối vẫn rất lỏng lẻo. Các tiểu thương không mặn mà với RAT vì không có lợi nhuận, trong khi người tiêu dùng không phân biệt được RAT với các loại rau không an toàn. 

Cũng theo ông Trần Công Thắng, việc quản lý ATTP chưa được quy định trong chức năng, nhiệm vụ của ban quản lý chợ bán buôn, do đó, công tác quản lý ATTP đối với sản phẩm rau rất hạn chế. Theo ước tính của các đại diện ban quản lý các chợ: Long Biên, Hôm Đức Viên và Đồng Xa, tỷ lệ RAT cung ứng tại các chợ này chỉ dưới 10%.

Việc quản lý ATTP với sản phẩm rau tại chợ bán buôn đang gặp khó khăn do có quá nhiều ban, ngành cùng tham gia, cơ chế hành chính chồng chéo, thiếu hiệu quả. Thành phần ban chỉ đạo kiểm tra liên ngành là những cán bộ kiêm nhiệm từ các cơ quan ban, ngành khác nhau; chỉ tổ chức các đoàn thanh tra liên ngành vào một số thời điểm trong năm như Tết Nguyên đán, Tháng ATTP.

Lực lượng thanh tra chuyên ngành về ATTP của nước ta cũng rất hạn chế, hiện chỉ có khoảng 300 người. Trong khi đó, chỉ riêng Thủ đô Băng Cốc, Thái Lan đã có trên 5.000 thanh tra viên về thực phẩm; Nhật Bản là 12.000 người… 

Chưa kể, Luật ATTP nêu rõ: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm quản lý ATTP trong suốt quá trình sản xuất, thu gom, giết mổ, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh đối với ngũ cốc, thịt và các sản phẩm từ thịt, thủy sản và sản phẩm thủy sản, rau, củ, quả và sản phẩm rau, củ, quả. Mặc dù Bộ này đã xây dựng dự thảo thông tư đưa ra các quy định, điều kiện, nhưng văn bản lại chưa đề cập tới cơ chế xử phạt và đơn vị nào chịu trách nhiệm quản lý.

Bà Lê Thị Hồng, Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công thương, cho biết, do việc gắn kết giữa các khâu trong chuỗi cung ứng nông sản còn lỏng lẻo nên trách nhiệm của người sản xuất với sản phẩm của mình còn thấp, truy xuất nguồn gốc khó khăn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến việc quản lý ATTP với mặt hàng rau quả khó kiểm soát như hiện nay.

Phương Anh