Ban chỉ đạo về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Đồng Tháp sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 (Ảnh: Tiến Việt)

Doanh nghiệp giữ vai trò "dẫn dắt" cuộc chơi

Điểm mới cốt lõi trong giai đoạn này là việc Đồng Tháp xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo. Thay vì chỉ là đơn vị thụ động tiếp nhận hỗ trợ, doanh nghiệp nay giữ vai trò dẫn dắt đầu tư và phối hợp cùng Nhà nước phát triển các sản phẩm công nghệ cao.

Đặc biệt, đối với các công nghệ đã có thị trường, doanh nghiệp sẽ chủ động dẫn dắt đầu tư; Nhà nước chỉ đóng vai trò hỗ trợ thông qua cơ chế mua sắm công và tạo hành lang pháp lý phù hợp. Trong khi đó, các viện nghiên cứu và trường đại học sẽ tập trung vào nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu thực tế của chính doanh nghiệp.

Một thay đổi mang tính đột phá khác là mô hình "ngân sách Nhà nước dẫn dắt - xã hội cùng đầu tư". Nhà nước không còn bao cấp toàn bộ mà tập trung vào hạ tầng ứng dụng, trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở dữ liệu dùng chung. Nguồn kinh phí ngoài ngân sách được khuyến khích đầu tư vào thiết bị, nâng cấp công nghệ và vận hành các không gian đổi mới sáng tạo.

Đồng Tháp cũng thực hiện cơ chế "cùng chia sẻ rủi ro và chia sẻ lợi ích" trong các chương trình nhiệm vụ được tài trợ từ nhiều nguồn khác nhau. Việc phân bổ ngân sách sẽ linh hoạt theo yêu cầu thực tiễn, ưu tiên cho các nhiệm vụ có sự tham gia đối ứng, tiếp nhận và thương mại hóa kết quả của doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý trong mô hình "3 nhà" của Đồng Tháp là yêu cầu thương mại hóa được đặt ngay từ khâu xây dựng nhiệm vụ.

Các chương trình hợp tác giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp phải hướng đến giải quyết bài toán thực tế của địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và mở rộng khả năng thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Để hiện thực hóa sự liên kết "3 nhà", Đồng Tháp sẽ triển khai hàng loạt giải pháp mới: Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox); Phiếu hỗ trợ tài chính (voucher); Cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng; Thúc đẩy doanh nghiệp spin-off. Trong đó, cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng là chuyển mạnh sang hậu kiểm, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm giải trình và phân bổ ngân sách.

Hướng tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh

Sự bắt tay của "3 nhà" sẽ tập trung vào danh mục công nghệ chiến lược phù hợp với lợi thế địa phương như: công nghệ nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data). Đồng Tháp đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng kinh phí từ xã hội trên tổng chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) phải đạt trên 60%.

Đồng Tháp đặt ra các chỉ tiêu quan trọng giai đoạn 2026-2030 khi "3 nhà" kết hợp đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Ảnh: ĐQ)

Nếu trước đây, các chính sách khoa học và công nghệ chủ yếu tập trung vào nghiên cứu thì kế hoạch giai đoạn 2026-2030 cho thấy Đồng Tháp đang hướng tới xây dựng toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Những mục tiêu cụ thể cũng phản ánh kỳ vọng này. Đồng Tháp phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 70 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, trên 150 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, từ 7 trung tâm hoặc vườn ươm đổi mới sáng tạo trở lên; chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) nằm trong nhóm 15 địa phương dẫn đầu cả nước và tỷ lệ kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn sau 12 tháng đạt từ 60% trở lên.

Việc xây dựng mô hình hợp tác "3 nhà" theo hướng cùng đầu tư, cùng chia sẻ trách nhiệm và cùng hướng tới thị trường cho thấy Đồng Tháp không chỉ kỳ vọng tạo thêm các công trình nghiên cứu mà hướng tới hình thành các sản phẩm công nghệ có khả năng thương mại hóa, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển mới của đất nước, cách tiếp cận này của Đồng Tháp có thể xem là bước chuyển từ tư duy "quản lý khoa học" sang "kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo", trong đó mỗi chủ thể đều có vai trò, lợi ích và trách nhiệm rõ ràng để cùng tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế./.