Quốc lộ 91 là công trình giao thông quan trọng, cần được quản lý, khai thác hiệu quả để tiết kiệm nguồn lực và phòng, chống lãng phí tài sản công. Ảnh: Phú Đức

Giải ngân 100% nhưng không đánh đổi chất lượng

Ngày 21/9, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên ký Kế hoạch số 443/KH-UBND về tổ chức thực hiện phong trào thi đua đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2026-2030.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là yêu cầu cụ thể đối với việc quản lý ngân sách, tài sản công, đất đai và tiến độ các dự án. Thành phố đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công được giao, nhưng phải bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Mục tiêu này đặt các sở, ngành và địa phương trước áp lực kép: Không để vốn đầu tư công chậm đi vào nền kinh tế, nhưng không được chạy theo tỷ lệ giải ngân bằng mọi giá. Một dự án hoàn thành thủ tục thanh toán nhưng chậm đưa vào sử dụng, chất lượng không bảo đảm hoặc không phát huy hiệu quả vẫn là biểu hiện của lãng phí nguồn lực.

Kế hoạch yêu cầu tập trung hoàn thành đúng hoặc vượt tiến độ các công trình, dự án trọng điểm; ưu tiên dự án có tính kết nối nội vùng, liên vùng, phát triển logistics và giao thông công cộng. Cần Thơ cũng xác định nhiệm vụ hoàn thành các tuyến đường bộ cao tốc trong khu vực, mở rộng quốc lộ trọng yếu, xây dựng đường vành đai, tuyến tránh trung tâm đô thị, đường bộ ven biển và các trục liên kết vùng.

Việc đầu tư không chỉ nhằm có thêm công trình, mà phải hình thành một mạng lưới kết nối đủ sức tạo động lực phát triển. Nếu từng tuyến đường tiếp tục triển khai rời rạc, chậm khớp nối hoặc kéo dài thời gian thi công, nguồn vốn lớn vẫn có nguy cơ bị “giam” trong những dự án chưa thể phát huy công năng.

UBND thành phố yêu cầu nâng cao trách nhiệm trong quy hoạch, đầu tư, xây dựng, quản lý, giám sát, vận hành và khai thác công trình. Công tác tư vấn, giám sát độc lập phải được tăng cường nhằm kiểm soát chất lượng, rút ngắn thời gian thi công và bảo đảm hiệu quả sau đầu tư.

Đáng chú ý, thành phố yêu cầu đa dạng hóa nguồn lực nhưng phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Việc vận động người dân hiến đất, đóng góp ngày công, vật liệu hoặc các nguồn lực hợp pháp để xây dựng công trình phải đi cùng yêu cầu công khai, minh bạch trong huy động, quản lý và sử dụng.

Chống lãng phí phải gắn trách nhiệm người đứng đầu

Kế hoạch số 443/KH-UBND xác định chống lãng phí là nhiệm vụ thường xuyên, gắn trực tiếp với trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương và thủ trưởng cơ quan, đơn vị. Đây phải là trách nhiệm trong chỉ đạo, kiểm tra và xử lý, không thể dừng ở việc ban hành kế hoạch hoặc phát động thi đua.

Các sở, ban, ngành và UBND xã, phường phải xây dựng chương trình thực hành tiết kiệm, chống lãng phí hằng năm và theo giai đoạn. Thành phố yêu cầu giảm dần tỷ trọng chi thường xuyên, tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển; rà soát, cắt giảm các khoản chi chưa thực sự cần thiết.

Những khoản mua sắm tài sản, tổ chức hội nghị, hội thảo, lễ kỷ niệm, khánh tiết và chi hành chính khác phải được kiểm soát chặt. Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm rà soát từ khâu lập dự toán, thay vì chờ đến quyết toán mới phát hiện khoản chi thiếu hiệu quả.

Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91 tại TP Cần Thơ đang được triển khai, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Ảnh: Phú Đức

Đối với tài sản công, Cần Thơ yêu cầu tiếp tục rà soát, sắp xếp, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước; quản lý, sử dụng đúng mục đích, tiêu chuẩn và định mức. Tài sản bỏ trống, sử dụng sai công năng hoặc chậm xử lý không chỉ gây thất thoát mà còn làm mất cơ hội khai thác nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Một nội dung thể hiện rõ yêu cầu giám sát là thành phố giao các cơ quan tăng cường thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý và công khai hành vi vi phạm về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. UBND xã, phường cũng phải xử lý nghiêm vi phạm theo thẩm quyền và công khai kết quả xử lý theo quy định.

Kế hoạch đồng thời đề cao vai trò giám sát của người dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố và các tổ chức chính trị - xã hội đối với việc quản lý ngân sách, tài sản công và đầu tư xây dựng. Người dân được khuyến khích phát hiện, phản ánh hành vi gây lãng phí đến cơ quan có thẩm quyền.

Từ kế hoạch đến kết quả thực tế vẫn là khoảng cách cần được đo bằng tiến độ công trình, hiệu quả sử dụng tài sản công và số vụ việc được phát hiện, xử lý. Khi trách nhiệm được xác định rõ, kết quả kiểm tra được công khai và người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về sự trì trệ, chống lãng phí mới không dừng lại ở khẩu hiệu.