Chị Cúc cùng chồng là Huỳnh Thanh Trà cùng chụp ảnh chung với Bác Phạm Văn Đồng vào năm 1976

Sinh ra và lớn lên tại thôn Bồ Bản (xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang, TP. Đà Nẵng), mới 14 tuổi, chị Cúc đã là liên lạc cho Huyện ủy Hòa Vang. 17 tuổi, chị trở thành Đội trưởng đội công tác đặc biệt của Huyện ủy Hòa Vang, hoạt động trong nội thành Đà Nẵng, đến năm 20 tuổi chị vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Đội công tác đặc biệt của chị đã lập được nhiều chiến công vang dội, làm cho kẻ thù bạt vía kinh hồn.

Cuối năm 1962, trong một lần đi trinh sát, chị Cúc bị địch bắt, bọn giặc tra tấn chị dã man, chúng dùng cả cây đinh sắt dài 5 phân đóng vào sọ não hòng khuất phục tinh thần, nhưng chị vẫn kiên cường một mực không khai tổ chức cách mạng, cuối cùng địch đành phải thả chị.

Năm 1966, vết thương của chị bị tái phát, lãnh đạo Khu ủy Quảng Đà bí mật đưa chị ra miền Bắc chữa trị. Đến bây giờ, chị Cúc vẫn nhớ như in lần đầu tiên được gặp Bác Hồ kính yêu. Hôm đó là chiều ngày 19/5/1966, chị và chị Mười, quê Mỹ Tho, Tiền Giang nằm điều trị chung trong một phòng tại Bệnh viện Việt - Xô, được các bác sỹ thông báo: “Chút nữa có người của Phủ Chủ tịch tới thăm các cháu...”. Linh tính như mách bảo với chị rằng, Bác Hồ sẽ tới thăm các chị. Chưa được gặp Bác lần nào, nhưng chị Cúc hình dung Bác như một ông Tiên, mắt sáng, râu tóc bạc phơ, hiền từ, nhân hậu...

Đúng 19 giờ tối, chị thoáng thấy một dáng người cao, nhanh nhẹn có chòm râu bạc phơ bước vào, đi bên cạnh chú Vũ Kỳ. Ông cụ mặc áo màu nâu thẫm, khoác áo bờ-lu trắng bước nhanh vào phòng chị, chị nói với chị Mười: “Đúng là Bác Hồ rồi...”. Mừng quá, chị Kim Cúc đứng lên định chạy ra đón Bác, nhưng vì quá xúc động, hai chân chị cứ như dính chặt xuống đất, còn chị Mười, hai chân bị liệt nên không thể đứng dậy đón Bác được. Bác vội vẫy tay: “Hai cháu cứ ngồi ở đó, đừng chạy ra...”. Chị Cúc đứng lặng người nhìn Bác. Bác bảo là đã nghe các chú ở trong Nam nói về thành tích, công tác của các cháu rồi, Bác hỏi thăm về tình hình sức khỏe của từng người. Nghe báo cáo về trường hợp chị Cúc bị địch đóng đinh vào đầu, Bác sờ tay lên đỉnh đầu chị, lo lắng hỏi: “Đau như vậy, đêm cháu có ngủ được không...?”. Rồi Bác dặn Bác sỹ Bình: “Chú phải theo dõi cả việc ăn uống của các cháu, nhớ nhắc nhà bếp phải thay món liên tục cho hợp khẩu vị. Ở miền trong thường thích món cá nấu canh chua lắm”. 

Nghe Bác nói, chị Cúc và chị Mười đều nghẹn ngào cảm động, không nói được lời nào. Bác trìu mến căn dặn: “Cháu Cúc ở Quảng Đà, cháu Mười ở Mỹ Tho cùng bị kẻ địch tra tấn dã man, bây giờ về nằm bệnh viện thì hãy hết lòng thương yêu nhau, chăm sóc lẫn nhau nghe các cháu...”. Cả hai chị cảm động quá, nước mắt cứ chảy ròng ròng trên má, Bác lấy khăn mùi xoa trong túi áo ra, chấm nước mắt cho từng chị!

Gần một tháng sau, chiều 10/6/1966, Bác Hồ lại cho xe của Bác đến đón chị Cúc, chị Mười và các chị em khác vào Phủ Chủ tịch cùng ăn cơm với Bác. Vừa bước ra khỏi xe, chị Cúc đã thấy Bác Phạm Văn Đồng đi từ cầu thang xuống và cười bảo: “Ai kia kìa...”. Nhìn theo hướng tay Bác Đồng, các chị nhìn thấy Bác Hồ đang đứng bên hàng rào cây dâm bụt, tay Bác cầm điếu thuốc, nhìn các chị âu yếm. Chị Kim Cúc kéo tay chị Mười chạy lại đón Bác mà quên là chân chị Mười bị đau đi lại rất khó khăn. Bác vội đưa tay dìu chị Mười ngồi xuống ghế dưới giàn nho nơi Bác ngồi làm việc, Bác bảo: “Chiều 12/6 đến, các cháu sang Trung Quốc chữa bệnh. Ở bên đó, có điều kiện tiếp xúc với người nước bạn, lúc khỏe các cháu nên tranh thủ học tiếng. Biết được các thứ tiếng nước ngoài chừng nào tốt chừng nấy, phòng khi ta nghe và nói chuyện trực tiếp với họ mà không cần phiên dịch. Biết các cháu sang, nhất định sẽ có nhiều nhà báo đến hỏi chuyện, phỏng vấn, Bác dặn, nếu sức khỏe không ổn định thì nên nghỉ. Lúc khỏe thì nên cho họ gặp, kể cho họ biết tội ác của Mỹ ngụy và tinh thần bất khuất đấu tranh đánh giặc của quân dân ta...”.

Sau khi chữa bệnh, chị Cúc và chị Mười về nước lại ở cùng với nhau, hai chị lại được vào thăm Bác Hồ. Bác hỏi chị Cúc: “Sau thời gian chữa bệnh ở ngoài nước, cháu thấy sức khỏe ra sao?. Trời rét đầu cháu còn lên cơn đau nhiều không ?”. Bác hỏi chị Cúc: “Cháu sang Trung Quốc đã học được tiếng nước bạn đến đâu rồi...”. Rồi Bác hỏi chị Cúc bằng tiếng Trung Quốc, chị Cúc thưa lại với Bác bằng tiếng Trung Quốc. Bác khen chị có chí và dặn: “Ở hoàn cảnh nào cũng phải học cháu ạ...”. Chị Cúc xin Bác được về Nam tiếp tục công tác, đánh giặc, Bác bảo, sức khỏe của các chị còn phải tiếp tục điều trị và nên tiếp tục đi học.

Vâng lời Bác dặn, chị Cúc theo học bổ túc văn hóa hết cấp 3, rồi thi đậu vào khoa Hóa, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội... Thời gian sau đó, chị Kim Cúc tiếp tục được gặp Bác Hồ trong những lần hội nghị thi đua…

Giờ đây, chị Cúc đã ngoài 60 tuổi, là một thương binh hạng 1/4, sức khỏe của chị đã giảm sút nhiều do vết thương tái phát. Song, mỗi lần kể lại những kỷ niệm được gặp Bác Hồ, chị như khỏe và phấn chấn hẳn lên. Chị khoe rằng, đã hoàn thành cuốn hồi ký về cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, mà trong đó những lần được gặp Bác Hồ là kỷ niệm sâu sắc nhất với chị.

Nguyên Ngọc