Cục I (Thanh tra Chính phủ) công bố quyết định thanh tra chuyên đề công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại thành phố Hà Nội, tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên phục vụ Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Ảnh: PH

Đến ngày 12/7/2026, 6 dự án đã kết thúc thanh tra trực tiếp. Qua thanh tra bước đầu phát hiện một số tồn tại, thiếu sót trong trình tự, thủ tục đầu tư, đất đai, cấp phép và hoạt động khai thác khoáng sản; đồng thời nhận diện một số vướng mắc trong cơ chế, chính sách cần được nghiên cứu, tháo gỡ.

Khẩn trương triển khai kế hoạch của Thanh tra Chính phủ

Thực hiện Kế hoạch số 499/KH-TTCP ngày 25/12/2025 của Thanh tra Chính phủ về thanh tra công tác quản lý, cấp phép, khai thác khoáng sản, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã khẩn trương rà soát tình hình thực tế, báo cáo cấp có thẩm quyền và đề xuất phương án triển khai phù hợp với tình hình địa bàn.

Qua rà soát các cuộc thanh tra trước đây, Thanh tra tỉnh xác định trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cũ chưa có cuộc thanh tra về khoáng sản; các cuộc thanh tra chủ yếu thuộc địa bàn tỉnh Bắc Giang cũ. Ngày 9/3/2026, Thanh tra tỉnh đã báo cáo Thanh tra Chính phủ và Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả thực hiện Kế hoạch số 499/KH-TTCP, đồng thời xin ý kiến chỉ đạo về việc tiến hành thanh tra đối với các dự án trên địa bàn.

Sau đó, Chủ tịch UBND tỉnh có văn bản giao Thanh tra tỉnh tiến hành khảo sát một số dự án khai thác khoáng sản. Trên cơ sở khảo sát, ngày 2/4/2026, Thanh tra tỉnh đề xuất điều chỉnh Kế hoạch thanh tra năm 2026, trong đó dự kiến tiến hành thanh tra 13 dự án đã và đang triển khai khai thác khoáng sản.

Ngày 7/4/2026, Chủ tịch UBND tỉnh nhất trí chủ trương điều chỉnh Kế hoạch thanh tra năm 2026. Tiến độ thực hiện được chia thành 2 giai đoạn, gồm 7 dự án thực hiện trong quý II, quý III và 6 dự án còn lại thực hiện trong quý II, quý IV.

Ngày 8/4/2026, Thanh tra tỉnh ban hành 2 quyết định thanh tra công tác quản lý, cấp phép, khai thác khoáng sản đối với 7 dự án trên địa bàn tỉnh.

Trong quá trình thực hiện, ngày 9/6/2026, một phần nội dung thanh tra đối với Dự án khai thác khoáng sản đất san lấp mặt bằng tại khu vực Đồi Năm Hoàng, thôn Bãi Cá, xã Bình Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang cũ, nay là xã Lục Sơn, tỉnh Bắc Ninh, do Công ty TNHH BĐS Thành Nam làm chủ khai thác, đã bị đình chỉ. Lý do là dự án đã được Cơ quan An ninh điều tra, Công an tỉnh ban hành quyết định khởi tố.

Đối với các dự án còn lại, các đoàn thanh tra đã triển khai theo kế hoạch được duyệt và đúng trình tự, thủ tục quy định. Ngày 25/6/2026, các đoàn thanh tra đã ban hành thông báo kết thúc thanh tra trực tiếp.

Đến thời điểm báo cáo ngày 12/7/2026, công tác thanh tra trực tiếp đối với 6 dự án đã hoàn thành. Các nội dung về trình tự, thủ tục cấp phép, việc thực hiện thăm dò, khai thác khoáng sản và những nội dung liên quan đã được đoàn thanh tra xem xét, kiểm tra. Hiện nay, các đoàn thanh tra đang tổng hợp, hoàn thiện báo cáo kết quả thanh tra theo quy định.

Qua quá trình thanh tra, đoàn thanh tra bước đầu phát hiện một số tồn tại, thiếu sót trong công tác quản lý, cấp phép và hoạt động khai thác khoáng sản. Trong đó, về trình tự, thủ tục đầu tư và cấp phép, có trường hợp không thực hiện trình tự, thủ tục xin chấp thuận chủ trương đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp phép khai thác.

Đối với việc chấp hành các quy định về đất đai, qua thanh tra phát hiện trường hợp chưa thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng sang đất khác, chưa hoàn thành thủ tục thuê đất trước khi khai thác.

Trong hoạt động khai thác tại các mỏ, một số tồn tại được chỉ ra như bổ nhiệm giám đốc mỏ chưa đủ tiêu chuẩn; hoạt động khai thác chưa đúng thiết kế được duyệt; việc lưu trữ dữ liệu camera và trạm cân chưa đầy đủ.

Công tác quản lý mốc giới tại một số dự án còn hạn chế. Quy cách mốc giới các điểm góc chưa đúng quy cách mốc địa giới hành chính cấp xã theo yêu cầu cắm mốc giới tại giấy phép khai thác khoáng sản. Việc quản lý mốc giới chưa tốt, còn để một số mốc giới bị xê dịch trong quá trình khai thác.

Bên cạnh đó, một số dự án chưa có hồ sơ chứng minh việc mua bảo hiểm cho máy móc, thiết bị và phương tiện vận tải phục vụ hoạt động khai thác khoáng sản; chưa thi công một số hạng mục theo thiết kế mỏ được duyệt. Qua kiểm tra, tại một số vị trí trong quá trình khai thác, góc nghiêng bờ công tác cao hơn so với góc nghiêng bờ công tác theo thiết kế được duyệt.

Các nội dung trên đang được đoàn thanh tra tiếp tục làm việc với các tổ chức, cá nhân có liên quan để làm rõ việc chấp hành các quy định của pháp luật về khai thác khoáng sản, môi trường và những nội dung liên quan. Thanh tra tỉnh chỉ đạo đoàn thanh tra tiếp tục hoàn thiện các nội dung cần thiết, bảo đảm kết quả thanh tra chính xác trước khi báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định.

Từ thực tiễn thanh tra, nhận diện vướng mắc về cơ chế, chính sách

Qua thực tiễn triển khai Kế hoạch số 499/KH-TTCP, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh cũng bước đầu nhận diện những bất cập, vướng mắc trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật liên quan đến đất đai và hoạt động khai thác khoáng sản.

Một trong những nội dung được quan tâm là thủ tục thuê đất phục vụ hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm III và khai thác khoáng sản nhóm IV, trong đó có đất san lấp phục vụ thi công các công trình, dự án.

Theo quy định pháp luật đã được sửa đổi, chủ đầu tư được thuê lại quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật dân sự và các pháp luật khác có liên quan mà không phải chuyển mục đích sử dụng đất đối với một số loại đất theo quy định.

Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai, Thanh tra tỉnh nhận thấy vẫn còn vấn đề cần được hướng dẫn cụ thể về việc xác định tiền sử dụng đất đối với chủ dự án trong trường hợp không phải chuyển mục đích sử dụng đất. Trong khi đó, pháp luật đất đai hiện hành quy định việc tính tiền sử dụng đất tại thời điểm cơ quan Nhà nước có quyết định chuyển mục đích sử dụng đất.

Từ thực tiễn đó, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã đề xuất nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nội dung thủ tục liên quan nhằm tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc tại các dự án; đồng thời đáp ứng nhu cầu về nguồn vật liệu phục vụ các dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh và tránh thất thu ngân sách.

Việc nhận diện những vướng mắc trong quá trình thanh tra góp phần phản ánh đầy đủ hơn thực tiễn thực hiện chính sách, pháp luật. Bên cạnh việc phát hiện những tồn tại, thiếu sót cần chấn chỉnh, kết quả thanh tra cũng cung cấp cơ sở thực tiễn để nghiên cứu, kiến nghị hoàn thiện các quy định liên quan.

Trong thời gian tới, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh tiếp tục chỉ đạo các đoàn thanh tra khẩn trương hoàn thành báo cáo kết quả thanh tra, trình cấp có thẩm quyền ban hành kết luận thanh tra; đồng thời báo cáo, cập nhật tiến độ, kết quả thanh tra theo chỉ đạo của Thanh tra Chính phủ và Chủ tịch UBND tỉnh.

Thanh tra tỉnh cũng sẽ tiếp tục thành lập đoàn thanh tra đối với 6 dự án khai thác khoáng sản còn lại đã được Chủ tịch UBND tỉnh nhất trí điều chỉnh đưa vào kế hoạch thanh tra.

Việc khẩn trương triển khai Kế hoạch số 499/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ cho thấy sự chủ động của Thanh tra tỉnh Bắc Ninh trong thực hiện nhiệm vụ thanh tra theo chỉ đạo, đồng thời gắn công tác thanh tra với yêu cầu làm rõ những tồn tại trong thực tiễn và tổng hợp, kiến nghị xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật.

Qua đó, công tác thanh tra góp phần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật trong quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản; kịp thời làm rõ những tồn tại, thiếu sót, đồng thời tổng hợp những vấn đề phát sinh từ thực tiễn để báo cáo, kiến nghị theo quy định.