Xây dựng nền tảng số, dữ liệu số ngành Thanh tra: Nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn mới. Đồ hoạ: PH

Khi dữ liệu trở thành nền tảng của quản trị

Nhiều năm qua, mỗi cuộc thanh tra, mỗi vụ việc khiếu nại, tố cáo hay mỗi lần tiếp công dân đều tạo ra một khối lượng rất lớn hồ sơ, tài liệu. Phần lớn dữ liệu đó được lưu trữ dưới dạng hồ sơ giấy hoặc ở nhiều hệ thống khác nhau, chủ yếu phục vụ lưu trữ, thống kê và tổng hợp.

Trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh xây dựng Chính phủ số và nền hành chính hiện đại, cách quản lý này không còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn. 

Điều ngành Thanh tra hướng tới không đơn thuần là chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử mà là hình thành một phương thức quản trị mới, trong đó dữ liệu trở thành trung tâm của công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và hoạt động nghiệp vụ.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị khi xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để đổi mới mô hình quản trị quốc gia.

Theo Phó Chánh Văn phòng Nguyễn Viết Thắng, mục tiêu của chuyển đổi số là chuyển từ quản lý hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu. Đồ hoạ: PH

Theo Phó Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Viết Thắng, chuyển đổi số không phải là câu chuyện đầu tư thêm phần mềm hay trang thiết bị.

Ông Thắng cho rằng, mục tiêu của chuyển đổi số là chuyển từ quản lý bằng hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu; từ xử lý thủ công sang điều hành theo thời gian thực; từ phát hiện sai phạm sau khi xảy ra sang nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và phòng ngừa.

Điều đó cũng đồng nghĩa dữ liệu không còn là "sản phẩm đầu ra" sau mỗi cuộc thanh tra mà trở thành nguồn lực phục vụ toàn bộ quá trình quản trị của ngành.

Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi được kết nối

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ chính trị chiến lược, quan trọng, cấp bách của Thanh tra Chính phủ và ngành Thanh tra (Ban Chỉ đạo 236) đầu tháng 5/2026, Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn yêu cầu Ban Quản lý dự án không chờ hoàn tất toàn bộ thủ tục đầu tư mới bắt đầu triển khai công việc.

Các đơn vị được giao chủ động rà soát, chuẩn hóa, số hóa tài liệu ngay từ bây giờ để khi nền tảng số hoàn thành có thể đưa vào vận hành ngay.

“Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Thanh tra Chính phủ quyết định đầu tư Dự án Xây dựng nền tảng, dữ liệu số ngành Thanh tra”, Cục trưởng Cục II Nguyễn Mạnh Hường chi sẻ. Đồ hoạ: PH

Theo ông Nguyễn Mạnh Hường, Cục trưởng Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo khu vực miền Trung (Cục II), Giám đốc Ban Quản lý các dự án Chuyển đổi số và đầu tư xây dựng Thanh tra Chính phủ, năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Thanh tra Chính phủ quyết định đầu tư Dự án Xây dựng nền tảng, dữ liệu số ngành Thanh tra.

Dự án gồm sáu hợp phần lớn, từ cơ sở dữ liệu về kiểm soát tài sản, thu nhập; tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; trách nhiệm giải trình đến nền tảng số công tác thanh tra và hệ thống quản lý văn bản, điều hành.

Ông Hường cho rằng, mục tiêu lớn nhất của dự án không phải là xây dựng thêm một hệ thống phần mềm mà là hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất của toàn ngành, từng bước chuyển từ quản lý bằng hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu số.

“Dự án được triển khai với tinh thần "vừa chạy vừa xếp hàng", vừa hoàn thiện thủ tục, vừa chuẩn bị dữ liệu, vừa tổ chức thực hiện để rút ngắn thời gian đưa hệ thống vào khai thác”, ông Hường nhấn mạnh.

Lớp bồi dưỡng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kỹ năng số, công nghệ số cơ bản phục vụ chuyển đổi số quốc gia Khóa 2 năm 2026 cho gần 200 học viên thuộc Thanh tra Chính phủ. Ảnh: TH

Theo báo cáo công tác 6 tháng đầu năm 2026, Thanh tra Chính phủ đang khẩn trương triển khai Dự án Xây dựng nền tảng, dữ liệu số ngành Thanh tra nhằm tạo lập môi trường làm việc số và cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành.

Hệ thống phần mềm báo cáo về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng đã được triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc từ đầu năm 2026.

Nền tảng quản lý khiếu nại, tố cáo quốc gia cũng đang được thí điểm tại Ban Tiếp công dân Trung ương cùng một số địa phương, tạo tiền đề hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất trong toàn ngành.

Tháng 3/2026, Thanh tra Chính phủ tiếp tục tổ chức đào tạo trực tiếp kết hợp trực tuyến cho cán bộ các bộ, ngành và địa phương về sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ công tác thanh tra.

Việc hướng dẫn thống nhất quy trình nhập liệu, phê duyệt, tổng hợp và khai thác báo cáo không chỉ giúp cán bộ làm quen với phương thức làm việc mới mà còn chuẩn bị nền tảng cho việc hình thành nguồn dữ liệu đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Theo ông Phạm Thế Sự, Phó Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, thành viên Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo 236, nhiều năm qua ngành Thanh tra đã tích lũy khối lượng dữ liệu rất lớn từ hoạt động tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu vẫn đang tồn tại ở nhiều hệ thống riêng biệt.

Theo Phó Ban Tiếp công dân Trung ương Phạm Thế Sự, ngành Thanh tra đã tích luỹ khối lượng dữ liệu rất lớn từ hoạt động tiếp công dân, xử lý đơn thư… Đồ hoạ: PH

Ông Sự cho rằng, mỗi vụ việc cần được quản lý trên một nền tảng thống nhất với một mã định danh xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Chỉ khi dữ liệu được kết nối liên thông, cơ quan quản lý mới có thể theo dõi đầy đủ quá trình xử lý, hạn chế trùng lặp thông tin và nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành.

Đó cũng là tiền đề để trong tương lai ngành Thanh tra có thể ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn nhằm hỗ trợ nhận diện rủi ro, cảnh báo sớm và nâng cao chất lượng quản trị. Nếu trước đây hồ sơ là trung tâm của hoạt động thanh tra thì nay dữ liệu đang từng bước trở thành trung tâm của quản trị.

Từ những chỉ đạo quyết liệt của Tổng Thanh tra Chính phủ, việc triển khai Dự án Xây dựng nền tảng, dữ liệu số ngành Thanh tra đến các bước chuẩn bị đồng bộ trên phạm vi toàn quốc cho thấy chuyển đổi số của ngành không còn dừng ở mục tiêu ứng dụng công nghệ.

Đích đến là xây dựng một nền quản trị hiện đại, trong đó mọi hoạt động thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng được vận hành trên nền tảng dữ liệu thống nhất, minh bạch và có khả năng kết nối, chia sẻ.

Kỳ 2: Ngành Thanh tra tăng tốc số hóa hồ sơ, tạo lập cơ sở dữ liệu dùng chung