Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó có Nghị định 158/2025/NĐ-CP, quy định một số trường hợp được nghỉ hưu trước tuổi khi đáp ứng các điều kiện về thời gian đóng BHXH, đặc thù nghề nghiệp hoặc mức suy giảm khả năng lao động.

Một số nhóm người lao động có thể nghỉ hưu trước tuổi từ 5 đến 10 năm, thậm chí không bị giới hạn độ tuổi hưởng lương hưu nếu đáp ứng đủ điều kiện. Ảnh: Mịa Nguyễn

Những trường hợp được nghỉ hưu sớm tối đa 5 năm

Thứ nhất, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Người lao động phải có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc và có từ đủ 15 năm làm nghề, công việc thuộc danh mục nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định.

Trường hợp đáp ứng điều kiện nghỉ hưu theo diện này, tỷ lệ hưởng lương hưu không bị giảm do nghỉ trước tuổi.

Thứ hai, nhà giáo trong cơ sở giáo dục mầm non.

Theo Luật Nhà giáo 2025 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, nhà giáo trong cơ sở giáo dục mầm non có nguyện vọng nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường, nhưng không quá 5 tuổi, và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc thì thuộc diện được xem xét hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi theo quy định. Tỷ lệ hưởng lương hưu không bị giảm do nghỉ trước tuổi.

Thứ ba, người suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%.

Người lao động có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc, bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%, có thể nghỉ hưu trước tuổi tối đa 5 năm khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Trường hợp nghỉ hưu theo diện suy giảm khả năng lao động, tỷ lệ hưởng lương hưu bị giảm 2% tỷ lệ lương hưu cho mỗi năm nghỉ trước tuổi. 

Những trường hợp được nghỉ hưu sớm tối đa 10 năm

Thứ nhất, người làm công việc khai thác than trong hầm lò: Có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc; có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò; có thể nghỉ sớm tối đa 10 tuổi.

Với nhóm này, không giảm tỷ lệ % lương hưu do nghỉ trước tuổi. 

Thứ hai, người bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên: Có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc; Có thể nghỉ sớm tối đa 10 tuổi.

Giảm 2% tỷ lệ lương hưu cho mỗi năm nghỉ trước tuổi, theo quy định tại Điều 66. 

Những trường hợp không giới hạn độ tuổi hưu

Trường hợp là người lao động bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc; Không quy định giới hạn tuổi trong điều kiện hưởng lương hưu này. 

Trường hợp là người lao động có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên, trong đó có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên. 

Lưu ý về mức giảm: Đối với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, tỷ lệ hưởng lương hưu được điều chỉnh theo thời gian nghỉ trước tuổi: mỗi năm nghỉ trước tuổi giảm 2%; nghỉ trước dưới 6 tháng không giảm tỷ lệ hưởng lương hưu; nghỉ trước từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng giảm 1%.