(Thanh tra) - Ea Kao hội tụ nhiều lợi thế phát triển du lịch từ cảnh quan hồ nước, văn hóa Ê Đê đến nhịp sống nông nghiệp Tây Nguyên. Các định hướng như sân golf, phố đi bộ ven hồ và sản phẩm trải nghiệm được kỳ vọng tạo sức bật mới, song cần gắn với sinh kế người dân, bảo tồn cảnh quan và gìn giữ bản sắc truyền thống.
Hồ Ea Kao (phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk) không chỉ mang giá trị cảnh quan mà còn gắn bó mật thiết với đời sống người dân địa phương. Khi nhu cầu vui chơi, nghỉ ngơi và trải nghiệm ngày càng tăng, nơi đây có cơ hội hình thành chuỗi du lịch kết nối mặt nước với buôn làng, nông nghiệp và văn hóa truyền thống.
Ông Đặng Gia Duẩn, Bí thư Đảng ủy phường Ea Kao, cho biết địa phương xác định hồ là trung tâm trong định hướng phát triển du lịch, nhưng mục tiêu không dừng ở việc chỉnh trang nơi đây thành điểm tham quan đơn thuần.
“Hồ Ea Kao đóng vai trò là cửa ngõ đón khách, còn tâm điểm trải nghiệm chính là hơi thở đời sống của các buôn làng Ê Đê, các điểm du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP đặc trưng và không gian di sản cồng chiêng. Khi du khách đến với hồ và ở lại cùng buôn làng, giá trị kinh tế từ du lịch mới thực sự thấm sâu, lan tỏa rộng khắp, mang lại sinh kế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho từng hộ dân”, ông Đặng Gia Duẩn cho biết.
Trong định hướng phát triển du lịch Ea Kao, phố đi bộ ven hồ được kỳ vọng trở thành không gian dịch vụ, văn hóa và sinh hoạt cộng đồng, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Theo ông Đỗ Đức Hà, Chủ tịch UBND phường Ea Kao, Dự án Phố đi bộ Ea Kao được xác định là công trình động lực trọng điểm, tạo sức thúc đẩy cho kinh tế đêm của địa phương.
Dự án được quy hoạch dọc tuyến đường ven hồ, kết nối không gian mặt nước với các buôn làng phụ cận. Địa phương đã hoàn thành khảo sát thực địa, xây dựng phương án phân khu chức năng và đang phối hợp với các sở, ngành hoàn thiện thủ tục pháp lý. Theo kế hoạch, phường dự kiến đưa phố đi bộ vào hoạt động trong tháng 3/2027, dịp diễn ra Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột.
Không gian này được định hướng không chỉ phục vụ mua sắm, ăn uống mà còn giới thiệu văn hóa Ê Đê với các hoạt động cồng chiêng, hát Ayray, trình diễn nhạc cụ truyền thống, ẩm thực Tây Nguyên và sản phẩm OCOP. Từ phố đi bộ, du khách có thể tiếp tục hành trình đến các vườn cà phê, trải nghiệm hoạt động nông nghiệp, tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm và khám phá đời sống buôn làng.
Cùng với phố đi bộ, quy hoạch sân golf và khu biệt thự hồ Ea Kao được kỳ vọng bổ sung các dịch vụ chất lượng cao. Ông Đỗ Đức Hà cho biết hồ sơ quy hoạch phân khu sân golf và khu biệt thự đã được Sở Xây dựng thẩm định; UBND phường trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt từ ngày 25/9/2026. Theo kế hoạch, khoảng tháng 11/2026, địa phương dự kiến đủ điều kiện tổ chức lựa chọn nhà đầu tư.
Theo Chủ tịch UBND phường Ea Kao Đỗ Đức Hà, dự án có ý nghĩa trong thu hút đầu tư, thúc đẩy du lịch, thương mại, dịch vụ, tạo việc làm và từng bước góp phần chỉnh trang diện mạo đô thị. Tuy nhiên, quá trình triển khai cần tuân thủ quy hoạch, bảo đảm yêu cầu về môi trường, cảnh quan và quyền lợi chính đáng của người dân.
Theo ông Đặng Gia Duẩn, Bí thư Đảng uỷ phường Ea Kao, sân golf cần được đặt trong mối liên kết với phố đi bộ, các điểm du lịch ven hồ và buôn làng. Du khách đến chơi golf sẽ có thêm cơ hội thưởng thức ẩm thực Ê Đê, hòa mình vào không gian cồng chiêng và tìm hiểu các sản phẩm địa phương. Khi những điểm đến, dịch vụ này bổ trợ cho nhau, dòng khách mới có thể lan tỏa rộng hơn, tạo thêm nguồn thu và sinh kế cho cộng đồng.
Phát triển du lịch quanh hồ Ea Kao cũng cần tính đến sinh kế của những hộ dân lâu nay gắn bó với mặt nước và sản xuất nông nghiệp. Vào mùa nước rút, thường từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau, gần 60 hộ dân ở buôn Tơng Jũ và Cư M’Blim, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, lại xuống lòng hồ cào hến. Mỗi chuyến, người dân có thể thu về khoảng 300.000 đồng. Một số hộ đã đầu tư từ 15–20 triệu đồng để mua thuyền và dụng cụ phục vụ công việc.
Với họ, cào hến không chỉ là việc làm thời vụ mà còn là sinh kế đã gắn bó với đời sống cộng đồng qua nhiều năm. Y Nguyên Bkrông, trưởng thôn Cư M’Blim, cho biết nghề này có từ lâu và trở thành một phần trong sinh hoạt của người dân địa phương.
Khi các hoạt động du lịch, thể thao mặt nước được mở rộng, việc tổ chức không gian và chuyển đổi sinh kế cần được tính toán thận trọng, để người dân có thể tham gia và hưởng lợi từ những đổi thay. Y B Hiu ở buôn Tơng Jũ mong muốn được sử dụng thuyền của gia đình để đưa khách tham quan hồ; còn H’Noi Niê kỳ vọng có thêm cơ hội việc làm ổn định hơn.
Theo ông Nguyễn Xuân Nở, Phó Chủ tịch UBND phường Ea Kao, nguồn lợi từ hến có thể được nghiên cứu, phát triển thành sản phẩm ẩm thực đặc trưng của địa phương. Người dân cũng có thể được đào tạo để tham gia các hoạt động du lịch như đưa khách đi thuyền, hướng dẫn trải nghiệm, hỗ trợ cứu hộ, cung cấp dịch vụ và bảo vệ mặt nước. Địa phương sẽ đánh giá điều kiện sống, khả năng và kỹ năng của từng hộ để định hướng chuyển đổi sinh kế phù hợp.
Cùng với đó, người dân cần có cơ hội tham gia vào các dịch vụ du lịch cộng đồng, từ giới thiệu ẩm thực, dệt thổ cẩm đến bán nông sản và sản phẩm OCOP. Các doanh nghiệp đầu tư dự án quy mô lớn cũng cần gắn kết với cộng đồng bằng việc ưu tiên sử dụng lao động tại chỗ, tiêu thụ sản phẩm địa phương và hỗ trợ đào tạo nghề.
Ông Đặng Gia Duẩn – Bí thư Đảng uỷ phường Ea Kao nhấn mạnh, người dân, đặc biệt là đồng bào Ê Đê tại chỗ, phải thực sự trở thành chủ thể trong quá trình phát triển và được thụ hưởng những lợi ích do du lịch mang lại. Vì vậy, địa phương định hướng hỗ trợ người dân tham gia vận hành homestay, dịch vụ ẩm thực, không gian giới thiệu nghề dệt thổ cẩm và các đội cồng chiêng; đồng thời nâng cao kỹ năng làm du lịch, giao tiếp và ứng dụng công nghệ số.
Cùng quan điểm, Chủ tịch UBND phường Ea Kao Đỗ Đức Hà khẳng định: “Điều quan trọng nhất là người dân phải được tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển. Phường sẽ đóng vai trò kiến tạo, kết nối doanh nghiệp, hoàn thiện hạ tầng và tạo môi trường thuận lợi để các thành phần cùng tham gia. Mục tiêu cuối cùng là đưa hồ Ea Kao trở thành điểm đến có bản sắc, có sản phẩm thực chất, tạo sinh kế và đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương”.
Với Ea Kao, sức hấp dẫn riêng không chỉ đến từ cảnh quan hồ mà còn được tạo nên bởi không gian buôn làng, những ngôi nhà dài truyền thống, tiếng cồng chiêng và đời sống văn hóa của đồng bào Ê Đê. Đây là những giá trị cần được gìn giữ khi địa phương phát triển thêm các công trình và dịch vụ mới.
Trước cơ hội bứt phá, Đảng ủy phường Ea Kao xác định quan điểm: “Bảo tồn là gốc, phát triển là ngọn”; gìn giữ bản sắc chính là tạo dựng lợi thế cạnh tranh cốt lõi và bền vững. Theo ông Đặng Gia Duẩn, phát triển du lịch phải gắn với bảo vệ cảnh quan, môi trường, không gian buôn làng và đất sản xuất. Người dân cần được tham gia với vai trò chủ thể, trực tiếp tạo ra và hưởng lợi từ các hoạt động du lịch, đồng thời gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa của cộng đồng.
Yêu cầu gìn giữ cảnh quan, bảo đảm an toàn cũng cần được đặt lên hàng đầu khi tổ chức các hoạt động vui chơi, thể thao trên hồ. Chủ tịch UBND phường Ea Kao Đỗ Đức Hà nhấn mạnh: “Sản phẩm phải hấp dẫn, nhưng an toàn, trật tự, môi trường phải là điều kiện tiên quyết”. Theo đó, các hoạt động chèo SUP, đi thuyền, cano du lịch cần được quản lý chặt chẽ, bảo đảm an toàn đường thủy, bố trí phương tiện cứu hộ và kiểm soát luồng tuyến. Công tác thu gom rác, bảo vệ nguồn nước, giữ gìn mỹ quan cũng cần được chú trọng.
Về lâu dài, hồ Ea Kao, phố đi bộ, sân golf, vùng sản xuất nông nghiệp và các buôn làng cần được kết nối trong một định hướng du lịch thống nhất. Mỗi không gian có thể đảm nhận một vai trò riêng: hồ tạo trục cảnh quan, phố đi bộ mang đến các dịch vụ, sân golf bổ sung sản phẩm chất lượng cao, nông nghiệp mở ra trải nghiệm và giới thiệu sản vật địa phương, còn buôn làng Ê Đê tạo chiều sâu văn hóa cho hành trình.
Địa phương hướng tới xây dựng Ea Kao thành điểm đến trải nghiệm xanh, nơi du khách vừa được hòa mình vào thiên nhiên, vừa tìm hiểu văn hóa bản địa và đời sống cộng đồng. Để tầm nhìn ấy trở thành hiện thực, các dự án cần được triển khai hài hòa với cảnh quan, đồng thời tạo việc làm và mở thêm cơ hội kinh doanh cho người dân.
Bài toán của Ea Kao vì thế không chỉ là thu hút bao nhiêu lượt khách hay triển khai bao nhiêu dự án, mà còn là làm sao tạo sinh kế bền vững, bảo vệ môi trường và gìn giữ những giá trị văn hóa không thể thay thế. Khi phát triển kinh tế song hành với bảo tồn bản sắc, người dân thực sự trở thành chủ thể và được hưởng lợi, Ea Kao mới có thể tạo dựng dấu ấn riêng trên bản đồ du lịch Đắk Lắk.
Khẳng định quyết tâm ấy, ông Đặng Gia Duẩn, Bí thư Đảng ủy phường Ea Kao, nhấn mạnh: “Chúng tôi nguyện giữ gìn bằng mọi giá hai giá trị vô giá đã làm nên tâm hồn và diện mạo của Ea Kao: cảnh quan sinh thái mặt nước hồ Ea Kao và chiều sâu di sản văn hóa truyền thống của đồng bào Ê Đê”.
