(Thanh tra) - Hồ Ea Kao có nhiều lợi thế phát triển du lịch sinh thái, văn hóa và nông nghiệp. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành động lực kinh tế, địa phương cần tháo gỡ những điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, nguồn lực đầu tư và kết nối dịch vụ, hướng tới hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Mỗi buổi chiều thời tiết thuận lợi, hồ Ea Kao (phường Ea Kao, Đắk Lắk) lại đón các gia đình, người trẻ và trẻ nhỏ đến hóng gió, chụp ảnh, thả diều, tập thể thao. Mặt nước rộng, không gian thoáng đãng đem đến cho người dân một khoảng thư giãn giữa nhịp sống thường ngày.
Sức hút ấy đã hiện hữu, nhưng để du khách có thêm lý do dừng chân lâu hơn, Ea Kao cần những dịch vụ thiết yếu như ăn uống, nhà vệ sinh, bãi đỗ xe, điểm trải nghiệm và sản phẩm lưu niệm. Khi các dịch vụ được kết nối thành một hành trình liền mạch, mỗi điểm dừng bên hồ mới có thể góp thêm dấu ấn cho chuyến đi.
Chủ tịch UBND phường Ea Kao Đỗ Đức Hà cho biết địa phương đang xúc tiến nhiều sản phẩm du lịch, kết nối các điểm trải nghiệm ven hồ với không gian văn hóa, sinh hoạt cộng đồng và hoạt động kinh doanh của người dân.
Với tinh thần “Chính quyền kiến tạo – Doanh nghiệp đồng hành”, thời gian qua, UBND phường tổ chức nhiều đợt khảo sát thực địa, đối thoại và làm việc trực tiếp với các nhà đầu tư, hiệp hội du lịch. Qua đó, những ý tưởng quy hoạch từng bước được cụ thể hóa thành dự án và sản phẩm.
Điểm hẹn nghệ thuật “Du ca Ea Kao 5PM” cùng các điểm check-in ven hồ đã đi vào hoạt động, tạo thêm không gian văn hóa và thu hút người dân, du khách vào dịp cuối tuần. Cùng với đó, phường phối hợp với doanh nghiệp lữ hành, chuyên gia du lịch hoàn thiện mô hình homestay gắn với văn hóa Ê Đê, đưa các tour trải nghiệm dệt thổ cẩm và thưởng thức ẩm thực bản địa vào khai thác tại buôn Tơng Jŭ. Đây là những bước đi nhằm từng bước định hình sản phẩm du lịch cộng đồng tại địa phương.
Một dự án được kỳ vọng mở thêm không gian dịch vụ ven hồ là Phố đi bộ và Kinh tế đêm. Phường đang chuẩn bị mặt bằng, thống nhất phương án phân khu chức năng với các không gian ẩm thực, mua sắm sản phẩm OCOP và văn hóa đường phố. Theo kế hoạch, địa phương hướng tới đưa dự án vào hoạt động trong tháng 3/2027, gắn với dịp Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột.
Ông Hà cho biết, cùng với các sản phẩm du lịch cộng đồng, địa phương đang làm việc với các nhà đầu tư chiến lược để định hình quy hoạch phân khu sân golf sinh thái và khu dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng cao cấp ven hồ Ea Kao. Các định hướng này cần được tính toán theo hướng kết nối hài hòa giữa hạ tầng hiện đại với cảnh quan tự nhiên.
Việc phát triển đa dạng sản phẩm được kỳ vọng giúp du khách có thêm trải nghiệm, lưu lại lâu hơn và tăng mức chi tiêu tại địa phương. Để những kế hoạch ấy thành hiện thực, bên cạnh vai trò kiến tạo của chính quyền, cần có sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.
Đại diện Khu sinh thái Yan Bi M’Ga, bà Nguyễn Thị Diệu Linh cho biết cơ sở hiện tổ chức các hoạt động trải nghiệm sinh thái, văn hóa; phục vụ cà phê, ăn uống, lưu trú và sự kiện. Đơn vị cũng kết nối tour tham quan hồ Ea Kao với những điểm đến như Buôn Đôn, thác Dray Sáp và hồ Lắk.
Theo bà Linh, không gian sinh thái cùng các món ăn chế biến từ sản vật hồ Ea Kao như hến, cá, tép tạo nên nét riêng cho khu du lịch. Bên cạnh khách địa phương đến vui chơi trong ngày, một bộ phận khách du lịch, trong đó có người nước ngoài, muốn lưu trú để tận hưởng cảnh quan, tìm hiểu đời sống và văn hóa buôn làng.
Dù có những lợi thế riêng, cơ sở vẫn gặp khó khi lượng khách và doanh thu còn hạn chế, trong khi chi phí đầu tư lớn. Các dịch vụ bổ trợ như tour trải nghiệm, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, làng nghề và sản phẩm địa phương làm quà tặng chưa phong phú. Vì vậy, việc tạo nên hành trình đa dạng để du khách lưu lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn vẫn còn nhiều trở ngại.
Từ thực tế hoạt động, bà Linh mong địa phương hỗ trợ về pháp lý, thủ tục đăng ký sản phẩm OCOP và tăng cường kết nối giữa các cơ sở kinh doanh. Theo bà, mỗi doanh nghiệp cần phát huy thế mạnh riêng, đồng thời chủ động liên kết để tạo nên một cộng đồng du lịch có chất lượng, mang bản sắc Ea Kao và mở rộng cơ hội tham gia cho người dân.
Cùng khai thác lợi thế bản địa, ông Lê Đình Tư, nhà sáng lập Aeroco Coffee Farm tại phường Ea Kao, phát triển mô hình kết hợp sản xuất cà phê với trải nghiệm nông nghiệp. Đến đây, du khách có thể theo dõi trọn hành trình làm nên một ly cà phê, từ trồng, chăm sóc, thu hoạch đến sơ chế, chế biến, rang xay và pha chế.
Theo ông Tư, kết nối vùng sản xuất nông nghiệp với cảnh quan hồ Ea Kao sẽ mở rộng trải nghiệm cho du khách, giúp chuyến đi không chỉ dừng ở việc tham quan mặt hồ. Mô hình hiện tạo việc làm cho 30 lao động, chưa kể nhân công thời vụ; đồng thời góp phần gia tăng giá trị nông sản và tạo thêm việc làm tại chỗ.
Dù vậy, để mô hình phát triển, doanh nghiệp vẫn cần nguồn vốn đầu tư lớn và phải đối mặt với những vướng mắc về cơ chế, quy hoạch, pháp lý đất đai. Ông Tư mong địa phương có cơ chế rõ ràng để các cơ sở yên tâm đầu tư, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp với cộng đồng. Theo ông, du lịch chỉ có thể phát triển bền vững khi gắn với việc làm, thu nhập của người dân và yêu cầu bảo vệ môi trường.
Để những lợi thế của Ea Kao kết nối thành chuỗi sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, sự chủ động của doanh nghiệp cần song hành với nỗ lực tháo gỡ vướng mắc về hạ tầng, quy hoạch và tổ chức dịch vụ. Cách giải quyết những vấn đề này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút đầu tư và hướng phát triển lâu dài của vùng hồ, nơi khai thác cảnh quan cần gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa bản địa.
Chủ tịch UBND phường Ea Kao Đỗ Đức Hà cho biết địa phương đã nhận diện 5 nhóm điểm nghẽn cần tháo gỡ: đất đai và quy hoạch; giao thông, bãi đỗ xe; hạ tầng môi trường và xử lý rác thải; sản phẩm, dịch vụ; nguồn lực đầu tư.
Trước mắt, phường rà soát quỹ đất công, đồng thời phối hợp với người dân tìm vị trí phù hợp để bố trí 2–3 điểm đỗ xe tập trung quanh hồ. Việc lắp đặt biển chỉ dẫn, tổ chức phân luồng giao thông cũng được tính đến nhằm giúp người dân và du khách di chuyển thuận tiện hơn. Địa phương dự kiến bổ sung nhà vệ sinh lưu động, thùng phân loại rác và thành lập tổ tự quản môi trường du lịch tại các buôn làng.
Cùng với những giải pháp trước mắt, phường Ea Kao phối hợp với các sở, ngành đẩy nhanh quy hoạch chi tiết phân khu ven hồ. Quy hoạch sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc thu hút đầu tư, đồng thời giúp địa phương quản lý trật tự xây dựng, tổ chức không gian du lịch bài bản và hạn chế tình trạng phát triển tự phát. Qua đó, các dự án có thể được xem xét trong mối liên hệ với định hướng chung của khu vực.
Dù vậy, hạ tầng và quy hoạch mới tạo nền tảng ban đầu. Để những tiềm năng được nhận diện từ lâu trở thành sản phẩm du lịch có sức hút, Ea Kao cần cách tiếp cận tổng thể: chính quyền kiến tạo điều kiện, doanh nghiệp phát huy năng lực đầu tư, còn người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ và gìn giữ bản sắc địa phương.
Bí thư Đảng ủy phường Ea Kao Đặng Gia Duẩn cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là các hoạt động còn manh mún, rời rạc; những lợi thế sẵn có chưa được kết nối thành chuỗi sản phẩm hoàn chỉnh. Vì vậy, du khách chưa hình dung rõ hành trình trải nghiệm, thời gian lưu trú và các dịch vụ có thể sử dụng tại địa phương.
Để tháo gỡ nút thắt này, Đảng ủy phường xác định ba giải pháp đột phá. Trước hết là đổi mới tư duy quản lý thông qua quy hoạch tích hợp và xây dựng đề án tổng thể, khắc phục cách làm nhỏ lẻ, cảm tính. Tiếp đó là vận hành hiệu quả mô hình phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân: Nhà nước kiến tạo hạ tầng khung, còn doanh nghiệp và người dân trực tiếp tham gia đầu tư, vận hành dịch vụ. Giải pháp thứ ba là thực hiện phương châm “Làm đâu chắc đó”, lấy kết quả thực tiễn làm thước đo.
Sân golf, phố đi bộ và kinh tế đêm có thể mở thêm không gian, sản phẩm cho du lịch Ea Kao. Nhưng để những định hướng ấy tạo ra giá trị lâu dài, người dân cần được tham gia, có sinh kế ổn định; cảnh quan và bản sắc Ê Đê cũng cần được gìn giữ trong quá trình phát triển. Kỳ 3: “Mở không gian du lịch, giữ sinh kế và bản sắc Ea Kao” sẽ đi sâu vào những vấn đề này.
