Cơ quan Hải quan kiểm tra lô cá tầm nhập khẩu. Nguồn: internet

Cụ thể, lô hàng thứ nhất do Công ty TNHH Đầu tư & XNK An Hưng đăng ký tờ khai hải quan vào ngày 17/3/2021, tại Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, Lạng Sơn, nhập khẩu 12 tấn cá tầm Xiberi từ Trung Quốc. Theo thông báo  của Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1, cả 05 mẫu cá tầm được lấy giám định đều cho kết quả không phải là cá tầm Xiberi, tên khoa học là Acipenser baerii, mà thuộc giống cá Tầm Huso huso - gần với loài cá tầm beluga hơn các loại khác (mẫu 1, 2 và 5) và giống Tầm Acipenseri (mẫu 3 và 4) có chỉ số hình thái gần với cá Tầm Trung hoa Acipenser sinensis..

Ngày 23/3/2021, Cục Giám sát quản lý về Hải quan đã đề nghị Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn căn cứ kết quả giám định của Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I để xử lý theo đúng quy định. Tuy nhiên, doanh nghiệp tự ý đưa toàn bộ lô hàng đi tiêu thụ khi chưa được cơ quan hải quan xác nhận thông quan.

Lô hàng thứ 2 do Công ty TNHH Nông Lâm Thủy sản Đức Vui đăng ký tờ khai hải quan tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Quốc tế Lào Cai ngày 19/3/2021, nhập khẩu 9,2 tấn cá tầm Xiberi, có xuất xứ Trung Quốc. Cùng ngày, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1 lấy 06 mẫu giám định ngay tại cửa khẩu. Kết quả giám định cho biết: Lô hàng nhập khẩu cá tầm khá đồng nhất về dạng hình, chỉ có 01 loài thuộc giống cá Tầm Acipenser, không phải là cá tầm Xi-bê-ri (Acipenser baeri Brandt 1869), 6 mẫu cá này có thể là con cá lai giữa các loài cá tầm với nhau.

Theo quy định tại Nghị định số 26/2019/NĐ-CP và Phụ lục Cites theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 39 Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019 của Chính phủ, cá tầm nhập khẩu phải là cá tầm thuần chủng, không phải con lai; việc cấp Giấy phép cũng chỉ áp dụng đối với loài cá tầm thuần chủng; Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1 cũng khẳng định, qua một số mẫu giám định đều xác định trong mỗi lô hàng có nhiều con cá tầm có hình thái bên ngoài khác nhau. Việc nhập khẩu các loài con lai (không chỉ riêng cá tầm) sẽ làm ảnh hưởng quá trình sinh trưởng của các loài sinh vật tại Việt Nam, đôi khi có hại cho môi trường sống.

Để kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu cá tầm,  Tổng cục Hải quan đã chỉ đạo các Cục Hải quan các tỉnh biên giới, Cục Điều tra chống buôn lậu phải phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra thực tế và lấy mẫu giám định các lô cá tầm nhập khẩu; hàng hóa chỉ được thông quan và đưa ra khỏi khu vực giám sát hải quan tại cửa khẩu sau khi có kết quả giám định tại Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I và Viện sinh thái và Tài nguyên sinh vật; điều tra, xác minh, xử lý đối với các doanh nghiệp nhập khẩu cá tầm vi phạm quy định pháp luật; phối hợp cung cấp thông tin cho Cơ quan quản lý Cites Việt Nam về các lô hàng nhập khẩu không đúng nội dung ghi trên Giấy phép Cites hoặc không thuộc Phụ lục Cites theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 39 Nghị định số 06/2019/NĐ-CP ngày 22/01/2019 của Chính phủ.

Đồng thời, Tổng cục Hải quan cũng kiến nghị Bộ NN&PTNT chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan để lấy mẫu giám định các lô cá tầm nhập khẩu ngay tại cửa khẩu; không cho phép doanh nghiệp đưa hàng về kiểm dịch tại các địa điểm bảo quản theo đề nghị của doanh nghiệp đến khi có kết quả giám định của các đơn vị liên quan để đảm bảo an ninh, an toàn, phòng chống lây lan dịch bệnh, bảo vệ môi trường; trường hợp không đúng với Giấy phép Cites, đề nghị trao đổi với Cơ quan CITES Trung Quốc và có biện pháp xử lý triệt để đối với vấn đề này, tránh việc cá tầm không rõ nguồn gốc nhập khẩu tràn lan vào Việt Nam; truy suất nguồn gốc đối với các lô hàng cá tầm nói riêng và các mặt hàng động vật, thực vật tươi sống hoặc đã qua chế biến nhập khẩu; phối hợp với các Bộ, ngành liên quan rà soát, có cảnh báo để ngăn chặn việc các loài động vật ngoại lai có hại hoặc không có trong Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam (như: tôm hùm đỏ, tôm hùm đất, rùa tai đỏ...) nhưng có đặc điểm nhận dạng, hình thái giống với các loài thuộc Danh mục hàng hóa được phép nhập khẩu vào Việt Nam.