Hướng tới xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với thế trận lòng dân, huy động sức mạnh tổng hợp trong xây dựng khu vực biên giới vững mạnh. Đồ họa: Dương Nguyễn/ Ảnh: Ngọc Lâm

Thực tiễn đã khẳng định quan điểm: “Dân là gốc, nhân dân là chủ thể”, “Mỗi người dân biên giới là một cột mốc sống”, “Mỗi tàu cá là một cột mốc chủ quyền trên biển” để quản lý, bảo vệ biên giới. Thực tiễn 10 năm từ 2015 đến 2025 cho thấy, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã phát huy vai trò nòng cốt để xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với thế trận lòng dân vững chắc từ cơ sở.

Tại hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015 – 2025 diễn ra vào ngày 25/8 tại Hà Nội, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khẳng định khu vực biên giới là không gian sinh tồn, là bộ phận chủ quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của Tổ quốc, sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của các cấp, các ngành, cả hệ thống chính trị, của toàn dân và toàn quân.

Củng cố hệ thống chính trị cơ sở từ những "Cột mốc lòng dân"

Một trong những thành tựu nổi bật, mang ý nghĩa chiến lược của Bộ đội Biên phòng trong giai đoạn vừa qua là việc tích cực tham mưu và tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Thông qua mô hình "Cán bộ tăng cường xã" được triển khai từ năm 1995, hằng năm duy trì hàng trăm lượt cán bộ  các cương vị khác nhau, nhiều đồng chí được địa phương tín nhiệm bầu giữ chức danh chủ chốt trong cấp uỷ, chính quyền cấp xã.

Đội ngũ cán bộ tăng cường đã trực tiếp tham mưu, tham gia với cấp ủy, chính quyền địa phương củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, nhất là hoạt động của tổ chức đảng và công tác phát triển đảng viên vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đến nay, đã cơ bản xóa được hàng trăm thôn, bản trắng đảng viên, phát triển được hàng chục nghìn đảng viên mới, trong đó có hơn 8 nghìn đảng viên là người dân tộc thiểu số.

Thực hiện chủ trương của Trung ương về tăng cường cán bộ Biên phòng tham gia cấp ủy cấp huyện biên giới, hải đảo, từ năm 2015 đến nay, Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố đã triển khai tăng cường hàng nghìn lượt cán bộ cho các xã biên giới; nhiệm kỳ 2025 - 2030 tham mưu địa phương chỉ định 10 đồng chí tham gia cấp ủy tỉnh, thành phố và 435 đồng chí được đề nghị tham gia cấp ủy cấp xã, phường, đặc khu biên giới.

Năm 2026, có 2.626 đảng viên các đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại 2.375 chi bộ thôn, bản biên giới. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, hiệu lực quản lý, điều hành của chính quyền và chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Lực lượng Biên phòng cũng duy trì việc phân công đảng viên phụ trách hộ gia đình, thường xuyên nắm tình hình, tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân phát triển kinh tế hộ gia đình, chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật và tham gia bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Sự hiện diện bám dân, bám bản của đội ngũ cán bộ, đảng viên biên phòng đã thực sự trở thành cầu nối củng cố niềm tin vững chắc của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và quân đội.

Sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biên giới chỉ thực sự bền vững khi ý thức tự giác bảo vệ quốc giới thấm sâu vào mỗi người dân, biến mỗi người dân thành một "cột mốc sống" nơi biên cương. Thực hiện Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 9/1/2015 của Thủ tướng Chính phủ, phong trào "Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới" đã được triển khai rộng khắp.

Trên tuyến biên giới đất liền, đã thành lập và duy trì các tổ tự quản. Trên tuyến biên giới biển, ngư dân đã thành lập tổ tàu thuyền đoàn kết cùng bến bãi tự quản an toàn nhằm giữ vững chủ quyền biển đảo. Ngày 3/3 hằng năm đã thực sự trở thành "Ngày hội Biên phòng toàn dân" - một đợt sinh hoạt chính trị, ngày hội văn hóa đại đoàn kết sâu rộng, thắt chặt tình đoàn kết máu thịt quân dân nơi biên thùy.

Đồ họa: Dương Nguyễn/ Ảnh: Ngọc Lâm

Xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tạo sinh kế bền vững nơi biên giới

Tại hội nghị tổng kết diễn ra vào ngày 25/8, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của khu vực biên giới. Đại tướng biểu dương những kết quả, thành tích nổi bật mà Bộ đội Biên phòng đã đạt được trong thực hiện các mô hình dân vận thời gian qua, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.

Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định, trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, việc xây dựng, bảo vệ biên cương, giữ yên bờ cõi luôn được Đảng, Nhà nước và Nhân dân đặc biệt coi trọng, trong đó Bộ đội Biên phòng đóng vai trò là lực lượng nòng cốt và chuyên trách.

Để đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Đại tướng Phan Văn Giang yêu cầu Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng cần tiếp tục quán triệt nghiêm túc các chủ trương của Trung ương và Bộ Quốc phòng để xây dựng lực lượng biên phòng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Đồng thời, Đại tướng chỉ đạo toàn lực lượng phải đổi mới tư duy, nội dung và phương thức triển khai các chương trình, phong trào bảo đảm thực chất và có sức lan tỏa sâu rộng. Trọng tâm chỉ đạo của Đại tướng Phan Văn Giang là chuyển mạnh từ phương thức hỗ trợ trước mắt sang tạo sinh kế tự chủ, bền vững, gắn liền với chuỗi giá trị và nhu cầu thị trường, tránh chạy theo số lượng hay hình thức.

Cùng với đó, Đại tướng yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ biên phòng tham gia cấp ủy thông qua việc bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu về quản lý nhà nước, kiến thức kinh tế - xã hội, công tác dân tộc, tôn giáo và học tiếng dân tộc thiểu số.

Đại tướng cũng nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa để từng bước xây dựng mô hình quản trị biên giới thông minh, liên thông và hiệu quả.

Đồng thời, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và cấp ủy, chính quyền các tỉnh, thành phố biên giới tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Bộ đội Biên phòng; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong xây dựng khu vực biên giới vững mạnh.