Một trụ điện thuộc khu vực Đồng Nai bị đánh cắp thiết bị. Ảnh: do DNCC

25 vụ xảy ra trên nhiều địa bàn

Ngày 24/8/2026, tại trạm biến áp Phú Vinh 9, công suất 2x25kVA, thuộc ấp Suối Soon 2, xã Phú Vinh, kẻ gian lấy trộm một aptomat, 0,6m cáp CV70mm², 0,6m cáp ABC2x95mm² và 1,2m cáp đồng trần 25mm².

Giá trị tài sản cùng chi phí khắc phục, cấp điện trở lại được ước tính hơn 4,5 triệu đồng. Thiệt hại trực tiếp không lớn, nhưng vụ việc ảnh hưởng đến việc cung cấp điện cho người dân, buộc đơn vị quản lý vận hành phải khẩn trương kiểm tra, bổ sung vật tư và xử lý hiện trường để bảo đảm an toàn.

Đây là vụ mất trộm gần nhất trong số 25 vụ được Công ty Điện lực Đồng Nai ghi nhận từ đầu năm đến ngày 4/9/2026. Tổng giá trị tài sản bị mất ước thiệt hại khoảng 209.164.236 đồng.

Các vụ việc xuất hiện trên diện rộng, tại nhiều phường, xã như Phú Vinh, Xuân Định, Phước Sơn, Phú Trung, Tà Lài, Phú Riềng, Tân Phú, Nghĩa Trung, Xuân Phú, Phước An, Xuân Lộc, Xuân Thành, Gia Kiệm, Dầu Giây, Xuân Bắc và Nhơn Trạch.

Con số hơn 209 triệu đồng mới phản ánh phần tài sản và chi phí khắc phục được ngành Điện tính toán. Phía sau đó còn có thời gian xử lý sự cố, nhân lực và phương tiện phải huy động; nguy cơ gián đoạn sản xuất, kinh doanh; sự bất tiện trong sinh hoạt và rủi ro mất an toàn đối với người dân.

Hình ảnh dây điện bị trộm cắp thuộc tài sản do điện lực Đồng Nai quản lý. Ảnh: do DNCC

Mất vài mét dây, lưới điện mất một lớp bảo vệ

Trong hệ thống điện, giá trị của một đoạn dây không chỉ được tính bằng trọng lượng đồng hoặc giá bán phế liệu. Mỗi bộ phận còn đảm nhiệm một chức năng kỹ thuật liên quan trực tiếp đến khả năng vận hành và bảo vệ thiết bị.

Cáp xuất trạm biến áp có nhiệm vụ đưa điện từ máy biến áp ra phụ tải; dây trung tính góp phần duy trì trạng thái điện áp ổn định; dây tiếp địa giúp thoát dòng điện sự cố và dòng sét xuống đất; aptomat thực hiện chức năng đóng, cắt và bảo vệ mạch điện. Khi một trong những bộ phận này bị tháo hoặc cắt, hệ thống có thể mất đi một lớp bảo vệ quan trọng.

EVN từng cảnh báo, việc mất dây trung tính hoặc dây nối đất của máy biến áp có thể dẫn đến chạm chập, cháy thiết bị điện một pha của khách hàng, thậm chí gây cháy máy biến áp và hỏa hoạn trong khu dân cư. Hai đầu dây bị cắt nhưng còn mang điện cũng có thể phóng điện, gây bỏng nặng hoặc đe dọa tính mạng chính người thực hiện hành vi trộm cắp.

Thực tế tại Đồng Nai đã cho thấy hậu quả của một điểm lưới điện bị xâm hại có thể lan rộng.

Ngày 16/2/2025, một số dây nối đất tại Trạm biến áp Mộc Nguyên Quang bị tháo, cắt. Dây nối đất đấu vào ba chống sét van bị tháo rời; dây trung tính và dây nối vỏ ba máy biến áp bị cắt đứt. Sự cố khiến 13.269 khách hàng tại Thạnh Phú, Tân Bình và Bình Hòa mất điện trong 25 phút.

Cuối năm 2025, tại Trạm biến áp công cộng Phước Lộc 08, kẻ gian lấy 8m cáp điện có giá trị khoảng 2,16 triệu đồng. Tuy nhiên, tổng chi phí xử lý tạm thời trong đêm và khôi phục lưới điện lâu dài lên tới hơn 12,26 triệu đồng, cao khoảng 5,7 lần giá trị vật tư bị mất.

Những con số này cho thấy món lợi mà kẻ trộm thu được có thể rất nhỏ so với chi phí xã hội phải gánh chịu. Một vài mét dây cáp bị lấy đi có thể khiến cả khu vực mất điện, công nhân điện lực phải xử lý khẩn cấp và thiết bị của khách hàng đứng trước nguy cơ hư hỏng.

Thiết bị thuộc đường dây tuyến Bàu Xéo - Dầu Giây, Đồng Nai bị trộm cắp tháng 5/2026. Ảnh do DNCC

Trong khi đó, quy mô lưới điện do Công ty Điện lực Đồng Nai quản lý rất lớn, gồm 85 tuyến đường dây 110kV với tổng chiều dài hơn 1.000km, 45 trạm biến áp 110kV, gần 9.150km đường dây trung áp và hơn 13.000 trạm biến áp phân phối.

Đến tháng 7/2026, Công ty đang cung cấp điện cho hơn 1,36 triệu khách hàng. Bảo vệ từng đường dây, trạm biến áp và thiết bị trên lưới vì thế không chỉ là bảo vệ tài sản của ngành điện, mà còn là bảo vệ dòng điện phục vụ đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh của toàn xã hội.

Đẩy mạnh công tác phối hợp phòng ngừa, xử lý các vụ trộm cắp vật tư thiết bị điện

Theo Công ty Điện lực Đồng Nai, các Điện lực và Xí nghiệp Lưới điện cao thế đã hoàn thành việc ký kết kế hoạch phối hợp công tác bảo vệ tài sản ngành Điện với Công an tại 95/95 phường, xã trên địa bàn.

Trên cơ sở kế hoạch phối hợp với Công an các địa phương, các đơn vị trực thuộc Công ty Điện lực Đồng Nai đã thường xuyên phối hợp trao đổi thông nắm tình hình an ninh trật tự để chủ động trong công tác phòng ngừa trộm vật tư, thiết bị điện, cũng như phối hợp cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ điều tra xử lý các đối tượng trộm vật tư, thiết bị điện.

Kẻ trộm tháo ốc để đánh cắp các thanh giằng chịu lực bán phế liệu. Ảnh do DNCC

Tuy nhiên, công tác điều tra, xử lý để răn đe các đối tượng trộm vật tư, thiết bị điện năm 2026 gặp rất nhiều khó khăn và chưa có kết quả.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nâng hiệu quả phối hợp từ ký kết kế hoạch sang phòng ngừa và phát hiện cụ thể: Xác định địa bàn xảy ra nhiều vụ; tăng cường tuần tra vào ban đêm; khai thác camera an ninh; nhận diện phương tiện, đối tượng nghi vấn; kiểm tra đường đi của vật tư sau khi bị lấy và tuyên truyền đến các cơ sở thu mua phế liệu.

Ngày 26/8/2026, Công an xã Xuân Phú cho biết đã phân công lực lượng tuần tra cả ngày lẫn đêm tại khu vực có đường dây, trạm biến áp, cột điện và những địa điểm vắng người. Người dân được khuyến cáo chú ý các trường hợp vận chuyển, thu mua vật tư, thiết bị điện không rõ nguồn gốc.

Việc sớm tìm ra đối tượng không chỉ nhằm thu hồi tài sản hay xử lý một vụ trộm riêng lẻ. Quan trọng hơn là ngăn các đối tượng tiếp tục quay lại tháo, cắt thiết bị tại những công trình đang mang điện.

Dây dẫy thuộc hệ thống truyền tải điện của điện lực Đồng Nai bị phá, cắt trộm. Ảnh do DNCC

Món lợi nhỏ nhưng hậu quả vô cùng lớn

Nhiều thiết bị điện có giá trị đầu tư lớn nhưng sau khi bị tháo, cắt lại bị bán như phế liệu, số tiền thu được chỉ vài trăm nghìn hoặc vài triệu đồng. Trong khi đó, ngành Điện phải huy động nhân lực, vật tư để khắc phục sự cố, khôi phục cấp điện; khách hàng có thể bị gián đoạn sinh hoạt, sản xuất và kinh doanh.

Nguy hiểm hơn, người tiếp cận, tháo dỡ thiết bị đang mang điện có thể bị điện giật, bỏng điện, ngã cao, thậm chí tử vong. Việc tự ý cắt dây, phá thiết bị còn có nguy cơ gây phóng điện, cháy nổ, làm mất an toàn hệ thống và đe dọa trực tiếp đến người dân trong khu vực.

Luật Điện lực năm 2024 nghiêm cấm hành vi trộm cắp phương tiện, trang thiết bị điện; phá hoại công trình điện lực hoặc thực hiện hành vi làm hư hỏng, gây sự cố công trình điện.

Nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi trộm cắp tài sản có thể bị phạt từ 2–3 triệu đồng; hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có thể bị phạt từ 3–5 triệu đồng theo Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Khi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện hành vi có thể bị xử lý về tội trộm cắp tài sản theo Điều 173 Bộ luật Hình sự. Trộm cắp tài sản trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng có thể bị cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Tùy giá trị tài sản và tình tiết định khung, hình phạt có thể tăng lên 2–7 năm, 7–15 năm; cao nhất từ 12–20 năm tù.

bán vài mét dây dẫn nhưng hậu quả có thể phải chịu hình phạt tù. Ảnh do DNCC

Tài sản bị lấy có giá trị dưới 2 triệu đồng không đồng nghĩa người vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính. Trách nhiệm hình sự vẫn có thể được đặt ra nếu người thực hiện đã bị xử phạt về hành vi chiếm đoạt mà còn vi phạm; chưa được xóa án tích về các tội luật định hoặc hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Nếu việc cắt, tháo thiết bị làm hư hỏng công trình điện, cơ quan chức năng có thể xem xét dấu hiệu của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự, với mức hình phạt cao nhất 20 năm tù; người phạm tội còn có thể bị phạt tiền đến 100 triệu đồng.

Trường hợp hành vi gây cháy, nổ hoặc mất an toàn vận hành công trình điện lực, tùy tính chất và hậu quả, người vi phạm có thể bị xem xét theo Điều 314, với mức phạt cao nhất 10 năm tù. Nếu phá hủy công trình điện lực quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Điều 303 quy định mức phạt từ 3–12 năm tù; trường hợp có tổ chức hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng có thể bị phạt từ 10–20 năm tù hoặc tù chung thân.

Người chứa chấp, tiêu thụ tài sản mà biết rõ do người khác phạm tội mà có cũng có thể bị xử lý theo Điều 323 Bộ luật Hình sự. Khung cơ bản gồm phạt tiền từ 10–100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; mức cao nhất có thể lên đến 15 năm tù. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung hoặc tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.

Món lợi từ vài mét dây cáp có thể không lớn, nhưng cái giá phải trả là tài sản, sức khỏe, tính mạng và nhiều năm mất tự do. Các cơ sở thu mua phế liệu vì vậy cần kiểm tra nguồn gốc vật tư, tuyệt đối không tiếp tay tiêu thụ thiết bị điện có dấu hiệu bất hợp pháp.