Lán trại của lâm tặc trong RPH Long Đại.

>>Kỳ VIII: Dân phá rừng phòng hộ làm nương
>>Kỳ VII: Rừng Nghệ An vẫn bị triệt phá
>>Kỳ VI: Rừng ở Tây Nguyên khó giữ?
>>Kỳ V: Phá rừng ngày càng tinh vi, liều lĩnh
>>Kỳ IV: Tử thần mang tên cưa lốc!
>>Kỳ III: Gia Lai - Tan hoang rừng vì lò sấy thuốc lá
>>Kỳ II: Bắc Kạn - Phía sau hệ lụy phá rừng
>>Kỳ I: Nóng chuyện đốt rừng tại Hà Tĩnh

Xâm nhập vào “lãnh địa” lâm tặc

RPH Long Đại có diện tích hơn 40.000ha, là thánh địa của nhiều loại gỗ quý như lim, táu, gụ, hương… RPH ở khu vực này từng là nơi có trữ lượng gỗ tốt. Tuy nhiên, từ năm 2007, một đầu nậu đã cho khai phá đường xuyên núi đá bằng mìn. Qua nhiều năm bị lâm tặc “xẻ thịt”, rừng đã nghèo đi trông thấy, song vào sâu trong rừng vẫn có nhiều thân gỗ cao vút, có cây nhiều người ôm. Để vào sâu khu vực này, lâm tặc mở tiếp 3 con đường nữa cũng bằng mìn để khai thác gỗ.

Một gốc cây vừa bị đốn hạ đang còn ứa nhựa tươi.

Xâm nhập vào 3 con đường cho thấy, lâm tặc đã có sự khảo sát, suy nghĩ và tính toán hết sức kỹ lưỡng. Cụ thể, chúng tạo các máng để đẩy gỗ trượt từ đỉnh xuống, nơi nào lầy lội vì bùn đất thì kết những thanh gỗ non thành một đường ray để đẩy gỗ đi qua.

Theo nguồn tin của chúng tôi, mỗi chuyến đi khai thác và vận chuyển gỗ ra của lâm tặc thường từ 1 - 2 tháng và chỉ làm theo đơn đặt hàng trước. Đầu nậu đóng toàn bộ gùi gồm gạo, thức ăn, thuốc, rượu, lương khô… cho lâm tặc với giá 1 gùi hơn 1 triệu đồng.

Chứng kiến cảnh “xẻ thịt” rừng

Theo chân người dẫn đường chừng vài giờ đi bộ, chúng tôi bắt đầu nghe tiếng động cơ của hàng loạt cưa máy đang làm việc. Đi bộ tiếp qua 2 con dốc, men theo những đường trâu lỉa gỗ chúng tôi có mặt ở một điểm khai thác vừa phát lộ của lâm tặc. Người dẫn đường cho hay, từng phản ánh vấn đề phá rừng ở đây nhiều lần nhưng không hiểu sao các cơ quan chức năng không ngăn chặn hiệu quả thay vào đó ngày càng có nhiều người hơn kéo đến chặt phá rừng. Không chỉ lâm tặc ở trong vùng mà lâm tặc mãi tận Sơn Trạch, Phúc Trạch (Bố Trạch)… cũng mò vào đây khai thác gỗ.

Tại đây, chúng tôi liên tiếp gặp các khoảng rừng trống với những gốc cây lim ước chừng chỉ vừa mới bị cưa cách đây vài ngày, có gốc đã cưa cả tuần, vẫn còn ứa nhựa tươi. Bên cạnh đó là hàng loạt gốc cây cổ thụ đã bị cưa từ lâu để lại màu khô trơ trọi. Quan sát thấy đây là khu vực rừng còn gỗ tốt, nên lâm tặc chỉ chọn loại cây to để khai thác. Theo ước tính, một cây gỗ to ở đây thường chừng 5 - 10m³. Sau khi đốn cây xuống, lâm tặc sẽ xẻ gỗ ra thành phẩm theo đơn đặt hàng như: Phản, khung ngoại, đòn tay, cống cửa các loại, ván cửa, cột nhà...

Tại mái rừng Động U mà người sơn tràng thường gọi, chúng tôi nhẩm tính bình quân khoảng 1 tiếng đồng hồ lại có một thân cây gỗ bị cưa gãy đỗ. Khai thác hết chỗ này, lâm tặc lại bỏ đi chỗ khác và trước khi rời đi, số gỗ đã được xẻ thành phẩm được đánh dấu bằng các vết đục, luồn mây làm nọc kéo, để đó chờ đội quân trâu lỉa đến đưa ra khỏi rừng.

Đường ray vận chuyển gỗ của lâm tặc.

Lâm tặc dựng lán công khai giữa rừng bằng bạt và tỏa đi đốn gỗ bằng máy cưa máy. Tất cả các công đoạn khai thác được lâm tặc thực hiện công khai và còn cười rôm rả, đến bữa ăn lại thu quân về lán trại, vô tư nấu cơm, vô tư sinh hoạt. Giữa núi rừng sâu thẳm này ở đâu cũng chỉ thấy lâm tặc làm chủ và từng phút, từng giờ gặm nhấm, “xẻ thịt” rừng từ ngày này qua ngày khác.

 Lãnh đạo người bức xúc, người bảo thông cảm!

Sau khi tận mắt thấy cảnh phá rừng qua ảnh mà một phóng viên trong nhóm chúng tôi đưa cho xem, ông Nguyễn Viết Ánh - Chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh nói: “Nhìn hình ảnh cho thấy Ban Quản lý (BQL) RPH Long Đại không ráo riết giữ rừng. Chúng tôi sẽ kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hơn và có những hình thức thích đáng với cung cách giữ rừng hiện tại của đơn vị này”.

Ông Nguyễn Mậu Phấn - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Quảng Ninh cũng bức xúc: “Thời gian tới, chúng tôi sẽ thọc sâu vào rừng truy quét lâm tặc”.

Trong khi Chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh tỏ thái độ bức xúc thì ông Nguyễn Văn Trị - Giám đốc BQL RPH Long Đại lại “thông cảm với anh em chứ lực lượng mỏng quá”.

Theo một cán bộ lâm nghiệp có nhiều năm công tác và am hiểu sâu công tác quản lý và bảo vệ rừng thì việc giữ rừng đối với lực lượng kiểm lâm có đầy đủ chức năng, công cụ hỗ trợ cũng còn vất vả, huống hồ với một BQL RPH có bộ máy còn khá lỏng lẻo. Với hơn 40.000ha rừng thuộc quyền quản lý và bảo vệ nhưng BQL này chỉ biên chế hơn 35 người, một số khác hợp đồng trong khi bộ phận hành chính đã chiếm một nửa. Công cụ hỗ trợ yếu, năng lực giữ rừng kém, khiến lâm tặc lấn tới là điều dễ hiểu. Từ thực tế đó, từng có ý kiến đề xuất nhập BQL RPH về phía kiểm lâm để có đầy đủ chức năng và sức mạnh.

Trong khi Ban BQL RPH hoạt động kém hiệu quả, các lực lượng bảo vệ rừng khác ít có điều kiện chi viện, hỗ trợ vì cũng đang bận giữ rừng của mình thì điều tất yếu là những cánh rừng thuộc RPH Long Đại đứng trước nguy cơ bị tận diệt bởi lâm tặc là điều không mấy khó hiểu.

Thành Quảng