QTDND xã Hoằng Đồng. Ảnh: Văn Thanh

Trớ trêu thay, những giọt mồ hôi thấm đấm sự nhọc nhằn ấy đang có nguy cơ mất trắng bởi QTDND mất khả năng thanh toán.

Hoang mang vì gửi tiền không lãi

Những ngày cuối tháng 9 đang là vụ thu hoạch lúa chính nhưng làng trên, xóm dưới tại 4 xã, người dân tụ tập, bàn tán xôn xao khi hay tin QTDND xã Hoằng Đồng mất khả năng thanh toán. Người ít thì dăm triệu, có nhà lên tới vài trăm triệu đồng. Trên khuôn mặt mọi người hiện rõ sự lo âu, hoang mang.

QTDND xã Hoằng Đồng đã tiến hành cho vay 62 tỷ đồng trên tổng vốn 66 tỷ đồng, chủ yếu cho các doanh nghiệp bên ngoài như Công ty Hoàng Mạnh vay 16,1 tỷ đồng, Công ty Long Tú vay trên 19,2 tỷ đồng, Công ty Kim Phương vay 3,374 tỷ đồng… Sau 1 thời gian hoạt động đã xảy ra nhiều sai phạm nghiêm trọng, cho vay sai đối tượng, huy động vốn với lãi suất vượt quá quy định, lập khống chứng từ, giả mạo hồ sơ để hợp thức hóa các khoản tiền đã cho doanh nghiệp, hộ gia đình vay với số lượng tiền lớn. Quỹ đã mất khả năng thanh toán, 80% dư nợ tín dụng tại quỹ là nợ xấu, 100% tiền đã gửi đều quá hạn.

Vừa qua, UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu công an điều tra, làm rõ hành vi vi phạm tại QTDND Hoằng Đồng, đồng thời có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hoạt động của ông Nguyễn Hữu Nha (Giám đốc QTDND Hoằng Đồng) và các cá nhân liên quan, cân nhắc thời điểm khởi tố vụ án.Để “cứu” QTDND Hoằng Đồng, UBND tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu NHNN Chi nhánh Thanh Hóa tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện văn bản báo cáo, đề nghị Thống đốc NHNH xem xét, giải quyết cho quỹ vay vốn đặc biệt để chi trả tiền gửi tiết kiệm của người dân.

Ông Lê Văn Ngự, 85 tuổi nhà bên cạnh cho biết: “Cả đời 2 vợ chồng làm thuê, cuốc mướn, lúc còn khỏe tôi đi làm thuê tứ xứ từ cày thuê, làm thợ mộc đến thái thuốc lào. Vợ làm ruộng, cấy thuê, bớt từng con cá chích trong bữa ăn, tằn tiện lắm mới có được 50 triệu đồng gửi vào QTDND. Vợ chồng tôi đã già lại phải nuôi đứa con gái bị bệnh thần kinh bẩm sinh, năm nay đã ngoài 40 tuổi, chỉ mong sao có chút tiền lúc ốm đau lấy đó mà chi tiêu. Ai ngờ nên cơ sự này”.

Danh sách những người dân hiện đang “ngồi trên đống lửa” dài dằng dặc. Mỗi người một hoàn cảnh khác nhau. Họ cố gắng làm lụng, tiết kiệm để rồi giờ đây đang có nguy cơ trắng tay.

Ông Hoàng Văn Xuyên, một thương binh ở thôn 1, xã Hoằng Đồng bức xúc: “Vợ chồng tôi làm ruộng đủ ăn, tiền lương của tôi hàng tháng gửi vào quỹ, số tiền trên 70 triệu đồng. Thế nhưng, từ tháng 10/2013, gia đình không nhận được 1 đồng tiền lãi nào. Lên gặp ông Nguyễn Hữu Nha, Giám đốc QTDND họ khất lần, khất lượt, năn nỉ rằng quỹ đang rất khó khăn, mong gia đình chia sẻ cùng họ”.

Vợ chồng ông Hoàng Văn Xuyên và bà Lê Thị Phơn mong sớm lấy được tiền để sửa lại nhà. Ảnh: Văn Thanh

Bà Phơn, vợ ông Xuyên ngồi bên cạnh cho biết thêm: “Nhà chúng tôi đã xuống cấp trầm trọng, mưa dột tứ phía, nhiều đêm vợ chồng phải lấy áo mưa che tạm 1 góc ngồi cho đỡ ướt. Dự định đầu năm rút tiền về để sửa sang lại nhà. Với tình hình này thì chưa biết thế nào”.

Bỗng dưng thành con nợ

Sự bình yên sau lũy tre làng tại 4 xã nơi QTDND hoạt động đã không còn. Người hoài nghi bực tức chửi bới, người hốt hoảng lo lắng. Không ít gia đình lục đục vì đã trót gửi tiền vào đó. Rót vội chén nước, chị Hà Thị Vân, thôn 1, xã Hoằng Đồng ấm ức: “Vợ chồng tôi gửi vào đó 92 triệu đồng. Gia đình có xưởng gỗ, thời gian gần đây có nhiều đơn đặt hàng, vay ngoài không được, 3 đứa con đang đi học nên nhu cầu chi tiêu rất lớn. Những lúc không có tiền anh ấy lại cáu gắt vợ con”.

Theo tìm hiểu của PV được biết, rất nhiều gia đình bỗng nhiên trở thành con nợ của QTDND với những khoản vay trên trời. Anh Nguyễn Tam Thuận, xóm 8, xã Hoằng Đồng bức xúc: “Trong khi chúng tôi gửi vào đó 70 triệu đồng vẫn chưa lấy ra được. Mới đây lại được công an thông báo tôi có vay quỹ cũng với số tiền trên”.

Anh Nguyễn Tam Thuận, ông Lê Đình Bình xóm 8, xã Hoằng Đồng bỗng nhiên thành con nợ. Ảnh: Văn Thanh

Ông Lê Đình Bình chen ngang: “Cách đây 3 tuần khi công an vào làm việc, tôi mới biết QTDND làm hồ sơ khống khiến gia đình phải cõng trên lưng 80 triệu đồng tiền nợ. Năm 2008, con trai tôi có vay 2 triệu đồng nhưng trả ngay trong năm đó. Không biết họ làm như vậy với mục đích gì. Khi biết tin tôi rất hốt hoảng nhưng được các chú công an bảo viết giấy cam đoan không vay là được”.

Rất nhiều hộ gia đình như ông Hoàng Ngọc Thức (thôn 2), ông Lê Cảnh Long (thôn 5), bà Lê Thị Hạnh (thôn 2)… chỉ được biết mình có vay nợ quỹ khi công an đến xác minh. Họ cũng không biết chính xác số tiền mình vay là bao nhiêu. Những hộ bỗng nhiên mang nợ phần đa trước kia đã vay quỹ nhưng đã trả nợ xong.

Ông Trương Văn Mạnh, Chủ tịch UBND xã Hoằng Đồng cho biết: QTDND thành lập vào năm 2008, trước kia hoạt động rất hiệu quả. Từ tháng 1/2014, quỹ không trả lãi, gốc khiến người dân bức xúc, bất bình. Hiện, quỹ không có khả năng thanh toán. Đến ngày 13/5, toàn xã có 304 hộ đang có tiền gửi với số tiền gần 9 tỷ đồng. Bên công an cung cấp có 45 bộ hồ sơ khống ở 4 xã. Theo đề nghị của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Chi nhánh Thanh Hóa, việc tái cơ cấu lại quỹ là cần thiết.

Theo đó, yêu cầu xã lựa chọn, cử cán bộ tham gia các chức danh chủ chốt trong hội đồng quản trị, ban kiểm soát, giám đốc điều hành. “Hiện chúng tôi đã tìm được người để duy trì và vực quỹ hoạt động trở lại bình thường. Nhưng xã cũng có những khó khăn nhất định, con số của xã là do Thường vụ, UBND huyện quản lý, xã đã 2 lần làm công văn xin ý kiến huyện nhưng chưa thấy hồi âm. Nếu huyện đồng ý xã sẽ tiến hành đại hội tái cơ cấu lại tổ chức. Xã không có chức năng giám sát, QTDND hoạt động theo điều lệ của NHNN, hàng tháng họ xuống kiểm tra định kỳ nên để xảy ra sai phạm trên, NHNN Chi nhánh Thanh Hóa phải có 1 phần trách nhiệm. Còn những hộ bị lập hồ sơ khống với số nợ lớn vì phía QTDND muốn hợp thức hóa số tiền đã cho doanh nghiệp vay”, ông Mạnh nói.

Văn Thanh