(Thanh tra) - Liên tiếp các vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Nghệ An và Thanh Hóa với hàng chục người phải nhập viện đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong đời sống hàng ngày.
Liên tiếp các vụ ngộ độc khiến nhiều người nhập viện
Những ngày qua, dư luận đặc biệt quan tâm đến vụ việc hơn 50 người phải nhập viện sau khi ăn bánh mì tại một tiệm bánh mì trên địa bàn xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu, các bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng điển hình của ngộ độc thực phẩm như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao. Đáng chú ý, số ca nhập viện tăng dần qua từng ngày, tập trung vào những người đã sử dụng bánh mì tại cùng một cơ sở kinh doanh.
Ngay sau đó, cơ quan chức năng đã vào cuộc điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm, lấy mẫu xét nghiệm để xác định nguyên nhân. Đồng thời, ngành Y tế Nghệ An cũng khẩn trương phát đi cảnh báo, yêu cầu người dân từng sử dụng sản phẩm tại cơ sở này theo dõi sức khỏe và đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường.
Không chỉ tại Nghệ An, trước đó tại Thanh Hóa cũng ghi nhận một vụ nghi ngộ độc thực phẩm xảy ra trong một bữa ăn gia đình tại xã Ngọc Liên. Trong số 18 người tham gia bữa ăn, có 10 người phải nhập viện sau khi ăn các món có nguồn gốc từ cá “phúc lộc thọ”, với các triệu chứng như đau bụng, nôn, chóng mặt.
Kết quả ban đầu cho thấy, các bệnh nhân bị ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn chưa xác định, nghi liên quan đến trứng cá, kèm theo nhiễm trùng đường ruột.
Hai vụ việc với những hoàn cảnh khác nhau, một bên là thực phẩm đường phố, một bên là bữa ăn gia đình nhưng đều có điểm chung là nguy cơ mất an toàn thực phẩm luôn hiện hữu, nếu chủ quan trong lựa chọn và chế biến.
Chủ động điều tra, công khai thông tin và kiểm soát rủi ro
Liên quan đến vụ việc ở Nghệ An, ông Phạm Thanh Tuấn, Trưởng phòng An toàn thực phẩm Sở Y tế tỉnh Nghệ An cho biết: Hiện nay, cơ quan chức năng đã lấy mẫu đi xét nghiệm để tìm hiểu nguyên nhân chính dẫn đến vụ việc nghi vấn ngộ độc thực phẩm bánh mì trên địa bàn xã Diễn Châu. Hiện Sở Y tế cũng đã hướng dân quy trình, thủ tục cho chính quyền địa phương đang hoàn tất thủ tục để xử phạt các cơ sở bán bánh mì này. Trong thời gian qua, Sở Y tế cũng thường xuyên nhắc nhở các địa phương thực hiện tốt công tác an toàn thực phẩm trên địa bàn. Vụ việc ngộ độc thực phẩm ở Diễn Châu không ai mong muốn cả, các cơ sở nhiều khi chạy theo lợi nhuận, đặc biệt là bán bánh mì, các cơ sở nay đây mai đó, di động nhiều nơi, khó quản lý vì lực lượng xã, phường mỏng dẫn đến khó kiểm soát.
"Trong thời gian, chúng tôi liên tục tăng cường kiểm tra liên tục, tuyên truyền, tập huấn, tuy nhiên đâu đó vẫn có những bộ phận người kinh doanh ý thức đang còn thấp dẫn đến các sự cố về an toàn thực phẩm. Hiện chúng tôi đang tiến hành kiểm tra các địa điểm kinh doanh, bếp ăn, tập thể, ăn bán trú ở các trường học, những địa điểm có nguy cơ cao để cảnh báo và nâng cao ý thức chấp hành vệ sinh an toàn thực phẩm, tránh những vụ việc đáng tiếc có thể xảy ra", ông Tuấn nói.
Liên quan đến những vụ việc ngộ độc thực phẩm nói trên, trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Thanh Hóa cho biết, mọi vụ việc liên quan đến sự cố thực phẩm trên địa bàn đều được xử lý theo quy trình chặt chẽ của ngành Y tế.
Theo đó, hệ thống y tế được phân cấp rõ ràng từ tuyến cơ sở đến tuyến tỉnh. Những vụ việc nhỏ sẽ do trạm y tế và trung tâm y tế xử lý, trong khi các vụ có nhiều người mắc hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng sẽ do cấp tỉnh trực tiếp điều tra, xác minh.
“Các vụ việc sau khi có kết luận đều được công khai theo đúng quy định, từ cấp tỉnh đến Bộ Y tế. Không có chuyện che giấu thông tin. Tuy nhiên, việc công bố phải dựa trên căn cứ khoa học, kết quả xét nghiệm và điều tra đầy đủ”, ông Hà nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, hoạt động kiểm tra về an toàn thực phẩm chủ yếu diễn ra theo đợt hoặc có kế hoạch trước, mang tính thời điểm, nên nhiều cơ sở có thể đối phó bằng cách “làm sạch” tạm thời khi có đoàn kiểm tra. Sau đó, việc duy trì các điều kiện an toàn thực phẩm không được giám sát thường xuyên.
Ngoài ra, công tác xử lý sự cố, hoạt động thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm cũng được triển khai thường xuyên. Các cơ sở vi phạm, đặc biệt là những hành vi ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng, đều được công khai trên các phương tiện thông tin để người dân biết và chủ động phòng tránh.
Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên được biết, mặc dù quy trình kiểm tra an toàn thực phẩm trên địa bàn tỉnh Nghệ An và Thanh Hóa được xây dựng khá chặt chẽ với nhiều bước như lập kế hoạch kiểm tra, rà soát hồ sơ pháp lý, kiểm tra điều kiện thực tế, lấy mẫu xét nghiệm và xử lý vi phạm. Thế nhưng, trên thực tế vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng khiến thực phẩm bẩn lọt ra thị trường và người dân chế biến thức ăn trong bữa ăn hằng ngày thiếu hiểu biết về kiến thúc các loại thực phẩm dẫn đến các vụ ngộc độc đáng tiếc đã xảy ra.
Bên cạnh đó, công tác kiểm tra còn phụ thuộc nhiều vào giấy tờ, hóa đơn chứng minh nguồn gốc thực phẩm. Trong khi đó, các loại giấy tờ này có thể bị hợp thức hóa, không phản ánh đúng chất lượng thực tế của nguyên liệu. Việc lấy mẫu xét nghiệm lại chưa được thực hiện rộng rãi do hạn chế về chi phí và thời gian, khiến nhiều vi phạm về vi sinh, hóa chất không bị phát hiện kịp thời.
Một vấn đề khác là lực lượng thanh tra, kiểm tra về an toàn thực phẩm còn mỏng, khó bao quát hết số lượng lớn các cơ sở kinh doanh, đặc biệt là hàng quán nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, nhóm tiềm ẩn nguy cơ cao nhưng khó kiểm soát. Ngoài ra, chế tài xử phạt ở một số trường hợp chưa đủ mạnh để răn đe, dẫn đến tình trạng tái phạm và khó kiểm soát.
Đáng chú ý, việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm khi xảy ra sự cố vẫn gặp nhiều khó khăn do chuỗi cung ứng phức tạp và thiếu minh bạch. Những hạn chế này cho thấy khoảng cách giữa quy định và thực thi vẫn còn lớn, đòi hỏi phải tăng cường giám sát thực chất và liên tục hơn để đảm bảo an toàn thực phẩm cho người dân.
Cảnh báo từ thực phẩm đường phố và bữa ăn học đường
Từ vụ việc bánh mì tại Nghệ An, ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Chi cục Vệ sinh An toàn thực phẩm Thanh Hóa gửi lời nhắc nhở và lưu ý đến Nhân dân nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ các quán ăn nhỏ lẻ, nhất là khu vực gần trường học.
Theo ông, thói quen mua đồ ăn sáng bên ngoài của học sinh tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được kiểm soát tốt nguồn gốc, điều kiện chế biến.
“Phụ huynh nên hướng dẫn con lựa chọn thực phẩm an toàn, hạn chế mua đồ ăn không rõ nguồn gốc, không nhãn mác hoặc có màu sắc bất thường. Tốt nhất là nên cho trẻ ăn tại gia đình hoặc tại các cơ sở đảm bảo vệ sinh”, ông Hà khuyến cáo.
Đối với nhà trường, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục học sinh về an toàn thực phẩm, đồng thời kiểm soát chặt chẽ bữa ăn học đường. Các bếp ăn tập thể phải đảm bảo đầy đủ điều kiện về cơ sở vật chất, nguồn nguyên liệu, cũng như sức khỏe và kiến thức của người chế biến.
Ngoài ra, trong điều kiện thời tiết nắng nóng, nguy cơ thực phẩm bị ôi thiu, nhiễm khuẩn càng cao, đòi hỏi các cơ sở kinh doanh và người dân phải đặc biệt chú ý trong bảo quản và sử dụng.
Qua các vụ việc, có thể thấy rằng, ngộ độc thực phẩm không chỉ xảy ra ở những nơi sản xuất, kinh doanh mà còn có thể xuất phát từ chính bữa ăn gia đình. Do đó, mỗi người dân cần nâng cao ý thức trong lựa chọn thực phẩm: Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm định; không sử dụng các loại thực phẩm lạ, chưa được kiểm chứng về độ an toàn.
Trong chế biến, cần đảm bảo nguyên tắc ăn chín, uống sôi; vệ sinh dụng cụ, tay và môi trường chế biến; bảo quản thực phẩm đúng cách, tránh để lâu trong điều kiện nhiệt độ không phù hợp.
Những vụ việc xảy ra tại Nghệ An và Thanh Hóa một lần nữa gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh, an toàn thực phẩm không phải là vấn đề của riêng cơ quan quản lý, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Chỉ khi mỗi người dân chủ động nâng cao nhận thức, mỗi cơ sở kinh doanh tuân thủ quy định và cơ quan chức năng tăng cường giám sát thì những bữa ăn hàng ngày mới thực sự an toàn.
