(Thanh tra) - Từ đầu năm 2026, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 ca tay chân miệng và 8 ca tử vong. Bệnh đang gia tăng tại nhiều địa phương, đặc biệt khu vực phía Nam, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng nếu không kiểm soát kịp thời.
Theo ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, thời gian gần đây, bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng tại một số địa phương, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Đây là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường gia tăng theo mùa, nhất là vào các tháng 3 đến 5 và 9 đến 10 hằng năm.
Từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 ca tay chân miệng. Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu với hơn 7.000 ca, Đồng Nai hơn 2.200 ca, Hà Nội gần 2.000 ca. Khu vực phía Nam chiếm khoảng 70% tổng số ca tay chân miệng của cả nước, là vùng có nguy cơ cao.
Ông Sơn cho biết, qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Trong thời gian tới, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng chống, số mắc và số ca bệnh nặng có thể tiếp tục gia tăng.
Về số liệu cụ thể, theo giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc và 8 trường hợp tử vong.
Riêng trong tháng 3/2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng virus Enterovirus A71 (EV71) đang lưu hành với tỷ lệ đáng lưu ý.
Đây là chủng vi rút thường liên quan đến nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn, vì vậy ngành Y tế đang theo dõi chặt chẽ để có biện pháp ứng phó phù hợp, ông Sơn nhấn mạnh.
Lý giải nguyên nhân gia tăng dịch bệnh, ông Sơn cho biết có nhiều yếu tố tác động. Trước hết là điều kiện thời tiết nóng ẩm xuất hiện sớm, tạo môi trường thuận lợi cho mầm bệnh lưu hành. Bên cạnh đó, sự lưu hành của chủng EV71 làm tăng nguy cơ ghi nhận các trường hợp bệnh diễn biến nặng.
Ngoài ra, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, nhóm tuổi chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo. Điều này làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
“Nếu trẻ không được phát hiện sớm và cho nghỉ học kịp thời, bệnh có thể lan rộng trong lớp học và cộng đồng”, ông nói.
Để kiểm soát dịch bệnh, ngành Y tế hiện đang triển khai nhiều biện pháp đồng bộ, trong đó chú trọng công tác giám sát và phát hiện sớm ca bệnh.
Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh thông tin, hiện nay, ngành Y tế đang kết hợp nhiều kênh để phát hiện sớm ca bệnh, gồm báo cáo từ các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và thông tin cảnh báo từ cộng đồng, trường học”.
Bên cạnh đó, ngành cũng phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục và Đào tạo, chính quyền các địa phương nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ, hướng dẫn xử trí kịp thời và hạn chế lây lan.
Tại các cơ sở điều trị, những trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng được theo dõi sát và được hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên để cấp cứu, điều trị kịp thời, hạn chế tối đa trường hợp tử vong.
Trong môi trường trường học, các biện pháp phòng, chống dịch cũng đang được triển khai đồng bộ, ông Sơn cho biết: “Ngành Y tế đang phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh tay chân miệng trong trường học, trọng tâm là tăng cường truyền thông cho giáo viên, phụ huynh về dấu hiệu nhận biết bệnh”.
Cùng với đó là hướng dẫn thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, vệ sinh lớp học, đồ chơi và các bề mặt tiếp xúc thường xuyên; bảo đảm lớp học sạch sẽ, thông thoáng, đủ ánh sáng. Các cơ sở giáo dục được yêu cầu theo dõi sát tình hình sức khỏe của trẻ, phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ và thông báo kịp thời cho gia đình cũng như cơ sở y tế để xử trí phù hợp.
Đối với phụ huynh, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh khuyến cáo cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ như sốt, loét miệng, nổi ban ở tay, chân hoặc mông, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám và hướng dẫn chăm sóc, điều trị.
“Trẻ mắc bệnh cần nghỉ học để tránh lây lan cho các trẻ khác”, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh nhấn mạnh; đồng thời, nhà trường cần tăng cường vệ sinh môi trường, theo dõi sức khỏe học sinh và phối hợp chặt chẽ với phụ huynh, cơ sở y tế trong việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh.
Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế vừa ban hành quyết định cấp phép lưu hành cho nhiều vaccine mới tại Việt Nam (đợt 58), trong đó có vaccine Envacgen phòng bệnh tay chân miệng do chủng EV71 gây ra trong bối cảnh bệnh vẫn ghi nhận có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương từ đầu năm 2026 đến nay.
Đây là vaccine bất hoạt dạng hỗn dịch tiêm, được chỉ định để phòng ngừa các biến chứng nặng từ tác nhân EV71, chủng virus nguy hiểm nhất gây bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ.
Vaccine Envacgen có hàm lượng kháng nguyên virus EV71 là 2,5mcg/0,5ml trong mỗi liều đơn. Sản phẩm được nghiên cứu, sản xuất bởi Tập đoàn Medigen Vaccine Biologics (Đài Loan) và được cấp phép lưu hành tại Việt Nam với hiệu lực 3 năm.
Về quy cách đóng gói, vaccine được thiết kế dưới dạng bơm tiêm nạp sẵn dung tích 0,5ml cho mỗi liều sử dụng. Sản phẩm có hai dạng đóng gói là hộp 1 bơm tiêm hoặc hộp 20 bơm tiêm.
EV71 là một trong những tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng, đặc biệt có thể dẫn đến biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não hoặc suy hô hấp ở trẻ nhỏ.
Việc Bộ Y tế chính thức cấp phép lưu hành vaccine Envacgen mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh bệnh tay chân miệng vẫn là nỗi lo thường trực của các gia đình có con nhỏ.
Đây không chỉ là bước tiến mới trong việc chủ động phòng ngừa dịch bệnh bằng y học dự phòng, mà còn là "vũ khí" chiến lược giúp giảm thiểu tối đa tỷ lệ biến chứng nặng do chủng virus EV71 gây ra.
