Tập thể lãnh đạo, công chức Cục Theo dõi, đôn đốc và Xử lý sau thanh tra, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: T.H

Công tác xử lý sau thanh tra ngày càng khẳng định vai trò then chốt trong việc bảo đảm hiệu lực, hiệu quả của pháp luật. Đây không chỉ là khâu nối tiếp hoạt động thanh tra, mà là thước đo cho mức độ nghiêm minh của kỷ cương hành chính.

Khi các kết luận được theo dõi, đôn đốc và thực hiện đến cùng, sai phạm được khắc phục, tài sản công được thu hồi, niềm tin xã hội được củng cố. Từ những kết luận cụ thể, xử lý sau thanh tra đã và đang góp phần đưa pháp luật vào đời sống thực tiễn.

Từ kết luận đến hành động cụ thể

Năm 2025 đánh dấu một năm có khối lượng công việc lớn trong công tác theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra.

Theo số liệu tổng hợp từ Cục Theo dõi, đôn đốc và Xử lý sau thanh tra (Cục XIV), Thanh tra Chính phủ, trong năm 2025, Cục đã tiếp nhận 37 kết luận thanh tra, tham mưu phát hành 50 văn bản đôn đốc, triển khai 7 cuộc kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, trong đó 5 cuộc đã hoàn thành.

Đằng sau những con số tưởng như khô khan ấy là một quá trình làm việc bền bỉ, đòi hỏi sự chính xác cao, tinh thần trách nhiệm và tính kiên trì.

Mỗi văn bản đôn đốc được ban hành không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa nhắc việc, mà còn là sự khẳng định yêu cầu tuân thủ pháp luật, là lời nhắc nhở về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện nghiêm túc kết luận thanh tra đã được công bố.

Từ công tác theo dõi và kiểm tra, 26 báo cáo đã được tham mưu gửi Thủ tướng Chính phủ về kết quả xử lý sau thanh tra, những báo cáo này góp phần trực tiếp thu hồi hơn 3.000 tỷ đồng cho ngân sách Nhà nước, đồng thời kiến nghị xử lý hành chính đối với hàng trăm tổ chức, cá nhân vi phạm.

Đây không chỉ là những con số mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là thước đo cho hiệu lực, hiệu quả của kỷ cương hành chính, nơi pháp luật được thực thi đến cùng.

Khi xử lý sau thanh tra gắn với tháo gỡ điểm nghẽn

Không chỉ dừng lại ở việc thực hiện kết luận thanh tra, năm 2025 còn ghi nhận sự tham gia tích cực của lực lượng xử lý sau thanh tra trong các tổ công tác đặc thù, như Tổ giúp việc 1568, cùng các đoàn rà soát dự án chậm tiến độ tại nhiều địa phương.

Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án tồn đọng kéo dài qua nhiều năm không chỉ gây lãng phí nguồn lực, mà còn trở thành những “điểm nghẽn” trong phát triển kinh tế - xã hội.

Việc rà soát, xác định rõ nguyên nhân, tham mưu tháo gỡ vướng mắc và xử lý các dự án tồn đọng vì thế mang ý nghĩa lớn, không chỉ ở khía cạnh pháp lý, mà còn ở khía cạnh phát triển.

Thông qua việc tham mưu các văn bản xử lý, tháo gỡ khó khăn, công tác xử lý sau thanh tra đã góp phần đưa nhiều dự án trở lại đúng quỹ đạo, đồng thời củng cố kỷ cương trong quản lý đầu tư, đất đai và tài chính, những lĩnh vực vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro sai phạm.

Ông Lê Thanh Liêm, Cục trưởng Cục XIV, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: H.L

Theo ông Lê Thanh Liêm, Cục trưởng Cục XIV, Thanh tra Chính phủ, công tác theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra là lĩnh vực đòi hỏi tính chính xác và trách nhiệm rất cao, bởi mỗi kết luận, mỗi kiến nghị đều liên quan trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của tổ chức và cá nhân.

Trong năm 2025, kế hoạch kiểm tra được xây dựng và trình phê duyệt đúng thời hạn; các đoàn kiểm tra được triển khai tại Cà Mau, Gia Lai, Thành phố Hồ Chí Minh, Phú Thọ và Tập đoàn Viettel.

Trong đó, nhiều báo cáo kết quả kiểm tra đã được gửi Thủ tướng Chính phủ để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, góp phần tăng cường hiệu lực thi hành kết luận thanh tra.

Cùng với đó, 50 văn bản đôn đốc được phát hành; một cuộc đôn đốc trực tiếp được tổ chức tại địa phương; hàng trăm văn bản phúc đáp bộ, ngành, địa phương được tham mưu kịp thời với kết quả xử lý, thu hồi về kinh tế tăng rõ rệt, phản ánh hiệu quả thực chất của công tác theo dõi, đôn đốc và kiểm tra, ông Liêm cho biết.

Một điểm nhấn quan trọng khác trong năm 2025 theo ông Liêm, đó là việc bảo đảm kỷ luật hồ sơ, tài liệu và an toàn thông tin. Trong năm, đã xử lý gần 900 văn bản; đảm nhiệm 43 nhiệm vụ do Chính phủ và Thủ tướng giao, trong đó có nhiều văn bản thuộc diện “mật”.

Hệ thống quản lý văn bản điện tử được vận hành nghiêm túc, bảo đảm đúng quy trình, đúng thẩm quyền. Song song với đó, công tác góp ý các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của bộ, ngành, địa phương được thực hiện thường xuyên, đóng góp kinh nghiệm thực tiễn từ công tác xử lý sau thanh tra.

Đáng chú ý, việc tham gia Tổ Biên tập xây dựng Đề án xử lý sai phạm đất đai trước Luật Đất đai 2013 cho thấy yêu cầu ngày càng cao về chiều sâu chuyên môn và tư duy chính sách trong công tác tham mưu.

Đôn đốc sát, kiểm tra kỹ, tham mưu nhanh, xử lý đúng

Bước sang năm 2026, trong không khí Xuân mới, những yêu cầu đặt ra đối với công tác xử lý sau thanh tra ngày càng cao. Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Lê Thanh Liêm nhấn mạnh phương châm xuyên suốt: “Đôn đốc sát, kiểm tra kỹ, tham mưu nhanh, xử lý đúng”.

Theo đó, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo; nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; tăng cường kỷ luật, kỷ cương; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Thanh tra Chính phủ và Chính phủ.

Kế hoạch kiểm tra năm 2026 sẽ được xây dựng theo hướng trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tính khách quan, khoa học và thực chất.

Việc tham mưu xử lý các dự án chậm tiến độ, các vấn đề về đất đai, tài chính tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương, cùng yêu cầu cao về bảo mật và an toàn thông tin.

“Năm 2026 đòi hỏi toàn Đảng bộ phải nỗ lực cao hơn nữa, phát huy trí tuệ tập thể, tăng cường kỷ cương và hiện đại hóa công tác theo dõi, đôn đốc và xử lý sau thanh tra để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của Thanh tra Chính phủ và Chính phủ”, ông Liêm nhấn mạnh.

Xử lý sau thanh tra không phải là khâu kết thúc, mà là nơi khẳng định giá trị thực chất của hoạt động thanh tra. Khi các kết luận được theo dõi, đôn đốc và thực hiện đến cùng, pháp luật mới thực sự đi vào cuộc sống, kỷ cương quản lý nhà nước mới được củng cố.

Những kết quả đạt được cho thấy đây là công việc thầm lặng nhưng mang ý nghĩa quyết định trong việc thu hồi tài sản công, khắc phục sai phạm và tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển. Trong bối cảnh yêu cầu quản trị ngày càng cao, xử lý sau thanh tra tiếp tục là trụ cột quan trọng để bảo đảm hiệu lực pháp luật và bồi đắp niềm tin xã hội.

Ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ cho rằng Điều 55 Luật Thanh tra 2025 quy định việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra kế thừa nội dung cốt lõi của Điều 105 Luật Thanh tra 2022 nhưng được thiết kế lại theo hướng tinh gọn, khái quát, tăng trách nhiệm và hậu quả pháp lý; giảm liệt kê tổ chức, tăng ràng buộc cá nhân và người đứng đầu, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy và yêu cầu nâng cao hiệu lực thực hiện kết luận thanh tra trong giai đoạn mới.

Ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ. Ảnh: HL

Điều 55 Luật Thanh tra năm 2025 thể hiện bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về xử lý sau thanh tra. So với các quy định trước đây, điều luật này vừa kế thừa những nội dung còn phù hợp, vừa tăng cường rõ nét trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra.

Điểm mới đáng chú ý là Luật đã xác định cụ thể trách nhiệm của người được giao nhiệm vụ theo dõi sau thanh tra, đồng thời quy định rõ các chế tài xử lý đối với hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ kết luận thanh tra. Qua đó, góp phần khắc phục tình trạng chậm trễ, né tránh hoặc không thực hiện dứt điểm kết luận thanh tra, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động thanh tra và quản lý Nhà nước.