Bà Nguyễn Thị Kim Hằng, Trưởng Phòng 9 - Tác giả chính chủ trì, định hướng nội dung và nghiệm thu sản phẩm. Ảnh: ĐQ

Nền tảng “Thanh tra viên AI” tại địa chỉ https://ai.thanhtravien.vn được Phòng Thanh tra Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực (Phòng 9) thuộc Thanh tra TPHCM xây dựng, vận hành từ năm 2025, giai đoạn đầu tập trung hỗ trợ công tác kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập. Từ tháng 7/2026, nhóm tác giả mở rộng nền tảng sang lĩnh vực thanh tra, kiểm tra với giải pháp sáng kiến “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hệ thống hóa cẩm nang hỗ trợ tác nghiệp thanh tra chuyên sâu; định hướng nội dung trọng tâm theo chuyên đề và số hóa hệ thống biểu mẫu nghiệp vụ”, hiện đang thử nghiệm, lấy ý kiến hoàn thiện.

Bà Nguyễn Thị Kim Hằng, Trưởng Phòng 9 (Tác giả chính; chủ trì, định hướng nội dung và nghiệm thu sản phẩm) cho biết, sáng kiến có ba ưu điểm nổi bật: Hướng dẫn nghiệp vụ được đặt ngay bên trong tệp biểu mẫu, áp dụng cho 100% biểu mẫu; tất cả bộ mẫu được đưa về đúng khung pháp lý hiện hành và biên soạn bổ sung phần còn thiếu; biểu mẫu được sắp xếp theo từng giai đoạn của cuộc thanh tra, kiểm tra để công chức dễ tra cứu; đồng thời, tích hợp việc tra cứu các quy định pháp luật và hỗ trợ tác nghiệp thanh tra chuyên sâu ngay trên hệ thống.

Bước đầu, sáng kiến giúp rút ngắn thời gian soạn thảo văn bản của đoàn thanh tra, thống nhất cách viện dẫn căn cứ pháp lý và bổ khuyết những khâu công việc trước đây chưa có mẫu.

Khoảng trống sau khi khung pháp lý mới có hiệu lực

Ông Nguyễn Chiến Thành, Thanh tra viên Phòng 9, người trực tiếp nghiên cứu công nghệ, xây dựng và vận hành hệ thống, cho biết sau khi Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 ban hành, cả Nghị định số 216/2025/NĐ-CP và Nghị định số 217/2025/NĐ-CP đều không ban hành kèm phụ lục biểu mẫu. Bộ mẫu duy nhất đang có là Phụ lục tại Thông tư số 08/2024/TT-TTCP ngày 18/12/2024 của Thanh tra Chính phủ, gồm 51 mẫu, được xây dựng theo Luật Thanh tra năm 2022 và Nghị định số 43/2023/NĐ-CP.

Tập thể Phòng 9 mang tâm huyết và kiến thức chuyên ngành vào công cuộc chuyển đổi số của Thanh tra TPHCM. Ảnh: ĐQ

Đây là khoảng trống lớn nhất khi khung pháp lý mới có hiệu lực, công chức có bộ mẫu cũ nhưng không rõ mẫu nào còn dùng được, mẫu nào phải sửa, mẫu nào không còn tương ứng với giai đoạn nào. Hệ quả là mỗi đoàn thanh tra tự soạn theo cách hiểu riêng, bố cục và cách viện dẫn còn khác nhau.

Khoảng trống này đang được cơ quan có thẩm quyền xử lý. Thanh tra Chính phủ đang xây dựng dự thảo thông tư hướng dẫn trình tự, thủ tục tiến hành thanh tra và xử lý sau thanh tra để thay thế Thông tư số 08/2024/TT-TTCP. Nhóm tác giả xác định đây là sản phẩm phải cập nhật thường xuyên, ngay khi thông tư mới có hiệu lực, toàn bộ bộ biểu mẫu sẽ được rà soát theo căn cứ pháp lý, hướng dẫn mới.

Trước đó, công chức chủ yếu làm thủ công, đọc lại điều khoản của Nghị định rồi tự soạn hoặc xin lại mẫu của đồng nghiệp đã dùng lần trước. Khối lượng biểu mẫu phải nắm và dùng đúng lên tới 51 mẫu, trong khi nhiều khâu nghiệp vụ phát sinh trên thực tế và toàn bộ hoạt động kiểm tra chuyên ngành chưa có mẫu tương ứng. Số văn bản quy phạm pháp luật phải theo dõi là 12, trong đó 8 văn bản ban hành từ năm 2025 trở đi.

80 biểu mẫu có hướng dẫn nghiệp vụ

Mỗi biểu mẫu đều có bản nguyên văn và bản có hướng dẫn nghiệp vụ. Toàn bộ 51 mẫu của hoạt động thanh tra được cập nhật sang căn cứ của Luật Thanh tra số 84/2025/QH15 và Nghị định số 216/2025/NĐ-CP; 29 mẫu còn lại gồm 5 mẫu bổ sung cho những khâu quy định chưa đề cập và 24 mẫu kiểm tra chuyên ngành do nhóm tác giả biên soạn mới hoàn toàn.

Bộ 56 biểu mẫu thanh tra được sắp theo bốn giai đoạn: Chuẩn bị thanh tra (9 mẫu), tiến hành thanh tra trực tiếp (36 mẫu), kết thúc thanh tra trực tiếp và ban hành kết luận (9 mẫu), sau thanh tra và lưu trữ hồ sơ (2 mẫu). Bộ 24 biểu mẫu kiểm tra chuyên ngành chia theo bốn khâu: Xây dựng kế hoạch và ban hành quyết định kiểm tra (6 mẫu), tiến hành kiểm tra (12 mẫu), kết thúc và xử lý kết quả kiểm tra (3 mẫu), chuyển vụ việc sang cơ quan có thẩm quyền (3 mẫu).

Bên cạnh những buổi tập huấn trực tiếp, với sáng kiến như "Thanh tra viên AI", Thanh tra TPHCM mang cẩm nang pháp luật về thanh tra đến từng cán bộ, doanh nghiệp có nhu cầu. Ảnh: ĐQ

Kèm theo bộ biểu mẫu là kho văn bản quy phạm pháp luật về thanh tra, kiểm tra, được chọn lọc đúng phạm vi lĩnh vực và liên kết trực tiếp với từng biểu mẫu, từng khâu nghiệp vụ; công chức đang soạn thảo văn bản có thể tra cứu ngay trên hệ thống.

Tra cứu quy định ngay trong lúc soạn thảo

Điểm khiến sáng kiến khác với một thư viện biểu mẫu thông thường nằm ở công cụ trợ giúp tra cứu quy định pháp luật. Thay vì mở song song nhiều văn bản và dò từng điều, công chức đặt câu hỏi trực tiếp về một tình huống nghiệp vụ; hệ thống trợ lý AI sẽ trả về quy định tương ứng kèm dẫn chiếu điều, khoản và tên văn bản để đối chiếu lại bản gốc.

Bà Hằng nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt: AI chỉ hỗ trợ tra cứu, gợi ý và việc chuẩn hóa hình thức văn bản; việc quyết định nội dung, ký ban hành và chịu trách nhiệm vẫn hoàn toàn thuộc về người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, sáng kiến còn cập nhật tra cứu nội dung trọng tâm theo chuyên đề nghiệp vụ. Theo quy định hiện hành, định hướng chương trình thanh tra được Thanh tra Chính phủ xây dựng, trình phê duyệt vào tháng 10 hằng năm. Khi chưa có định hướng chính thức, Thanh tra TPHCM chủ động nghiên cứu, đề xuất các nhóm nội dung trọng tâm; khi định hướng được ban hành, hệ thống sẽ cập nhật theo đúng nội dung đã phê duyệt.

Thư viện biểu mẫu đặt tại https://ai.thanhtravien.vn/van-ban/thanh-tra, hiển thị và tải về (tập tin .docx) được trên máy tính và cả điện thoại.

Nhóm tác giả cũng lưu ý, đây là bộ biểu mẫu được xây dựng mới lần đầu theo khung pháp lý năm 2025, đang thử nghiệm và tiếp thu ý kiến để tiếp tục hoàn thiện; sản phẩm phục vụ tham khảo, không thay thế biểu mẫu và các quy định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành (nếu có). Nhóm tác giả mong nhận được góp ý của công chức ngành Thanh tra.

Theo nhóm tác giả, bộ biểu mẫu mới là bước đi đầu tiên. Hướng tiếp theo là hệ thống hóa cẩm nang hỗ trợ tác nghiệp thanh tra chuyên sâu, nội dung đã nằm trong tên gọi đầy đủ của sáng kiến.