(Thanh tra) - ThS Phạm Thị Thu Hiền cho rằng, việc nghiên cứu, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả thực hiện cơ chế bảo vệ, khen thưởng người tố cáo tham nhũng là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.
Tại hội thảo hoàn thiện đề cương nghiên cứu đề tài khoa học cấp bộ “Bảo vệ, khen thưởng người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực", chiều 13/3, ThS Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, chủ nhiệm đề tài cho biết, những năm qua, nhiều cá nhân có thành tích trong phòng, chống tham nhũng nói chung và những người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nói riêng đã được biểu dương, tôn vinh.
Song theo bà Hiền, thực tế cho thấy không ít trường hợp vì đấu tranh chống tham nhũng mà người tố cáo phải đối mặt với nhiều rủi ro, thậm chí bị xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp, bị trả thù, trù dập, ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc và cuộc sống.
Vì vậy, việc xây dựng cơ chế bảo vệ hiệu quả đối với người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa bảo đảm quyền lợi của công dân, vừa khuyến khích xã hội tham gia tích cực hơn vào công cuộc phòng, chống tham nhũng.
ThS Phạm Thị Thu Hiền cũng cho biết, theo quy định hiện hành, có khá nhiều cơ quan cùng tham gia vào quá trình bảo vệ người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi vi phạm, nhưng thẩm quyền giữa các cơ quan còn có sự chồng chéo và chưa thật sự rõ ràng.
Các biện pháp bảo vệ người phản ánh, tố cáo, tố giác còn mang tính định tính, chưa quy định cụ thể về trình tự, thủ tục, thẩm quyền quyết định, lực lượng thực hiện cũng như nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động bảo vệ. Điều này dẫn đến việc áp dụng trên thực tế còn tùy nghi, thiếu căn cứ cụ thể để triển khai.
Chế tài xử lý đối với hành vi tiết lộ danh tính người tố cáo hoặc các vi phạm khác trong quá trình bảo vệ người tố cáo vẫn chưa đủ sức răn đe.
Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ người tố cáo trong thời gian qua chủ yếu mới dừng ở việc giữ bí mật thông tin cá nhân trong quá trình xử lý đơn thư. Còn những biện pháp bảo vệ mạnh hơn như bảo vệ vị trí việc làm, nơi cư trú hay ngăn chặn hành vi trả thù, đe dọa hầu như chưa được triển khai.
Bên cạnh vấn đề bảo vệ, cơ chế khen thưởng đối với người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng còn nhiều bất cập.
Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 quy định người có thành tích trong việc tố cáo, phản ánh, báo cáo về hành vi tham nhũng được khen thưởng theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, chính sách khen thưởng vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình áp dụng do thiếu hành lang pháp lý cụ thể khi luật hiện hành chưa quy định chi tiết về nguyên tắc, tiêu chuẩn, hình thức, mức thưởng, trình tự thủ tục cũng như nguồn kinh phí thực hiện.
Trong khi đó, nhiều văn bản trước đây quy định chi tiết về khen thưởng người tố cáo tham nhũng như Nghị định số 76/2012/NĐ-CP, Nghị định số 59/2013/NĐ-CP hay các thông tư liên tịch hướng dẫn đã hết hiệu lực. Điều này khiến các cơ quan chức năng gặp lúng túng khi xem xét khen thưởng đối với những trường hợp người dân tố cáo đúng, giúp phát hiện các sai phạm lớn.
Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, số người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được khen thưởng đến nay vẫn chưa nhiều. Hoạt động khen thưởng chưa thực sự trở thành động lực mạnh mẽ để khuyến khích người dân tham gia tích cực vào công tác phòng, chống tham nhũng.
Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh công cuộc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đồng thời tinh gọn và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ và khen thưởng người tố cáo càng trở nên cấp thiết.
Theo ThS Phạm Thị Thu Hiền, đề tài được triển khai nhằm làm rõ những hạn chế, vướng mắc trong chính sách pháp luật và thực tiễn triển khai hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện.
Mục tiêu của đề tài là kiến nghị hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả thực hiện các biện pháp bảo vệ và khen thưởng người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, qua đó phát huy vai trò của người dân và toàn xã hội trong công cuộc phòng, chống tham nhũng.
Tán thành nghiên cứu đề tài, các đại biểu cho rằng người tố cáo tham nhũng thường phải đối mặt với nhiều rủi ro, áp lực và thậm chí bị trả thù, do đó cần có cơ chế pháp lý rõ ràng, hiệu quả nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ, đồng thời khuyến khích tinh thần đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong xã hội.
Nhiều đại biểu cũng đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, từ đó đề nghị đề tài nghiên cứu cần có những đóng góp mới, làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ và khen thưởng người tố cáo tham nhũng.
Ngoài ra, các ý kiến cũng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục bổ sung, làm rõ ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài, đánh giá tính khả thi của các giải pháp được đề xuất, cũng như khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu trong thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng trong thời gian tới.
Đề tài “Bảo vệ, khen thưởng người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực" gồm 3 chương:
Chương 1: Một số vấn đề chung về bảo vệ, khen thưởng người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Chương 2: Thực trạng chính sách, pháp luật và thực tiễn thực hiện bảo vệ, khen thưởng người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Chương 3: Giải pháp, kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả bảo vệ, khen thưởng người phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
