Nước giếng ngầm ở xã Thạch Kim bị nhiễm Asen vượt mức cho phép nên người dân phải mua nước về dùng. Ảnh: Yến Yến

Sống trong sợ hãi

Thạch Kim là một làng quê trù phú ven biển, nhưng với diện tích đất eo hẹp trong khi dân số lại đông đúc (gần 11.000 người sống trên diện tích 260,3ha đất) nên hiện nay, chính quyền và nhân dân xã đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức lớn. Trong đó, vấn đề lớn nhất là số người chết và mắc bệnh ung thư ngày càng nhiều trong những năm gần đây, khiến hàng nghìn người dân sống trong hoang mang, lo sợ.

Bà Đặng Thị Hợi (51 tuổi, thôn Giang Hà) cho biết: Thật là khủng khiếp, có tháng chúng tôi phải đưa tang mấy người chết vì ung thư. Họ đều khỏe mạnh, lao động bình thường bỗng dưng bị ốm nặng, đi bệnh viện khám mới biết mình bị ung thư. Có người hôm nay đi khám về, tháng sau đã chết.

Đáng sợ hơn, hiện nay số người chết và mắc bệnh ung thư ngày càng tăng và độ tuổi bị bệnh ngày càng trẻ hóa. Trường hợp nhiều tuổi nhất là 69 tuổi và trẻ nhất mới chỉ 28 tuổi. Đặc biệt, có nhà bố chết vì ung thư dạ dày, không lâu sau con trai cũng đột ngột ra đi vì ung thư gan. Hay anh chết vì ung thư phổi, em chết vì ung thư gan... Cụ thể như, ông Phạm Minh Thống bị ung thư phổi, ông Phạm Minh Thể (em trai ông Thống) sau đó cũng chết vì bị ung thư gan. Hay bà Phạm Thị Hường bị ung thư gan, tiếp đến 2 con trai là Phạm Văn Thành, Phạm Văn Dũng cũng mang căn bệnh nan y này.

Tên người chết vì ung thư ngày càng nhiều trong sổ theo dõi nguyên nhân tử vong của Trạm Y tế xã Thạch Kim. Ảnh: Yến Yến

Theo thống kê của Trạm Y tế xã Thạch Kim, trong 5 năm, cả xã có 284 người chết thì có đến 60 người chết vì căn bệnh ung thư, chưa kể hàng chục người khác đang phát bệnh giai đoạn cuối.

Ông Nguyễn Ngọc Lợi, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Thạch Kim nói: “Người dân nơi đây thường bị ung thư dạ dày, phổi, gan... Nguồn nước bị ô nhiễm nặng có thể là nguyên nhân chính khiến số người bị mắc ung thư ngày càng nhiều. Mấy năm nay, nhiều hộ dân không dùng nguồn nước ở trong xã để ăn uống nữa mà mua nước khe ở bên núi Nam Giới về dùng, còn nguồn nước tại chỗ chỉ dùng để tắm giặt”.

Tính ra, giá nước ngọt ở Thạch Kim đắt đỏ nhất Hà Tĩnh, với giá 150 ngàn/m3, những hộ gia đình có điều kiện thì mua máy lọc nước về dùng. Chị Trần Thị Liễu (28 tuổi, thôn Giang Hà) cho biết, mỗi ngày gia đình phải tiêu tốn vài chục nghìn để mua nước.

Có phải vì nguồn nước?

Hiện nay, hệ thống nước sạch ở Thạch Kim chưa được xây dựng, gần 100% người dân Thạch Kim phải sử dụng nước ngầm hoặc nước sông để sinh hoạt. Nguồn nước ngầm bị nhiễm phèn và nhiễm mặn, đồng thời đang đối mặt với ô nhiễm do sự thẩm đọng của các nhà vệ sinh mới xây và nước thải sinh hoạt.

Xã Thạch Kim có 2.075 hộ dân với gần 11.000 nhân khẩu. Tuy nhiên, hiện còn khoảng hơn 15% hộ dân chưa có nhà vệ sinh.

Rác thải tràn ngập bờ biển Thạch Kim. Ảnh: Yến Yến

Toàn xã có 11 cơ sở chế biến gồm 18 trạm cấp đông lạnh thủy sản, 12 cơ sở và hộ chế biến ruốc, 16 hộ chế biến ruốc mặn, 2 hộ ruốc kem và 120 hộ phơi cá và chất thải từ cảng cá Cửa Sót (chủ yếu là nước rửa cá trong quá trình sơ chế, dầu thải, dầu rửa boong, rửa máy tàu thuyền đánh cá). Trong khi đó, hệ thống cống rãnh thu gom nước thải chưa được xây dựng.

Chưa kể, nguồn nước thải từ các cơ sở chế biến thủy hải sản không qua bất kỳ hệ thống xử lý nào người dân lại xả “vô tội vạ” ra môi trường.

Trao đổi với PV Báo Thanh tra, ông Từ Đức Bé, Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Kim, cho biết: Cách đây 2 năm đã có đoàn của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh Môi trường Nông thôn của tỉnh về kiểm tra. Kết quả cho thấy, nguồn nước ngầm ở đây bị nhiễm chất Asen vượt mức cho phép. Do mật độ dân số cao, nước thải sinh hoạt không được xử lý, rác thải đổ tràn ngập đường ven biển, khu dân cư gần với nghĩa địa, nhà vệ sinh lại gần giếng… là những tác nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước. Lo sợ trước bệnh tật, hàng nghìn hộ dân nơi đây đang mong mỏi dự án nước sạch của huyện Lộc Hà sẽ sớm về với dân làng.

Yến Yến