Tuy nhiên, tình hình vẫn… rất chi là tình hình! Các số liệu của các đoàn thuộc Thanh tra Chính phủ (TTCP), bộ, ngành và địa phương vẫn chỉ là số liệu… Thắng lợi vẫn dập dồn trên giấy, vì dân vẫn chưa chính thức nhận được “sản phẩm của khiếu nại (KN), tố cáo”. Tiền bồi hoàn chưa thấy. Đất tái định cư các tỉnh chưa vẽ ra. Các cán bộ làm sai, tham ô, tham nhũng vẫn chưa bị xử lý… Cái mà người dân không mấy phấn khởi sau nhiều năm ăn chực nằm chờ vẫn là các kiến nghị của đoàn thanh tra. Mà kiến nghị thì đã có nhiều năm rồi. Nhắc mãi! Xin được liệt kê vài điển hình:

Ngày 27/3/2013, Phó Tổng Thanh tra Nguyễn Chiến Bình đối thoại với 180 hộ dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu về việc đền bù giải tỏa tại Công trình Hồ chứa nước Sông Ray. Đơn thư tồn đọng kéo dài đã hơn 10 năm. Khởi đầu có 1.722 đơn thư KN, nay đã giải quyết được 3/4, vẫn còn 451 hộ dân KN. TTCP hứa với dân sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ và yêu cầu lãnh đạo tỉnh lập đoàn rà soát, hỗ trợ khó khăn cho các hộ dân…

TTCP hứa, TTCP quyết tâm, quyết liệt… Đó là cách thức nhiều đoàn thanh tra khi làm việc với tỉnh, bộ, các nơi có đơn thư tồn đọng, khiếu kiện đông người. Vì quyền năng hiển hiện là kiến nghị, là báo cáo Thủ tướng.

Vì thế, có những vụ việc năm nào cũng như năm nào “tiếp tục nằm trên bàn”. Hãy thử xem, vụ việc ở Yên Bái, hơn 12 năm trời, 3 suất đất thu hồi sai, bán lại cho cán bộ tỉnh. Đến nay, TTCP đã có 3 kết luận yêu cầu trả lại đất, bồi thường vì thu hồi sai, nhiều lần Chính phủ có văn bản yêu cầu giải quyết… nhưng đến nay vẫn chờ… Vì chưa có đất, chưa có tiền bồi thường hay vì lợi ích nhóm?

Và đây nữa, vụ việc ở tỉnh Bình Phước, sẽ còn kéo dài, vì 10 năm nay, 751 hộ dân ở 5 huyện (Bù Đốp, Bù Gia Mập, Bù Đăng và Đông Phú) bị cưỡng chế thu hồi đất để chia cho gia đình cán bộ, bán cho doanh nghiệp, cấp cho nông trường, kể cả đất khai hoang, sản xuất, mua bán của dân… chỉ mới giải quyết được non nửa, còn 442 đơn đang gỡ chưa ra. Vì sao vậy? Có phải vì tham nhũng, cửa quyền, vì xử lý cán bộ sai phạm thiếu kiên quyết, hay vì cố gắng “hành dân” của cán bộ cơ sở. Ủy ban Dân tộc nên vào cuộc để bảo vệ quyền lợi cho đồng bào dân tộc nơi đây.

Hiện vụ việc 49 hộ dân khiếu tố tại dự án đường Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - Vành đai ngoài vẫn chưa có giải quyết thấu đáo, vì TP Hồ Chí Minh chưa chấp hành Kết luận thanh tra số 158/TTCP của TTCP.
Tại huyện Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, KN của gia đình liệt sĩ - ông Trần Trọng Thạch - bị cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật, suốt 21 năm qua, nhiều kết luận đã “băng hà”… Nhưng, kết luận của TTCP là hợp tình, hợp lý: Hủy bỏ việc thu hồi đất vô căn cứ, thu hồi quyết định giải quyết KN không đúng, bồi thường tài sản… vẫn chưa được thực hiện. Gần 1 năm nữa lại trôi qua. 22 năm nữa rồi cũng trôi qua!

Vậy thì các cơ quan có trách nhiệm đã giải quyết đơn thư tồn đọng hàng năm theo kiểu gì? Việc thực hiện Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 18/5/2012 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết KN, tố cáo và Kế hoạch 1130/KH-TTCP ngày 10/5/2012 của TTCP về kiểm tra, rà soát, giải quyết các vụ việc KN, tố cáo phức tạp, tồn đọng, kéo dài sẽ rất khó khăn, nếu như không có sự vào cuộc quyết liệt, cứng rắn! Chế tài nào để buộc các tỉnh, huyện, bộ, ngành giải quyết dứt điểm đây? Cách chức, đình chỉ công tác, hay… “hòa cả làng”?

Hoàng Trí