Toàn cảnh Tháp Chiềng Sơ. Ảnh: HB

Theo mô tả của người cao niên ở bản Nà Muông, trước đây, phía trước chân Tháp đặt tượng 2 chú voi, phía sau chân Tháp đặt tượng 2 chú chó. Trước mặt Tháp có bệ thờ. Hiện nay 4 linh vật trên không còn.

Tháp được xây dựng theo kiến trúc hình nậm rượu, dưới to, trên nhỏ dần. Phần thân Tháp có nhiều hoa văn, họa tiết: Tòa sen cách điệu gồm 6 lớp chồng lên nhau; hình mặt trời, hình hoa lá; những con rồng được đắp nổi uốn mình tạo thành hình số 8, có đầu và đuôi chụm vào nhau. Phần trên Tháp cong tròn chụm lại, trông như những nụ sen...

Điều kỳ diệu là, ngôi Tháp đã tồn tại hàng trăm năm tuổi, dãi dầu mưa nắng, giữa phong ba bão táp mà không hề bạc màu, các phần hoa văn không bị bào mòn. Cho đến nay, không ai biết Tháp Chiềng Sơ có bao nhiêu năm tuổi, chỉ biết rằng Tháp này có niên đại không dưới 500 năm. 

Các nhà nghiên cứu đã khẳng định, Tháp Chiềng Sơ mang đặc tính văn hóa, tôn giáo của dân tộc Lào vùng Tây Bắc và là di sản kiến trúc, có nét văn hóa độc đáo.

Phần bệ Tháp. Ảnh: HB

Năm 2011, Tháp Chiềng Sơ được Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia. Nhằm bảo tồn Di tích Quốc gia Tháp Chiềng Sơ, Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch đã đầu tư 3 tỷ đồng để tôn tạo, tu sửa các hạng mục Tháp đã bị hư hỏng, xuống cấp, gồm: Mở rộng móng, chống nghiêng Tháp, gắn lại các chi tiết, họa tiết đã bị gãy, vỡ, kè khuôn viên, đổ bê tông nền Tháp, xây nhà bảo vệ, lối đi, trồng cây cảnh... 

Tháng 2/2013, Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch tỉnh Điện Biên đã ký Quyết định số 285 về phê duyệt kết quả chỉ định thầu công trình "Bảo tồn, tôn tạo Di tích Tháp Chiềng Sơ". Đơn vị trúng thầu là Công ty tư nhân số 29. Thời gian thực hiện dự án là 12 tháng.

Phần thân Tháp. Ảnh: HB

Tuy nhiên đến thời điểm 30/9/2015, sau hơn 2 năm triển khai, Công ty 29 (đơn vị thi công) mới làm được một phần rất nhỏ của dự án. Các hạng mục công trình đều trong tình trạng thi công nửa vời. Năm 2014, công trình "tạm" ngừng thi công vì lý do thiếu vốn.

Nay Tháp Chiềng Sơ - Di tích Quốc gia đã, đang bị xuống cấp nghiêm trọng; phần nền bị nước lũ sói mòn, sạt lở, cỏ mọc um tùm. Nếu không tiếp tục được tu bổ, tôn tạo thì Di tích Quốc gia - Tháp Chiềng Sơ, khó tồn tại được. 

Ông Cà Văn Thoan, người bản Nà Muông nói rằng, Tháp Chiềng Sơ và người dân Chiềng Sơ đang ngày đêm kêu cứu. Mong rằng các cơ quan chức năng đừng lãng quên Tháp Chiềng Sơ - Di tích Quốc gia nơi núi rừng Tây Bắc. 

                                                                Hồng Bài