Hà Nội có kho tàng đồ sộ các di sản văn hoá. Trong đó, có thể kể đến như Hoàng thành Thăng Long. Ảnh:hoangthanhthanglong.vn

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và xây dựng nền kinh tế tri thức, việc khơi dậy “sức mạnh mềm” của văn hóa đã được Hà Nội đặt lên hàng đầu như một nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược.

Từ những lớp trầm tích ngàn năm đến "nguồn vốn mềm" vô giá

Nghệ sĩ Nhân dân Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội cho rằng, nói đến Hà Nội là nói đến một thành phố có chiều sâu lịch sử, nơi những lớp trầm tích văn hóa gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước.

Hai chữ “văn hiến” được kết tinh qua truyền thống hiếu học, trọng nhân nghĩa, đề cao đạo lý và trân trọng hiền tài.

Từ nền tảng vững chắc ấy, việc gìn giữ hồn cốt của Hà Nội hôm nay cũng chính là góp phần vào gìn giữ bản sắc chung của dân tộc.

Ở góc độ thực tiễn, mảnh đất Thăng Long - Hà Nội hiện hữu như một kho tàng giàu tiềm năng.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thu Huyền, Hà Nội là một địa bàn đặc biệt, nơi hội tụ nhiều giá trị về văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng và tôn giáo.

Thành phố là ngôi nhà chung, nơi có đông đảo đồng bào các dân tộc cùng sinh sống, đồng thời cũng là nơi quy tụ nhiều tổ chức tôn giáo và cơ sở tín ngưỡng.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thủ đô có 126 xã, phường; quy mô dân số khoảng gần 9 triệu người, gần 108 nghìn người dân tộc thiểu số; 9 tôn giáo được Nhà nước công nhận.

Bên cạnh đó, Hà Nội có kho tàng đồ sộ các di sản văn hoá. Trong đó, có thể kể đến như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hồ Gươm, thành Cổ Loa, làng cổ Đường Lâm, chùa Hương, chùa Thầy…

Tất cả những yếu tố tự nhiên, lịch sử và văn hoá đó hòa quyện lại, tạo thành “nguồn vốn mềm” vô giá của Thủ đô.

Văn Miếu - Quốc Tử Giám thu hút đông đảo du khách đến tham quan khi đến Hà Nội. Ảnh: HH

Đưa di sản chuyển mình cùng thời đại số

Để phát huy “sức mạnh mềm” của văn hoá, tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của Hà Nội đã đặt ra yêu cầu cấp thiết, đó là phải kết nối văn hóa với khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, du lịch.

Quá trình này nhằm mục tiêu từng bước hình thành nên một hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo toàn diện, bền vững.

Trong hệ sinh thái đó, những giá trị văn hóa truyền thống, tri thức tích lũy và sức sáng tạo của con người được tạo điều kiện tối đa để chuyển hóa thành những sản phẩm, dịch vụ, thương hiệu có sức cạnh tranh cao và trở thành nguồn lực cho sự phát triển của thành phố. 

Nhằm đánh thức "sức mạnh mềm" của văn hoá, chuỗi sự kiện “Ngày Văn hóa Việt Nam” được Ban Thường vụ Thành uỷ Hà Nội xác định là một dịp quan trọng để thúc đẩy quá trình xây dựng định vị “Hà Nội - Thành phố sáng tạo”.

Chủ trương này khuyến khích những cách làm mới trong bảo tồn và phát huy di sản, sáng tạo sản phẩm văn hóa, phát triển không gian sáng tạo và ứng dụng công nghệ...

Trên thực tế, chiều sâu văn hiến của Thủ đô đang được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể và thiết thực.

Điển hình có thể kể đến công tác bảo tồn và nghiên cứu chuyên sâu tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, hay những kết quả đầy nỗ lực từ các đợt khai quật, thăm dò nền móng Điện Kính Thiên.

Những hoạt động này không chỉ giúp thế hệ hôm nay làm rõ hơn những giá trị lịch sử, mà còn mở ra những cách sáng tạo để quá khứ hào hùng tiếp tục hiện diện, đồng hành tỏa sáng trong nhịp sống đương đại hôm nay.

Chương trình hành động số 08 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu đặt văn hóa và con người ở vị trí trung tâm chiến lược phát triển, đồng thời thúc đẩy khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và chuyển đổi số văn hóa.

Đây là bước chuyển quan trọng, cho thấy văn hóa đang được nhìn nhận không chỉ là lĩnh vực cần bảo tồn mà còn là nguồn lực tạo động lực phát triển.

Trong quá trình ấy, trí thức và văn nghệ sĩ là lực lượng quan trọng. Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội xác định, nhiệm kỳ 2026 - 2031 là giai đoạn then chốt để đưa văn hóa, nghệ thuật trở thành nguồn lực nội sinh; đổi mới phương thức tập hợp, đồng hành cùng văn nghệ sĩ; tăng cường đối thoại, phát huy vai trò tư vấn, phản biện xã hội và ứng dụng công nghệ để đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng.

Một tác phẩm văn học, bộ phim, triển lãm, chương trình nghệ thuật hay thiết kế lấy cảm hứng từ Hà Nội đều có thể trở thành một “đại sứ” văn hóa. Khi di sản được kể bằng ngôn ngữ của thời đại, giá trị truyền thống không chỉ được bảo tồn mà còn có thể tạo ra những giá trị mới.

Đánh thức "sức mạnh mềm" văn hóa, suy cho cùng là quá trình biến di sản thành nguồn lực, truyền thống thành động lực, trí tuệ thành năng lực sáng tạo và tình cảm thành những kết nối cụ thể.

Mục tiêu cuối cùng của hành trình ấy là để mỗi một người dân Hà Nội đều có thể tự hào trở thành một “đại sứ Nhân dân”. Khi những điều tốt đẹp đó hội tụ, sức mạnh của văn hóa Thủ đô sẽ không nằm yên trong quá khứ, mà vươn mình trỗi dậy trở thành một nguồn lực, tạo đà để Thủ đô tự tin hội nhập sâu rộng, nâng cao vị thế.