Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Có nhiều quy định mới, chặt chẽ, tiến bộ được đưa vào Luật. Nhưng để thực hiện tốt quy định pháp luật về tố cáo thì còn nhiều việc phải làm. Đó là cần có sự chung tay của toàn xã hội, cả hệ thống chính trị... Quan trọng nhất vẫn là phải có cơ chế khuyến khích, bảo vệ người tố cáo, tố giác.

Tuy nhiên, vẫn có tâm lý là nhiều người dân (và cả cán bộ, đảng viên) còn thờ ơ với các hành vi vi phạm pháp luật, do người tố cáo chưa được bảo vệ, khuyến khích, tôn vinh thỏa đáng. Điều này làm cho nhiều người chưa tích cực tham gia tố giác.

Trong thực tế, ít khi người dân tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của người khác, nếu không liên quan đến bản thân và gia đình. Bởi có suy nghĩ cho rằng, những việc đó không liên quan đến mình, có báo cũng chẳng được gì, đôi khi còn bị liên lụy, trả thù... Điều này cũng làm cho hành vi phạm tội, vi phạm pháp luật không bị tố giác, xử lý kịp thời.

Nếu chỉ nhìn kết quả xử lý tham nhũng của cơ quan chức năng những năm gần đây, dễ có cảm tưởng kết quả đạt được là rất lớn, những vụ việc bị phát hiện đều được xử lý nghiêm. Nhưng thực tế, chính những người có trách nhiệm cũng phải thừa nhận vẫn còn bất cập trong công tác phòng, chống tham nhũng; mà những vụ việc được phát hiện, xử lý chỉ mới là phần nổi…

Theo các số liệu Thanh tra Chính phủ gửi đến Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội tại phiên họp giải trình “Việc phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng thuộc trách nhiệm của các cơ quan hành chính Nhà nước” (diễn ra tại Hà Nội sáng 18/7), 6 tháng đầu năm 2013, qua thanh tra đã phát hiện vi phạm 12.225 tỷ đồng, 452 ha đất; kiến nghị thu hồi về ngân sách 4.934 tỷ đồng và 401 ha đất, xử phạt vi phạm hành chính 252 tỷ đồng; xuất toán, loại khỏi giá trị quyết toán do chưa thực hiện đúng quy định và đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét xử lý 6.109 tỷ đồng, 44,5 ha đất. Ngành Thanh tra đã kiến nghị xử lý kỷ luật hành chính 431 tập thể, 819 cá nhân.

Trở lại năm 2012, ngành Thanh tra đã phát hiện 89 vụ, 107 người có hành vi liên quan đến tham nhũng với tài sản 104 tỷ đồng; kiến nghị xử lý hành chính 2 tập đoàn, 56 cá nhân, chuyển cơ quan điều tra 24 vụ/ 42 người, xử lý trách nhiệm 20 người đứng đầu. Từ các vụ việc được phát hiện này, cơ quan điều tra đã thu hồi cho ngân sách hơn 410 tỷ đồng (từ số tiền và tài sản, đất đai thất thoát do tham nhũng gây ra). Con số tương tự thu hồi năm 2011 là trên 300 tỷ đồng. Năm 2010 phát hiện 193 tỷ đồng, 516 ha đất, thu hồi 56 tỷ đồng, 432 ha đất. Năm 2009 tổng số tiền tham nhũng bị phát hiện trên 700 tỷ đồng, thu hồi 350 tỷ đồng.

Các kết luận phát hiện có thể coi là ấn tượng. Tuy nhiên, theo đánh giá của Ban Nội chính Trung ương tại phiên họp thứ ba của Ban chỉ đạo TƯ về phòng, chống tham nhũng (PCTN) tại  ngày 17/7, thực tế công tác PCTN vẫn còn những hạn chế.

Có thể kể như việc thực hiện các giải pháp phòng ngừa tham nhũng tại nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị còn mang tính hình thức; việc tự kiểm tra, phát hiện tham nhũng trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị còn yếu; việc phát hiện, xử lý tội phạm tham nhũng còn ít so với tình hình tham nhũng xảy ra...

Từ đó có thể thấy, ở mỗi Bộ, ngành, lĩnh vực đều có cách làm khác nhau trong một quyết tâm chung là PCTN, nhưng yêu cầu đặt ra: Để giải quyết những bất cập trong công tác này vẫn là yếu tố con người. Sự quyết tâm đã rất rõ ràng từ Đảng, Chính phủ cho đến các cơ quan ban ngành, điều quan trọng là quyết tâm của những người có trách nhiệm đến đâu mà thôi… Việc quản lý xã hội nếu chỉ dựa vào các cơ quan chức năng của Nhà nước thì chắc chắn sẽ không xuể, do các lực lượng chức năng biên chế, trang thiết bị, kinh phí... có hạn, trong khi các hành vi vi phạm pháp luật xảy ra mọi lúc, mọi nơi.

Nếu dựa vào dân, khuyến khích và bảo vệ người dân tham gia tố giác tiêu cực, phạm pháp, chắc chắn hiệu quả PCTN sẽ cao hơn.