Việc xây dựng Khung tiêu chí được kỳ vọng góp phần nâng cao trách nhiệm công vụ, tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan Nhà nước. Đồ họa: Dương Anh

Dự thảo Thông tư không chỉ nhằm cụ thể hóa quy định của Nghị định số 184/2026/NĐ-CP mà còn được kỳ vọng trở thành công cụ quan trọng để đo lường chất lượng thực thi công vụ, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Xây dựng khung đánh giá thống nhất về trách nhiệm giải trình

Theo dự thảo, Thông tư được kết cấu gồm 3 chương với 10 điều. Điểm đáng chú ý là dự thảo đã xác định rõ phạm vi điều chỉnh đối với Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được quy định tại khoản 2, Điều 7a đã được bổ sung theo Điều 6 Nghị định số 184/2026/NĐ-CP. Đối tượng áp dụng là các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Dự thảo giải thích rõ ba khái niệm cốt lõi gồm: Khung tiêu chí, bộ tiêu chí và đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình. Trên cơ sở khung chung này, các bộ, cơ quan ngang bộ sẽ xây dựng bộ tiêu chí riêng phù hợp với đặc thù ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý Nhà nước.

Về nguyên tắc đánh giá, dự thảo đặt ra yêu cầu bảo đảm khách quan, chính xác, kịp thời, công khai, minh bạch; kết hợp giữa đánh giá định lượng và định tính; đồng thời không thực hiện đánh giá đối với trường hợp không phát sinh yêu cầu giải trình trong năm.

Mục tiêu của việc đánh giá được cơ quan soạn thảo hướng đến đo lường mức độ thực hiện trách nhiệm giải trình, phòng ngừa tình trạng né tránh trách nhiệm, đùn đẩy công việc, gây khó khăn, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Kết quả đánh giá cũng sẽ là căn cứ phục vụ công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra công vụ và đánh giá cán bộ, công chức, viên chức, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Năm nhóm tiêu chí với thang điểm 100

Dự thảo thiết lập khung đánh giá gồm 5 nhóm tiêu chí, tổng điểm tối đa 100 điểm với các mức điểm  từ 10-30 điểm được thiết kế tương ứng với từng nhóm tiêu chí.

Đồng thời quy định phương pháp chấm điểm theo hướng kết hợp giữa tiêu chí định lượng và định tính. Đối với tiêu chí định lượng, điểm số được xác định dựa trên mức độ, số liệu giải trình thực tế so với mức độ, số liệu yêu cầu giải trình phải thực hiện. Đối với tiêu chí định tính, mức điểm được tính tương ứng với mức độ đáp ứng yêu cầu của tiêu chí. Điểm đánh giá hiệu quả thực hiện bằng tổng điểm đánh giá của các nhóm tiêu chí.

Cơ quan soạn thảo cũng thiết kế chia kết quả đánh giá thành hai mức “Đạt” và “Không đạt”. Theo đó, từng vụ việc được xếp loại “Đạt” khi đạt từ 50 điểm trở lên. Đối với kết quả đánh giá hằng năm, cơ quan, đơn vị được xếp loại “Đạt” nếu số vụ việc đạt chiếm từ 50% trở lên trên tổng số vụ việc phải giải trình trong năm.

Dự thảo cũng quy định rõ quy trình đánh giá từ khâu xây dựng kế hoạch, tự đánh giá, tổng hợp báo cáo đến rà soát, kiểm tra và tổng hợp kết quả ở cấp Trung ương. Kết quả đánh giá hằng năm sẽ là một trong những căn cứ phục vụ công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cần nâng chuẩn đánh giá để phản ánh đúng chất lượng giải trình

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến góp ý là quy định về ngưỡng xếp loại kết quả đánh giá.

Theo ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Thái Nguyên, việc quy định cơ quan, đơn vị đạt từ 50% số vụ việc giải trình trở lên sẽ được xếp loại “Đạt” là tương đối thấp so với yêu cầu thực tiễn.

Theo ông Hải, nếu giữ ngưỡng này, kết quả đánh giá có thể chưa phản ánh đầy đủ mức độ hoàn thành trách nhiệm giải trình của cơ quan, đơn vị. Do đó, ban soạn thảo cần nghiên cứu nâng tỷ lệ này lên mức cao hơn nhằm tạo động để các cơ quan, đơn vị không ngừng nâng cao trách nhiệm và phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó, đại diện Thanh tra tỉnh Thái Nguyên cũng đề xuất bổ sung quy định cụ thể cơ quan đầu mối chủ trì việc đánh giá tại địa phương để gắn trách nhiệm quản lý, điều hành, tránh tình trạng quy định mang tính khái quát, thiếu cơ sở xác định trách nhiệm khi triển khai trên thực tế.

Đồ họa: Dương Anh

Liên quan đến thang điểm đánh giá, ông Chu Công Hoàng, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Ngoại giao cho rằng, cần hướng dẫn cụ thể phương án tính điểm đối với trường hợp cơ quan làm tốt công tác giải trình, không phát hiện vi phạm. Trường hợp này việc xác định điểm số tối đa cần được quy định cụ thể để tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Từ thực tiễn hoạt động của ngành ngoại giao, ông Hoàng cho biết số lượng đơn thư khiếu nại, phản ánh phát sinh rất ít do đặc thù công tác đối ngoại và yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị. Vì vậy, việc xây dựng bộ tiêu chí ngành cần có độ linh hoạt nhất định để vừa bảo đảm thống nhất, vừa phù hợp với điều kiện thực tế.

Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với nhiều ngành chuyên môn đặc thù khác khi triển khai xây dựng bộ tiêu chí riêng theo quy định của dự thảo.

Đồ họa: Dương Anh

Cân nhắc lại tiêu chí xử lý vi phạm và mở rộng phạm vi đánh giá

Góp ý về cấu trúc khung tiêu chí, ông Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra phân tích việc tổ chức, cá nhân yêu cầu giải trình thường xuất phát từ mong muốn làm rõ các quyết định hành chính và hành vi hành chính của cơ quan Nhà nước.

Đối chiếu với cơ sở thực tiễn được nêu rõ trong tờ trình dự thảo, ông Nguyễn Tuấn Khanh đề nghị ban soạn thảo bổ sung cụm từ "hành vi hành chính" vào văn bản bên cạnh “các quyết định hành chính”, nhằm đảm bảo tính bao quát, xuyên suốt.

Việc bổ sung nội dung này rất quan trọng vì nó sẽ bao phủ được cả những trường hợp cán bộ có biểu hiện “bất tác vi”, tức là không hành động, chậm trễ hoặc từ chối thực hiện thủ tục cho người dân đã đủ điều kiện, từ đó buộc cơ quan Nhà nước phải có trách nhiệm giải thích lý do cụ thể, minh bạch.

Từ góc nhìn triển khai thực tiễn đa chiều, ông Nguyễn Tuấn Khanh bày tỏ sự thấu hiểu và chia sẻ đối với áp lực công việc của chính quyền cấp cơ sở, nhất là vị trí chủ tịch UBND cấp xã, những người trực tiếp giải quyết khối lượng công việc đồ sộ, đan xen nhiều lĩnh vực và tiếp xúc trực tiếp với người dân.

Gắn với quy định tại Điều 9 dự thảo về trách nhiệm ban hành bộ tiêu chí chi tiết, ông Nguyễn Tuấn Khanh hi vọng các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ khi thiết kế tiêu chí cho ngành mình cần phải nghiên cứu định khung một cách khoa học, rõ ràng và có tính ứng dụng cao.

Đồ họa: Dương Anh

Để công cụ này thực sự phát huy hiệu quả, nhiều chuyên gia cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về ngưỡng xếp loại, cơ chế chấm điểm, tính linh hoạt đối với ngành đặc thù và trách nhiệm của cơ quan đầu mối triển khai.

Khi được hoàn thiện theo hướng khoa học, minh bạch và sát thực tiễn, Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình sẽ không chỉ là công cụ đo lường kết quả thực thi công vụ mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với nền hành chính phục vụ.