Ngày 25/9 tới đây sẽ diễn ra phiên tòa phúc thẩm vụ đại án ở Đắk Nông. Ảnh: HT

Trước phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án tham nhũng ở Đắk Nông, luật sư Trần Công Ly Tao, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh và luật sư Trần Viết Hưng, Phó Giám đốc Công ty Luật TNHH Trường Sa thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội - là 2 luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho VDB đã làm đơn kiến nghị gửi tới Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ. Bản thân VDB trước đó cũng đã có nhiều văn bản gửi báo cáo Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, cầu cứu các cơ quan Tư pháp Trung ương chỉ đạo xử lý nghiêm minh, đúng người đúng tội, bảo vệ tài sản của Nhà nước tại VDB.

Luật sư Trần Công Ly Tao và luật sư Trần Viết Hưng đều cho rằng, đặc thù VDB là ngân hàng chính sách hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, nguồn vốn của VDB là nguồn vốn của Nhà nước, cần phải được bảo toàn, chính vì vậy Viện kiểm sát và Tòa án cần xem xét rất khách quan, nghiêm minh, đúng bản chất sự việc để giữ được khoản tiền của Nhà nước.

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 17/2014/HSST, TAND tỉnh Đắk Nông cho rằng, số tiền mà 4 doanh nghiệp: Công ty TNHH TMDV Minh Nhật; Công ty TNHHTMDV Nhật Tân; HTX Sông Cầu; Công ty TNHH Thuỷ Ngân đã trả cho VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông là vật chứng của vụ án, vì số tiền này do các bị cáo phạm tội mà có từ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) và yêu cầu VDB trả tiền cho OCB.

Trước phán quyết này của Toà sơ thẩm, nhiều luật sư đã bày tỏ ý kiến chưa đồng thuận. Luật sư Trần Công Ly Tao và luật sư Trần Viết Hưng đã gửi kiến nghị tới Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội giám sát quá trình xét xử của Toà tại phiên phúc thẩm. Luật sư Trần Viết Hưng cho rằng, việc lập luận số tiền do các bị cáo phạm tội mà có của Toà sơ thẩm là thiếu căn cứ.

Các luật sư khẳng định, số tiền 511 tỷ 464 triệu 742 nghìn đồng mà VDB thu nợ từ 4 khách hàng vay là đúng quy định của pháp luật, bởi lẽ:

Việc thu nợ là dựa trên cơ sở 45 Hợp đồng tín dụng đã ký cùng với 61 khế ước nhận nợ, thông báo trả nợ và các chứng từ trả nợ (ủy nhiệm chi hợp lệ) của các khách hàng vay nói trên. Trong các Hợp đồng tín dụng đều có Điều khoản thỏa thuận: “Trường hợp có nợ quá hạn và lãi treo, Chi nhánh VDB có quyền trích bất cứ tài khoản tiền gửi nào của khách hàng để thu hồi nợ mà không cần ý kiến của khách hàng”. Trong trường hợp này, các khách hàng tự nguyện và chủ động trả nợ; đồng thời khi thu nợ, pháp luật không bắt buộc ngân hàng phải có trách nhiệm xác minh nguồn tiền và trên thực tế cũng không một ngân hàng nào lại hỏi khách hàng “tiền đâu có để trả”; chỉ khi thu tài sản có đăng ký quyền sở hữu nhưng không phải của khách hàng vay để trừ nợ mà sau đó có tranh chấp, bên thu mới phải hoàn trả lại cho chính chủ của nó.

Với VDB Khu vực Đắk Lắk - Đắk Nông, sau khi tiền chuyển về tài khoản tiền  gửi, các khách hàng yêu cầu thanh lý hợp đồng tiền gửi trước hạn để trả các khoản nợ mà họ vay tại VDB Khu vực Đắk Lắk - Đắk Nông trước đó. Thực hiện yêu cầu của các chủ tài khoản, VDB Khu vực Đắk Lắk – Đắk Nông phải làm thủ tục cho các DN rút vốn trước hạn, đồng thời thu nợ quá hạn. Đây là quyền hợp pháp của các chủ sở hữu được pháp luật bảo vệ, thể hiện tại Điều 472 Bộ luật Dân sự. Điều luật này quy định: “Bên vay trở thành chủ sở hữu tài sản vay từ thời điểm nhận tài sản đó”.

Như vậy, kể từ khi số tiền có trong tài khoản của các khách hàng mở tại Ngân hàng Phương Đông hay Nam Á mặc nhiên đã thuộc sở hữu của các khách hàng vay, rồi từ đó mới chuyển qua tài khoản tiền gửi tại VDB Khu vực Đắk Lắk - Đắk Nông, cho nên họ được toàn quyền định đoạt và VDB Khu vực Đắk Lắk - Đắk Nông phải làm theo yêu cầu của khách hàng khi chưa có thủ tục phong tỏa hợp pháp như nói ở trên.

Đồng tình với luật sư Tao và luật sư Hưng, luật sư Trần Văn Đức, Đoàn Luật sư Hà Nội phân tích, khi 2 Ngân hàng Phương Đông và Nam Á cho các khách hàng vay là họ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định cho vay của mình. Cho vay sai, phiêu lưu, mạo hiểm thì chính họ phải gánh chịu hậu quả, rủi ro, không thể buộc Ngân hàng thu nợ hợp pháp là VDB chịu thay được.

Cả 2 luật sư đều cho rằng, các DN thực hiện lệnh chuyển tiền trả một phần nợ cho VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông là hoàn toàn phù hợp với các quy định của pháp luật vì thời điểm các DN làm thủ tục trả nợ cho VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông là vào ngày 30/12/2010, tại thời điểm này không một văn bản nào của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hay của Cơ quan cảnh sát điều tra về việc cấm các DN đó chuyển tiền cho VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông; mãi đến ngày 10/3/2011, cơ quan cảnh sát điều tra mới ra quyết định khởi tô vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Theo quy định của pháp luật, trước khi có quyết định khởi tố vụ án và quyết định phong tỏa tài khoản của các DN thì mọi giao dịch trước đó đều được pháp luật công nhận và bảo vệ, kể từ thời điểm sau khi khởi tố vụ án và quyết định phong tỏa tài khoản của các DN trên thì mọi giao dịch qua tài khoản của các DN trên mới bị cấm giao dịch.

Thứ hai, không có một thỏa thuận nào giữa 3 bên là: VDB - Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông, Ngân hàng TMCP Phương Đông - Sở giao dịch TP HCM (Ngân Hàng TMCP Nam Á - Chi Nhánh Hà Nội) với các DN trên để thỏa thuận việc VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông có nghĩa vụ phong tỏa tài khoản của các DN trên mở tại VDB - Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông, cho nên không thể cấm khách hàng rút tiền trong tài khoản của khách hàng tại VDB - Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông.

Việc các DN cam kết không rút tiền để gửi cho cho vay là thỏa thuận giữa các DN trên với Ngân hàng TMCP Phương Đông - Sở GD TP HCM (Ngân Hàng TMCP Nam Á - Chi Nhánh Hà Nội). Đây là quan hệ vay và cho vay độc lập không liên quan gì tới VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông. Do vậy, việc các DN rút các khoản tiền có trong tài khoản của DN tại VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông để trả nợ cho VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông phù hợp với các quy định của pháp luật. Việc các DN trên đả làm thủ tục trả nợ và VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông cũng đã tiến hành các thủ tục giảm dư nợ cho các DN trên ngay tại thời điểm 30/12/2010, cũng như đã chuyển toàn bộ số tiền trên về hội sở chính tại Hà Nội và VDB đã đưa toàn bộ số tiền thu được trên vào lưu thông, hạch toán, kiểm toán, đảm bảo được toàn vốn cho Nhà nước.

Như vậy, quan hệ giao dịch trên đã được pháp luật công nhận theo quy định của pháp luật và Hợp đồng tín dụng, các DN trên đã được giảm trừ sô dự nợ trên theo đúng quy định. Do vậy, số tiền 511.464.742.716 đồng mà các DN trên trả cho VDB Chi nhánh Đắk Lắk - Đắk Nông là tài sản của VDB.

Ở vụ án này, các luật sư của Ngân hàng VDB đều khẳng định, việc phân cấp quản lý của lãnh đạo VDB cho Giám đốc Chi nhánh VDB khu vực Đắk Lắk - Đắk Nông là phù hợp với các quy định của pháp luật. Qua quá trình các cơ quan thanh tra, kiểm tra từ Trung ương tới địa phương đã khẳng định các quy định về trình tự, thủ tục cho vay của VDB là đúng quy định của pháp luật.

Ngân hàng cũng đã có các văn bản, quy định về việc phân cấp quản lý từ Hội sở tới các Chi nhánh. Tại Chi nhánh VDB Đắk Lắk – Đắk Nông, Tổng Giám đốc VDB căn cứ vào các quy định về cho vay, quản lý vốn vay, đã phân cấp ủy quyền cho Chi nhánh thực hiện các quy định thủ tục cho vay theo đúng các quy định của pháp luật.

Ngày 25/9 tới đây sẽ diễn ra phiên tòa phúc thẩm vụ đại án ở Đắk Nông, các luật sư kiến nghị tới các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước cần quan tâm ngăn chặn, triệt tiêu các hành vi xâm hại tài sản của Nhà nước. Số tiền 511,464 tỷ đồng tại chi Nhánh VDB khu vực Đắk Lắk - Đắk Nông đã thu nợ là số tiền hợp pháp của VDB. Đây là tiền của Nhà nước, do nhân dân đóng góp. Chính vì vậy, các luật sư kiến nghị cần phải được xem xét, giải quyết một cách cẩn trọng, đúng pháp luật, đừng để số tiền đã trở thành tài sản Nhà nước như nói ở trên phải bị mất thêm lần nữa.

Hưng Thạch