Bộ Nông nghiệp và Môi trường viện dẫn Luật Đất đai năm 2024 nêu rõ, trong lĩnh vực đất đai đã thực hiện triệt để việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.

Lĩnh vực đất đai đã thực hiện triệt để việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Ảnh minh họa: VGP

Sử dụng đất đai được xác định theo từng nhóm trường hợp

Cụ thể, gửi đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cử tri tỉnh Quảng Ngãi đề nghị quy định cụ thể, rõ ràng phương pháp xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất, qua đó tháo gỡ khó khăn trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với những trường hợp tồn đọng kéo dài nhiều năm.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ đất đai, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.

Trả lời ý kiến cử tri, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã quy định cụ thể việc xác định nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất. Theo đó, nguồn gốc sử dụng đất được xác định theo từng nhóm trường hợp.

Đó là đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137; đất không có giấy tờ về quyền sử dụng đất nhưng không vi phạm pháp luật về đất đai, không thuộc trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền theo Điều 138; đất có vi phạm pháp luật về đất đai theo Điều 139 và đất được giao không đúng thẩm quyền theo Điều 140.

Luật cũng quy định trường hợp đất có nguồn gốc được giao, giao khoán, khoán trắng, thuê đất, mượn của nông, lâm trường trước ngày 1/2/2015.

Bên cạnh đó, Luật cũng quy định về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất đã hướng dẫn người sử dụng đất kê khai nguồn gốc sử dụng đất; cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh theo hồ sơ cụ thể. Đối với trường hợp thuộc thẩm quyền địa phương, việc giải quyết được thực hiện theo trình tự, thủ tục hành chính về đất đai do UBND cấp tỉnh quy định theo Nghị định số 49/2026/NĐ-CP.

Về thời điểm sử dụng đất, đây là căn cứ để công nhận quyền sử dụng đất, áp dụng hạn mức sử dụng đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Đối với trường hợp có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 Luật Đất đai năm 2024, thời điểm sử dụng đất là thời điểm thể hiện trên giấy tờ. Nếu trên giấy tờ có các thời điểm khác nhau, người sử dụng đất được lựa chọn thời điểm ghi trên giấy tờ để làm căn cứ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Đối với trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 137 của Luật Đất đai năm 2024 thì thời điểm sử dụng đất được căn cứ vào thời gian thể hiện trên các loại giấy tờ hoặc thông tin quy định tại điểm b2 khoản 3 Mục II, điểm b2 khoản 4 Mục III Nội dung C Phần V Phụ lục I của Nghị định số 151/2025/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 49/2026/NĐ-CP).

Cũng theo quy định này, trường hợp thời điểm bắt đầu sử dụng đất thể hiện trên các loại giấy tờ hoặc thông tin có sự không thống nhất thì thời điểm bắt đầu sử dụng đất được xác định theo giấy tờ hoặc thông tin có ngày, tháng, năm sử dụng đất sớm nhất; nếu người sử dụng đất không có giấy tờ hoặc thông tin khác thể hiện thời điểm sử dụng đất thì thời điểm sử dụng đất được thực hiện trên cơ sở nội dung kê khai của người sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với các quy định này, Luật Đất đai năm 2024 và văn bản hướng dẫn thi hành đã có căn cứ cụ thể để xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất, qua đó tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, kể cả đối với những trường hợp tồn đọng kéo dài nhiều năm.

Tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục

Về kiến nghị rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ đất đai, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết:

“Thực hiện Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội có hiệu lực thi hành từ ngày 31/1/2026”.

Nghị định này giao UBND cấp tỉnh căn cứ Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội và tình hình thực tế địa phương để quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ phù hợp.

Ngay khi các quy định mới có hiệu lực, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định số 445/QĐ-BNNMT ngày 2/2/2026 về công bố thủ tục hành chính bị bãi bỏ trong lĩnh vực đất đai thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

Bộ đồng thời có các văn bản gửi địa phương nhằm kịp thời triển khai, thực hiện.

Đáng chú ý, ngày 29/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Ngày 18/5/2026, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Trong lĩnh vực đất đai, 2 nghị quyết đã cắt giảm một số điều kiện kinh doanh liên quan dịch vụ tư vấn điều tra đất đai, tư vấn lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và dịch vụ xác định giá đất; đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính về cung cấp dữ liệu đất đai tại Trung ương và địa phương.

Như vậy trong lĩnh vực đất đai đã thực hiện triệt để việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.