Tham mưu, giám sát trên nhiều lĩnh vực

Có 3 lĩnh vực nổi bật mà TTND đã làm tốt, đó là: Công tác giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật ở cơ sở; giám sát các vụ khiếu nại, tố cáo và việc thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở. Các hoạt động giám sát này của TTND trên địa bàn TP. Hà Nội đã góp phần phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm dân chủ ở cơ sở. Ông Nguyễn Xuân Điệp, Phó Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc TP Hà Nội nhận định rằng, với hoạt động năng nổ của TTND đã phát hiện nhiều mâu thuẫn, vi phạm từ khi mới manh nha nảy nở. TTND đã tham mưu kịp thời để giải quyết ngay, góp phần ngăn chặn tiêu cực, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.

Với việc trực tiếp phát hiện hơn 2.700 vụ việc mâu thuẫn, hơn 13.000 vụ vi phạm về thực hiện chính sách pháp luật ở cơ sở, qua 5 năm thực hiện Luật Thanh tra (2005 - 2010), lực lượng TTND trên địa bàn TP đã kiến nghị xã, phường, thị trấn giải quyết được 2.153 vụ, còn lại đang tiếp tục xem xét. Qua đó, góp phần cùng chính quyền thu hồi gần 100 tỷ đồng sai phạm và nhiều đất đai. Hơn 3.200 vụ việc mâu thuẫn ở cơ sở đã được TTND hòa giải thành công, góp phần không nhỏ vào việc giảm thiểu khiếu kiện đông người, vượt cấp …

Nổi bật và hiệu quả là Ban TTND xã Tô Hiệu, huyện Thường Tín đã kiến nghị chính quyền xã xử lý 8 vụ lấn chiếm đất công, sử dụng đất sai mục đích… thu hồi gần 5.000 m2 đất sai phạm; TTND xã Hải Bối, huyện Đông Anh phát hiện và kiến nghị thu hồi hơn 1.000m2 đất, 935 triệu đồng sai phạm về ngân sách Nhà nước; TTND xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm phát hiện việc để ngoài sổ sách hơn 1.700m2 đất trong số 5ha đất TP thu hồi làm khu sản xuất tập trung. Tại Phú Xuyên, báo cáo của Mặt trận Tổ quốc huyện cho biết, qua 5 năm thực hiện Luật Thanh tra, TTND các xã đã có hơn 400 cuộc giám sát đạt kết quả tốt, 80% vụ việc ở cơ sở đã được hòa giải thành công với hơn 70% số dân trên huyện không có đơn thư khiếu tố vượt cấp. Tại xã Mê Linh, huyện Mê Linh, lực lượng TTND được đánh giá cao khi phát hiện và đưa ra ánh sáng vụ khai khống 40 triệu đồng do thiệt hại mưa lũ cuối năm 2008 để lấy tiền hỗ trợ của Nhà nước của một số trưởng thôn; phát giác một trưởng thôn có hành vi bớt xén gần 20 triệu đồng Nhà nước hỗ trợ cho hộ nghèo ăn Tết. TTND thị trấn Quang Minh, huyện Sóc Sơn thì phát hiện và kiến nghị xử lý nộp ngân sách gần 120 triệu đồng do các doanh nghiệp trên địa bàn tài trợ làm từ thiện nhưng cán bộ thôn không hạch toán vào sổ sách…

Theo đánh giá, dù số tiền phát hiện được không quá lớn nhưng đã khẳng định niềm tin, sự trân trọng của nhân dân vào lực lượng TTND ở cơ sở…

Vẫn còn đó những tồn tại cần khắc phục

Luật Thanh tra năm 2004, Nghị định 99/2005 của Chính phủ đã thể hiện rõ tính dân chủ, việc phát huy quyền làm chủ của lực lượng TTND, bảo đảm quyền giám sát, kiểm tra ở cơ sở…

Tuy nhiên, ông Điệp thừa nhận năng lực của không ít ban TTND còn yếu, kinh phí cho bố trí hoạt động eo hẹp. Ở một số địa phương, vẫn còn tình trạng TTND hoạt động đơn độc, chưa nhận được sự hỗ trợ tích cực của chính quyền và các cơ quan chức năng. Hoạt động của TTND những nơi này mang tính hình thức, đối phó, làm giảm tính hiệu quả cũng như lòng tin nhân dân nơi chính quyền. Các địa phương này thường xảy ra khiếu kiện đông người, vượt cấp do các mâu thuẫn ở cơ sở không được giải quyết kịp thời.

Chính vì thế, việc hoàn thiện cơ chế toàn dân giám sát là vô cùng cần thiết để TP Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung có thể thực hiện tốt phương châm "dân biết, dân bàn, dân kiểm tra". Trước hết, cần quan tâm tạo điều kiện cho TTND hoạt động hiệu quả bằng cách thường xuyên kiện toàn, tổ chức bộ máy, nguồn kinh phí hợp lý bảo đảm hoạt động cho TTND. Trong công tác tuyên truyền, bồi dưỡng chuyên môn, tuy không liên tục như thanh tra chuyên ngành nhưng cũng cần được bồi dưỡng định kỳ. Đồng thời cần có quy định, hướng dẫn cụ thể hơn đối với việc thực hiện quy chế, quy định và hoạt động của TTND được quy định trong Luật Thanh tra.

Đinh Lê