Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ lưu ý, “tỷ lệ nợ công 58,4% hiện nay vẫn còn cao chứ không thấp đâu”

Bình quân mỗi người dân Việt Nam gánh hơn 32 triệu đồng nợ công

Theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, tốc độ tăng nợ công số tuyệt đối đang giảm đi đáng kể vì Chính phủ “siết” bảo lãnh vay nợ. Cả năm 2018, Chính phủ chỉ bảo lãnh duy nhất cho một dự án nhiệt điện, còn năm 2019 không bảo lãnh cho bất kỳ một dự án nào.

Trong cơ cấu nợ công, trước đây, nợ nước ngoài chiếm 60%, nợ trong nước 40% thì nay ngược lại, nợ trong nước chiếm tới 60%, nợ nước ngoài chỉ 40%, góp phần đỡ sức ép về chênh lệnh tỷ giá.

Báo cáo của Chính phủ gửi đến Quốc hội cho thấy, trên cơ sở đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch vay, trả nợ và các hạn mức nợ, tính đến ngày 31/12/2018, nợ công đã giảm xuống dưới 60% GDP, ở mức 58,4% GDP và cũng là mức thấp nhất 3 năm qua.

Kết quả này cũng thấp hơn kịch bản nợ công ở mức 63,9% GDP mà Bộ Kế hoạch & Đầu tư đưa ra hồi tháng 8/2018 và trong Nghị quyết 01 của Chính phủ. Với quy mô nền kinh tế GDP năm 2018 đạt khoảng 5,5 triệu tỷ đồng, nợ công ở ngưỡng 3,2 triệu tỷ đồng. Như vậy, bình quân mỗi người dân Việt Nam gánh hơn 32 triệu đồng nợ công.

Cùng với số liệu liên quan đến nợ công, báo cáo cũng cho thấy, nợ Chính phủ 2018 ở mức 50% GDP, nợ nước ngoài của quốc gia 46% GDP…. “Các chỉ tiêu nợ này đều nằm trong giới hạn cho phép”, Chính phủ báo cáo.

Nhờ vậy, ngày 5/4/2019, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Standard and Poor’s đã quyết định nâng tín nhiệm quốc gia dài hạn của Việt Nam lên mức BB, triển vọng “Ổn định” từ mức BB-. Đây là lần đầu tiên tổ chức này nâng bậc tín nhiệm của Việt Nam kể từ tháng 12/2010.

Để quản lý nợ công, Chính phủ đã đưa ra loạt biện pháp như đa dạng hóa các kỳ hạn phát hành trái phiếu Chính phủ, bình quân kỳ hạn dài hơi hơn, duy trì ở mức cao là 12,7 năm. Hơn 90% lượng trái phiếu huy động kỳ hạn từ 10 năm trở lên. Kỳ hạn trái phiếu Chính phủ dài trong khi lãi suất giảm giúp nghĩa vụ trả nợ giảm.

Với vốn vay ODA, ưu đãi nước ngoài thì chủ động rà soát, công khai thông tin về khung điều kiện vay ODA, vay ưu đãi của nhà tài trợ, khả năng điều kiện cho vay lại vốn vay ODA... làm cơ sở để các bộ, ngành, địa phương, chủ dự án và các doanh nghiệp đề xuất dự án mới. Việc kiểm soát an toàn nợ của chính quyền địa phương được thực hiện xuyên suốt.

"Nhiều khi mất anh em, bạn bè vì quản lý bội chi, nợ công. Địa phương thì ai cũng muốn vay, nhưng chúng ta có luật lệ, phải làm đúng. Việc này là rất quan trọng để ổn định vĩ mô", Bộ trưởng Bộ Tài chính chia sẻ.

“Nợ công 58,4% vẫn cao chứ không thấp đâu”

Tuy nợ công đã rời xa mức trần 65% so với cuối năm 2015, nhưng Phó Thủ tướng cho biết, “không huy động thêm vì phải dành chi phí trả nợ. Năm 2015 chi phí trả nợ cả gốc, lãi là 27,6% thu ngân sách, tới năm 2018, tỷ lệ này được kéo giảm còn 18,3%, dưới mức an toàn rồi nhưng áp lực vẫn lớn”.

Ngoài ra, các bộ, ngành và địa phương không thể vượt quá khung khổ đầu tư công 2 triệu tỷ đồng của giai đoạn 2016-2020, thậm chí còn chưa dùng hết khung này. Có một số địa phương muốn vay ODA nhưng Chính phủ xét thấy vay trong nước tốt hơn nên đã chuyển hướng vay trong nước.

“Dư địa về nợ công để phục vụ cho các công trình đầu tư lớn của quốc gia chúng ta có thể để cho khóa sau sử dụng. Nhưng tôi cho rằng tỷ lệ nợ công 58,4% hiện nay vẫn còn cao chứ không thấp đâu”, ông Vương Đình Huệ nói.

Tư lệnh ngành Tài chính Đinh Tiến Dũng cũng cho rằng, chưa thể nói nợ công đã thực sự an toàn, bền vững khi chúng ta mới bố trí trả được lãi, chưa trả được gốc. Đặc biệt, là khi đầu vào là tiền vay đã quản lý chặt chẽ, song đầu ra là các dự án đầu tư, xây dựng từ ngân sách, trái phiếu, ODA có thực sự hiệu quả chưa thì vẫn là điều còn "quá băn khoăn".

Cùng với ảnh hưởng của việc Việt Nam tốt nghiệp IDA kể từ năm 2017, các chỉ tiêu chi phí - rủi ro danh mục nợ Chính phủ, đặc biệt là nợ nước ngoài, có xu hướng kém thuận lợi hơn trước đây.

Báo cáo của Chính phủ chỉ ra, rủi ro tái cấp vốn tập trung vào các khoản nợ trong nước của Chính phủ do nghĩa vụ trả nợ đến hạn tập trung cao vào một số năm, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro thanh khoản cho ngân sách Nhà nước.

Theo đó, nghĩa vụ trả nợ gốc trong nước của Chính phủ năm 2019 là 152 nghìn tỷ đồng, năm 2020 là 158 nghìn tỷ đồng và năm 2021 là 211 nghìn tỷ đồng.

Nếu tính cả nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của Chính phủ dựa trên danh mục nợ hiện hành (chưa bao gồm các khoản vay mới), nhu cầu vay để trả nợ đến hạn của Chính phủ năm 2019 là 193 nghìn tỷ đồng, năm 2020 là 242 nghìn tỷ đồng và năm 2021 là 274 nghìn tỷ đồng.

Chưa kể, rủi ro lãi suất danh mục nợ nước ngoài có xu hướng gia tăng do tỷ trọng các khoản vay có lãi suất thả nổi tăng (từ mức 8,8% dư nợ nước ngoài của Chính phủ năm 2015 lên mức 11,6% năm 2018). Loại tiền Việt Nam vay chủ đạo gồm SDR, JPY, USD và EUR đều là những đồng tiền có biến động lớn trong thời gian vừa qua.

Thảo Nguyên