Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì cuộc họp

Ngày 31/1, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Trưởng Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp chủ trì cuộc họp giao ban của Ban Chỉ đạo, nắm tình hình sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) và phát triển doanh nghiệp năm 2017.

1 đồng vốn bán ra thu về được hơn 15 đồng

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, số lượng DNNN đã giảm mạnh.

Nếu năm 2011 có hơn 6.000 DNNN thì hiện còn hơn 500 DNNN, gồm 7 tập đoàn kinh tế, 57 tổng công ty Nhà nước, 441 doanh nghiệp độc lập thuộc các bộ, ngành, địa phương.

Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ chỉ còn hiện diện tại 11 ngành, lĩnh vực, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu cho xã hội và quốc phòng, an ninh.

Nhiều DNNN “khuyết” lãnh đạo chủ chốt

Theo ông Phạm Viết Thanh, Bí thư Đảng uỷ Khối doanh nghiệp Trung ương, hiện một số doanh nghiệp trong khối DNNN Trung ương có tình trạng “khuyết” cán bộ chủ chốt. Trong 33 Tổng Công ty thì có 9 Tổng Công ty bị “khuyết” cán bộ chủ chốt.

Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Công cũng cho biết ông đang kiêm nhiệm chức danh Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam. Tại Tổng Công ty này cũng mới chỉ có quyền Tổng Giám đốc.

“Chúng tôi đã sàng lọc, tìm kiếm lãnh đạo chủ chốt cho Tổng Công ty nhưng không được, đưa từ chuyên viên lên thì nhiều nhưng lại không đủ tiêu chuẩn”, ông Công nêu.

Bí thư khối Doanh nghiệp Trung ương cho rằng, bán vốn cần người làm tốt, có thể hoạch định cho tương lai của doanh nghiệp. Phải bổ nhiệm người đủ năng lực, thời gian công tác dài hạn để họ xây dựng và phát triển doanh nghiệp.

Về vấn đề này, Phó Thủ tướng cho rằng, “thiếu người đứng đầu thì làm gì cũng khó, có nơi thiếu một lãnh đạo, nhưng như Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam thiếu cả Chủ tịch và Tổng Giám đốc, như vậy thì không thể giải quyết được các vấn đề của doanh nghiệp”.

Phó Thủ tướng yêu cầu Văn phòng Chính phủ tổng hợp để có báo cáo đầy đủ tới lãnh đạo Chính phủ vấn đề này.

Các DNNN sau cổ phần hóa hầu hết đều sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Dự kiến đến năm 2020, cả nước chỉ còn khoảng 150 DNNN.

Phó Trưởng ban chuyên trách Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp Nguyễn Hồng Long cho hay, năm 2017, giá trị vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp cổ phần hóa được xác định lại là 160.083 tỷ đồng, gấp 6,34 lần so với tổng giá trị phần vốn Nhà nước cổ phần hóa năm 2016.

“Một đồng bán ra thu về được 15,52 đồng”, ông Long nói. Cả nước đã thoái được 8.915 tỷ đồng theo giá trị sổ sách, thu về 139.385 tỷ đồng.

Tổng thu từ cổ phần hóa, thoái vốn phải nộp về ngân sách Nhà nước năm 2017 đạt 144.577,44 tỷ đồng (gấp 2,41 lần so với chỉ tiêu Quốc hội giao), trong đó thu từ cổ phần hóa 5.192,44 tỷ đồng, thu từ thoái vốn 139.385 tỷ đồng.

Theo đánh giá, thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp gấp tới 15,52 lần giá trị sổ sách là con số chưa từng có, trong đó riêng thoái vốn tại Sabeco mang lại giá trị gấp 32 lần mệnh giá, đạt lợi ích tối đa.

“Tất cả tiền bán vốn đều đưa vào ngân sách Nhà nước phục vụ cho đầu tư phát triển, Chính phủ không được dùng riêng một đồng nào”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh.

Chính phủ không trực tiếp cổ phần hoá, bán vốn

Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, “sức khỏe của doanh nghiệp thế này vẫn chưa yên tâm được”.

Hiện nay, một số bộ, ngành vẫn còn chậm cổ phần hoá, bán vốn, tâm lý một số nơi quá thận trọng, nhiều nơi sơ sai, sợ phải giải trình. Nhiều DNNN đã cổ phần hoá nhưng vẫn không chịu niêm yết, dù đã đủ điều kiện, đây là việc phải chấn chỉnh.

Toàn cảnh phiên họp

Hơn nữa, DNNN 85% làm ăn có lãi nhưng tỷ suất lợi nhuận tính trên vốn và trên doanh thu còn thấp. Số doanh nghiệp đang hoạt động còn xa mục tiêu 1 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả vào năm 2020. Chưa kể, chi phí tài chính của doanh nghiệp vẫn còn cao, chưa kể chi phí ngầm, “bôi trơn”, không chính thức.

Năm 2018 là năm cao trào về cổ phần hóa, bán vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.

Ngay trong quý I/2018,  Tập đoàn Cao su Việt Nam, Tổng Công ty Dầu Việt Nam, Điện lực Dầu khí, Lọc hóa dầu Bình Sơn sẽ lên sàn chứng khoán là. Đây là các doanh nghiệp có quy mô vốn lớn nhất, được coi là “anh cả đỏ” trong tổng số 69 tập đoàn, tổng công ty đã được cổ phần hóa năm 2017

Phó Thủ tướng nêu rõ, cần sớm thành lập và đưa vào hoạt động Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Nhưng khi chưa thành lập được Ủy ban, các bộ không được phép “buông tay” với nhiệm vụ cổ phần hoá, bán vốn.

Theo đó, các bộ, ngành đẩy nhanh quá trình cổ phần hóa, thoái vốn theo kế hoạch đã được phê duyệt; kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, bất cập phát sinh.

“Phê duyệt hết rồi, làm được hay không là do bộ, ngành địa phương, chủ sở hữu trực tiếp. Chính phủ không trực tiếp cổ phần hoá, bán vốn. Chúng ta phê duyệt chỉ mới là đảm bảo tiền đề cho công khai, minh bạch thôi, cho việc đúng pháp luật thôi, cho lợi ích tối đa thôi, còn đảm bảo được không là do đại diện chủ sở hữu tổ chức thực hiện”, Phó Thủ tướng nói.

Ông nêu rõ, “đại diện chủ sở hữu chọn nhà đầu tư chiến lược thì phải cho ra chiến lược. Chọn chiến lược mà ra chiến thuật là chết rồi hoặc mánh khoé thì còn thất bại nữa. Đích của cổ phần hóa, thoái vốn phải là nâng cao năng lực và hiệu quả đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp”.

Theo Phó Thủ tướng, Chủ tịch, Tổng Giám đốc các Tập đoàn, Tổng Công ty Nhà nước phải rà soát, xử lý dứt điểm tồn tại, yếu kém của DNNN và doanh nghiệp có vốn Nhà nước, kiên quyết xử lý các doanh nghiệp thua lỗ, các dự án đầu tư không hiệu quả, hiệu quả thấp theo cơ chế thị trường và xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân liên quan.

Thảo Nguyên