Đồ họa: Hà Anh

Cục Thuế ngày 7/5 cho biết, gần đây, một số ý kiến băn khoăn về đề xuất tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, theo đó bổ sung ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Có ý kiến cho rằng mức 1 triệu đồng là quá thấp. Tuy nhiên, Cục Thuế cho rằng, cần nhìn nhận đầy đủ bản chất của quy định này để thấy rằng đây là một bước điều chỉnh trên cơ sở lắng nghe, tiếp thu ý kiến phản hồi của cộng đồng người nộp thuế, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế so với quy định hiện hành tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP.

Quy định mới giúp loại trừ lượng lớn người nộp thuế có khoản nợ nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật

Theo quy định tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP đang có hiệu lực, trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hiện chưa có quy định về ngưỡng nợ tối thiểu để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Điều này đồng nghĩa chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù rất nhỏ, người nộp thuế vẫn có thể thuộc diện xem xét áp dụng biện pháp này nếu đã được thông báo nhưng quá 30 ngày chưa khắc phục.

Trong khi đó, dự thảo Nghị định mới bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên. Theo Cục Thuế, việc này giúp loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng lớn người nộp thuế có khoản nợ nhỏ phát sinh do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc các nguyên nhân khách quan khác.

Cục Thuế thông tin, số liệu tổng hợp cho thấy hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số nợ dưới 1 triệu đồng, song tổng số nợ chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng nợ thuế. Theo đánh giá, nếu tiếp tục duy trì cơ chế không có ngưỡng như hiện nay, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể ảnh hưởng đến số lượng lớn người nộp thuế dù hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.

Vì vậy, Cục Thuế cho rằng, việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng là nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước áp dụng. Đồng thời, cơ quan thuế cho rằng đây là bước "nới lỏng điều kiện áp dụng", thay vì siết chặt hơn như một số ý kiến lo ngại.

Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh tiếp tục áp dụng với nhiều nhóm đối tượng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế

Theo dự thảo Nghị định, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh tiếp tục áp dụng với nhiều nhóm đối tượng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Cụ thể, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, có số nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp từ 120 ngày trở lên sẽ thuộc diện xem xét tạm hoãn xuất cảnh.

Đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoặc chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, ngưỡng nợ là từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn từ 120 ngày. Dự thảo cũng bổ sung rõ đối tượng "chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp" để cụ thể hóa quy định của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.

Riêng nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, dự thảo quy định sẽ bị xem xét áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu đáp ứng đồng thời 3điều kiện: không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký; có số nợ từ 1 triệu đồng trở lên; và quá 30 ngày kể từ ngày cơ quan thuế gửi thông báo nhưng vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Ngoài ra, dự thảo tiếp tục kế thừa quy định đối với người nước ngoài còn nợ thuế quá hạn và người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Theo Cục Thuế, trạng thái "không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký" không đơn thuần là nợ thuế mà còn là dấu hiệu rủi ro tuân thủ cao, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ thuế. Vì vậy, việc áp dụng biện pháp quản lý đối với nhóm này không chỉ căn cứ vào số tiền nợ mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật.

Đồng thời, cơ quan thuế nhấn mạnh ngưỡng 1 triệu đồng không phải là điều kiện duy nhất mà là một yếu tố bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm đã được xác định.

Quy trình áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh theo hướng công khai, minh bạch

Một trong những nội dung được nhấn mạnh trong dự thảo là quy trình áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh theo hướng công khai, minh bạch và có thời gian để người nộp thuế chủ động khắc phục.

Theo đó, trước khi ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh 30 ngày, cơ quan thuế phải gửi thông báo sẽ áp dụng biện pháp này để người nộp thuế biết và chủ động xử lý. Quy định này nhằm tránh tình trạng người nộp thuế bị bất ngờ tại cửa khẩu hoặc sân bay.

Khoảng thời gian 30 ngày được cho là đủ để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu số nợ, thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc liên hệ cơ quan thuế xử lý sai sót dữ liệu nếu có.

Thông báo sẽ được thực hiện đồng thời qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế và công khai trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý thuế.

Theo Cục Thuế, việc áp dụng nhiều kênh thông báo giúp tăng khả năng tiếp cận thông tin, hạn chế tranh chấp liên quan đến việc "không nhận được thông báo", đồng thời phù hợp định hướng chuyển đổi số trong quản lý thuế.

Dự thảo cũng nêu rõ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh chỉ được áp dụng khi người nộp thuế đã được cảnh báo nhưng vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định. Trình tự gồm ba bước: xác định thuộc diện áp dụng; thông báo trước 30 ngày; và chỉ thực hiện tạm hoãn xuất cảnh nếu người nộp thuế không khắc phục.

Theo cơ quan thuế, quy trình này thể hiện nguyên tắc ưu tiên người nộp thuế tự nguyện thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp hành chính hạn chế quyền xuất cảnh.

"Trong bối cảnh xây dựng nền quản lý thuế hiện đại, minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, những điều chỉnh như vậy là cần thiết để chính sách vừa nghiêm minh, vừa hợp lý và khả thi trong thực tiễn", theo Cục Thuế.

Thực tiễn triển khai cho thấy đã có khoảng 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh. Điều này cho thấy cơ chế vận hành theo hướng cảnh báo, tạo cơ hội khắc phục trước khi áp dụng biện pháp hạn chế.

Cục Thuế khuyến nghị người nộp thuế thường xuyên rà soát nghĩa vụ thuế trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính hoặc ứng dụng Etax Mobile, đồng thời cập nhật đầy đủ địa chỉ đăng ký kinh doanh và chủ động liên hệ cơ quan thuế khi có thay đổi thông tin.

Theo cơ quan này, việc hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn và xử lý kịp thời các thông báo từ cơ quan thuế sẽ giúp người nộp thuế tránh phát sinh vướng mắc liên quan đến kế hoạch xuất cảnh.