Bộ luật Dân sự 2015 sẽ chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2017, trong đó nêu ra quy định mức trần lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20% của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay, mức lãi suất cho vay qua thẻ của các ngân hàng, lãi suất cho vay tiêu dùng (CVTD) của các công ty tài chính (CTTC), hay các dịch vụ cho vay của hầu hết tổ chức tài chính vi mô… đều đang dao động từ khoảng 30%. Nếu trần lãi suất 20% được áp dụng với tất cả mọi đối tượng, câu hỏi đặt ra là liệu có thể gây đến sự sụp đổ, phá sản của hàng loạt tổ chức tín dụng (TCTD)? Phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS Cao Sỹ Kiêm, nguyên Thống đốc NHNN về vấn đề này.

+ Thưa ông, mức trần lãi suất 20% quy định trong Bộ luật Dân sự sửa đổi liệu có được áp dụng với tất cả mọi đối tượng, bao gồm cả cho vay trong quan hệ dân sự và hoạt động cho vay của các TCTD trong lĩnh vực tài chính ngân hàng?

- Việc quy định một mức lãi suất cố định tối đa trong Bộ luật Dân sự 2015 với mức 20%/năm nhằm hạn chế tình trạng tín dụng đen, cho vay nặng lãi, nếu không làm rõ đối tượng có thể dẫn tới nhiều hệ luỵ tiêu cực trong xã hội.

Vế câu "trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác" được hiểu là các TCTD sẽ không chịu sự điều chỉnh của điều khoản này trong Bộ luật Dân sự sửa đổi. Nghĩa là các TCTD được tự do thỏa thuận về lãi suất, trừ trong những hoàn cảnh đặc biệt, cấp bách NHNN sẽ có những chỉ đạo mang tính tức thời để điều chỉnh thị trường theo quy định về Luật NHNN.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến chưa rõ ràng về đối tượng áp trần lãi suất, do đó theo tôi NHNN cần sớm đưa ra những quy định hướng dẫn cụ thể hơn, luật không thể diễn tả cụ thể từng điểm được.

+ Tuy nhiên, như vậy có gây ra tình trạng thiếu công bằng không thưa ông, khi mà vay mượn trong quan hệ dân sự thì bị áp trần lãi suất, còn các TCTD lại không bị áp trần?

- Chúng ta phải hiểu, vay mượn trong dân thường là các hoạt động vay mượn tự phát, như tiệm cầm đồ, cho vay nặng lãi… nên cần phải có biện pháp áp trần để bảo vệ quyền lợi của người dân. Còn các TCTD vốn là loại hình hoạt động đặc thù tuân thủ theo Luật Các tổ chức tín dụng và Luật NHNN, nghĩa là họ đã được quản lý theo đúng quy định của pháp luật Nhà nước nên không áp thêm một quy định luật khác nữa ở đây, mà họ cần phải được hoạt động theo luật chuyên ngành.

+ Kinh nghiệm của các nước trên thế giới, họ có áp một mức trần lãi suất cho vay  không thưa ông?

- Lãi suất được ví như giá cả của một loại hàng hóa và nó cần phải được dựa trên quan hệ cung - cầu. Nếu áp trần lãi suất thì lập tức chúng ta đã làm méo mó thị trường. Ở vị trí người đi vay họ có nhu cầu nhất định, họ chấp nhận lãi suất bao nhiêu, họ thỏa thuận với ngân hàng và ngân hàng cũng có điều kiện phát triển nghiệp vụ hơn. Nếu đặt trần lãi suất trong hoạt động cho vay của các TCTD thì không những ngân hàng, công ty tài chính thiệt mà người tiêu dùng cũng sẽ bị thiệt.

+ Xin cảm ơn ông!

Minh Huyền