Với việc ban hành quy trình phân quyền sử dụng tài khoản trên ứng dụng TMS sẽ góp phần khai thác hiệu quả ứng dụng TMS. Ảnh: NM

Những kết quả bước đầu

Phó Tổng cục Trưởng Tổng cục Thuế Nguyễn Đại Trí cho biết: Từ nhiều năm trước, ngành Thuế đã đưa ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào hầu hết các chức năng theo quy trình quản lý thuế hiện hành như xử lý thông tin tính thuế, quản lý thu nợ, hỗ trợ công tác thanh tra thuế, cung cấp thông tin và hỗ trợ người nộp thuế kê khai thuế... Hệ thống ứng dụng CNTT ngành Thuế được phát triển theo lộ trình phù hợp với hạ tầng, trang thiết bị và trình độ người sử dụng tại các cơ quan thuế theo từng giai đoạn. Tuy nhiên, do hệ thống ứng dụng quản lý thuế triển khai phân tán ở cả 3 cấp của ngành Thuế và đã nâng cấp nhiều lần dựa trên kiến trúc ứng dụng đã quá cũ (từ năm 1998), dẫn đến có nhiều hạn chế trong khâu tổng hợp số liệu chung về người nộp thuế (NNT) trên toàn quốc.

Để khắc phục các hạn chế của hệ thống ứng dụng quản lý thuế phân tán, đáp ứng hạch toán nghĩa vụ thuế theo chế độ kế toán thuế nội địa mới, từ đầu năm 2014, Tổng cục Thuế quyết định nâng cấp kiến trúc hệ thống các ứng dụng quản lý thuế lên mô hình xử lý tập trung TMS tại Tổng cục Thuế. Hệ thống TMS ra đời sẽ thay thế 16 ứng dụng hỗ trợ công tác quản lý thuế đang triển khai phân tán tại các cục thuế và chi cục thuế.

Theo đánh giá của cơ quan thuế, ứng dụng TMS được triển khai sẽ đem lại nhiều lợi ích như dễ dàng áp dụng một quy trình nghiệp vụ quản lý thuế chuẩn trên toàn quốc cho cả 3 cấp của ngành Thuế; cung cấp các dịch vụ điện tử cho NNT một cách nhanh chóng, chính xác do chỉ cần kết nối với một ứng dụng lõi là TMS, tránh được các sai sót khi trao đổi dữ liệu giữa các cấp và giữa các hệ thống; giảm thiểu chi phí vận hành và triển khai hệ thống. Đặc biệt, chế độ kế toán thuế nội địa được ban hành trong năm 2014, theo dõi và hạch toán nghĩa vụ thuế của NNT bằng bút toán kép theo hệ thống tài khoản kế toán thống nhất chỉ có thể thực hiện được khi ngành Thuế triển khai hệ thống TMS.

Với ý nghĩa quan trọng đó nên từ tháng 1 - 5/2014, ngành Thuế đã bắt đầu triển khai thí điểm hệ thống TMS tại Cục Thuế Bắc Ninh và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Tháng 5/2014, phái đoàn Ngân hàng Thế giới sang khảo sát hệ thống quản lý thuế thu nhập cá nhân và hệ thống TMS, đồng nhận xét, việc triển khai TMS có tính khả thi cao cả về cơ sở hạ tầng và trang thiết bị.

Tháng 7/2014, hệ thống TMS được Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế xác định là hệ thống ứng dụng tác nghiệp lõi chính thức và duy nhất của ngành Thuế hỗ trợ công tác quản lý.

Trên cơ sở đó, từ tháng 7/2014 - 11/2015, ngành Thuế đã triển khai mở rộng hệ thống TMS cho 63/63 cục thuế.

Có thể nói đây là dự án CNTT trọng điểm của ngành Thuế với phạm vi triển khai rất lớn gần 700 cơ quan thuế, 13.000 người sử dụng. Để việc triển khai diễn ra thuận lợi, Tổng cục Thuế đã tổ chức 6 hội nghị tập huấn với sự tham dự của 437 lãnh đạo cục thuế, chi cục thuế và các cán bộ phụ trách phòng. Huy động 1.510 lãnh đạo và cán bộ cục thuế, chi cục thuế tham gia các tổ chỉ đạo triển khai, tổ triển khai tại cục thuế; tổ chức 316 lớp đào tạo cho 16.792 cán bộ triển khai chủ chốt và người sử dụng tại các cơ quan thuế các cấp.

Với việc chuẩn bị chu đáo nên hệ thống TMS đã vận hành khá ổn định. Theo thống kê đến ngày 28/3/2017, ứng dụng TMS đang quản lý 835.920 mã số thuế doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác, 44.809.022 mã số thuế cá nhân nộp thuế (trong đó 1.956.471 cá nhân kinh doanh, 25.567.224 cá nhân nộp thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương tiền công, 17.285.327 cá nhân nộp thuế sử dụng đất).

Tính từ thời điểm triển khai TMS đến 28/3/2017 đã có 15.152.432 nghĩa vụ kê khai được tạo. Tổng số hồ sơ khai thuế đã nộp cho cơ quan thuế là 14.140.591 hồ sơ, trong đó số hồ sơ nộp đúng hạn là 11.350.886 hồ sơ, chiếm tỷ lệ 80,27% trên tổng số hồ sơ đã nộp. Hệ thống khai thuế điện tử đã hỗ trợ NNT khai hầu hết tất cả các tờ khai phát sinh, tờ khai bổ sung, tờ khai quyết toán, báo cáo tài chính, báo cáo hóa đơn phải nộp theo quy định. Trên cơ sở các tờ khai đã được xử lý thành công, hệ thống TMS sẽ hạch toán nghĩa vụ của NNT làm cơ sở theo dõi tình hình thu nộp, quản lý nợ, tính tiền chậm nộp và áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong trường hợp NNT nộp chậm tiền thuế. Việc hạch toán được thực hiện tự động ngoài giờ làm việc để tối ưu hiệu năng của hệ thống.

Đánh giá từ người sử dụng

Để nắm bắt tình hình sử dụng ứng dụng TMS, Tổng cục Thuế đã tổ chức đợt khảo sát, đánh giá hệ thống ứng dụng TMS tại cơ quan thuế các cấp bằng việc lấy ý kiến trực tiếp người sử dụng. Theo đó, các cục thuế lựa chọn các cán bộ thường xuyên sử dụng TMS (tối thiểu 30% cán bộ của các bộ phận chức năng) để phát phiếu khảo sát, tương ứng 5 phân hệ lớn là: Quản lý hồ sơ, đăng ký thuế, xử lý tờ khai, kế toán thuế và quản lý nợ thuế với tổng số 260 chức năng thuộc 5 phân hệ được đánh giá.

Qua tổng hợp kết quả khảo sát ở các địa phương có 92% chức năng của hệ thống TMS (240 chức năng) được trên 90% số cán bộ đánh giá đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nghiệp vụ. Tương tự có 6% chức năng đạt từ 80% đến 90% số cán bộ đánh giá đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nghiệp vụ. Chỉ có 2% chức năng có dưới 80% số cán bộ đánh giá đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nghiệp vụ. Trong đó có một số phân hệ được đánh giá cao như quản lý hồ sơ trên ứng dụng TMS có 16/17 chức năng được trên 90% số cán bộ đánh giá đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nghiệp vụ. Phân hệ đăng ký thuế có 54/55 chức năng được trên 90% số cán bộ đánh giá đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nghiệp vụ. Phân hệ kế toán thuế có 91/93 chức năng được trên 90% số cán bộ đánh giá đáp ứng hoàn toàn yêu cầu nghiệp vụ;

Qua kết quả khảo sát, Tổng cục Thuế cũng nhận được rất nhiều ý kiến cụ thể chi tiết của các cục thuế đối với từng chức năng ứng dụng. Trong đó có 1.149/2.583 ý kiến đề xuất cần tiếp tục nâng cấp hệ thống TMS để đáp ứng các yêu cầu liên quan đến quy định về xử lý nghiệp vụ trên ứng dụng. Có 812/2.583 ý kiến cho rằng các nội dung ứng dụng đã đáp ứng được yêu cầu tuy nhiên cán bộ chưa nắm rõ. Ví dụ quy trình xử lý đối với trường hợp thiếu mã hồ sơ đăng ký mã số thuế của người phụ thuộc; cách cấu hình thông tin địa danh trên thông báo; nhiều cán bộ chưa nắm rõ hệ thống TMS đã được nâng cấp để chuyển trạng thái hồ sơ đối với một số trường hợp phải nhập thủ công, làm cho hồ sơ vẫn bị trong trạng thái tồn chưa xử lý.

Ngoài ra, còn có 584/2583 ý kiến đề nghị mang tính chất cảnh báo tuy nhiên chưa mô tả rõ nội dung vướng mắc, nên Tổng cục Thuế sẽ tiếp tục tổng hợp để có những trả lời cụ thể hoặc hướng dẫn khắc phục vướng mắc.

 Trung Kiên