Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong phát biểu tại hội nghị. Ảnh: tienphong.vn

Ngày 27/8, UBND tỉnh An Giang phối hợp Tòa án nhân dân tỉnh An Giang tổ chức hội nghị “Khơi thông nguồn lực đất đai tại An Giang - Vai trò của cơ quan xét xử”.

Hơn 7.600 vụ việc đất đai được giải quyết

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong khẳng định, đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Khơi thông nguồn lực đất đai được tỉnh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030.

Tuy nhiên, thực tiễn quản lý, sử dụng và tổ chức thi hành pháp luật về đất đai vẫn còn nhiều vướng mắc, nhất là trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, xử lý vi phạm hành chính và thực hiện các quyết định hành chính.

Từ tháng 10/2023 đến hết tháng 6/2026, Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh An Giang đã thụ lý, giải quyết hơn 7.600 vụ việc liên quan đến đất đai, trong đó án hành chính liên quan trực tiếp đến đất đai chiếm 82%.

Đáng chú ý, thông qua hoạt động xét xử, gần 1.490ha đất được giải tỏa, với tổng giá trị ước tính gần 21.000 tỷ đồng; quyền và lợi ích hợp pháp về sử dụng đất của hơn 5.000 người dân liên quan cũng được xác lập.

Theo bà Phạm Thị Kim Thoa, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 2, tỉnh An Giang, để các vụ án hành chính về đất đai được giải quyết đúng thời hạn, người bị kiện cần có ý kiến bằng văn bản trong 15 ngày kể từ khi nhận thông báo thụ lý; đồng thời cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan và cử người có thẩm quyền tham gia các phiên đối thoại, phiên tòa, tránh tình trạng ủy quyền rồi vắng mặt.

Khi ban hành quyết định hành chính, cơ quan có thẩm quyền cần xem xét kỹ nguồn gốc và quá trình sử dụng đất của người dân; thực hiện đúng trình tự, thủ tục, hoàn tất thông báo thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.

Những trường hợp đất có nguồn gốc phức tạp cần có sự phối hợp, trao đổi giữa chính quyền địa phương và Tòa án ngay từ khâu xây dựng phương án, trình tự thu hồi đất.

Tháo gỡ vướng mắc về bồi thường, tái định cư

Theo Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc Ngô Minh Trí, hiện địa phương có 327 dự án đầu tư còn hiệu lực, với tổng diện tích sử dụng đất hơn 10.700ha, tổng vốn đăng ký hơn 503.260 tỷ đồng. Trong đó, 260 dự án đang triển khai và chuẩn bị đầu tư, với diện tích gần 9.100ha.

Riêng nhóm dự án phục vụ APEC 2027 có 21 dự án cấp thiết, trong đó 16 dự án phải thực hiện giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 1.050ha, diện tích phải thu hồi trên 912ha.

Tuy nhiên, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Phú Quốc còn gặp nhiều khó khăn do đặc thù địa bàn đảo và lịch sử quản lý đất đai qua nhiều thời kỳ.

Một số trường hợp người dân mua bán, chuyển nhượng đất bằng giấy tay qua nhiều chủ, trong khi hồ sơ lưu trữ chưa đồng bộ, gây khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất và xác định đúng đối tượng được bồi thường, hỗ trợ.

Bên cạnh đó, chính sách đất đai thay đổi qua từng thời kỳ cũng ảnh hưởng đến việc xác định giá bồi thường, chính sách tái định cư, làm phát sinh tâm lý so sánh giữa người dân ở các dự án khác nhau.

Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc cho biết, để đẩy nhanh tiến độ, địa phương sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình kê khai, kiểm đếm; rà soát, làm sạch dữ liệu đất đai; chuẩn hóa thông tin giữa các cấp, cơ quan chuyên môn và ưu tiên nguồn lực hoàn thiện các khu tái định cư.

Tại hội nghị, ông Lê Thanh Phong, Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao đề nghị Tòa án nhân dân hai cấp tại tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng xét xử, phối hợp chặt chẽ với cơ quan hành chính để giải quyết các điểm nghẽn; tăng cường đối thoại, cung cấp hồ sơ kịp thời và rà soát các vụ việc còn vướng mắc để phối hợp giải quyết đúng quy định pháp luật.

Cùng với đó, địa phương cần minh bạch hóa giá đất, xác định giá dựa trên cơ sở khoa học và dữ liệu; tách bạch việc xác định giá đất cụ thể với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.