Rừng phòng hộ ven biển Cần Giờ cũng có tác dụng chống biến đổi khí hậu

Xáo trộn dòng chảy

Diễn biến thủy văn đang đặt ra nhiều vấn đề không chỉ cho cơ quan quản lý. Thống kê giai đoạn 10 năm cho thấy, dòng chảy thủy văn về các hồ chứa thuộc khu vực Nam bộ tiếp tục có xu thế giảm nhẹ so với trước. Dòng chảy năm chênh lệch đến 20 - 30% so với mức trung bình nhiều năm. Thậm chí năm 2010, dòng chảy bị hụt 45 - 52% so trung bình nhiều năm. Nguyên nhân dòng chảy xuống mức là do lượng mưa trên lưu vực các hồ giảm mạnh. Chẳng hạn hồ Dầu Tiếng trong năm 2010 có lưu lượng về hồ xuống mức thấp nhất tính từ năm 1995 đến nay.

Ngay cả trong mùa lũ, dòng chảy cũng suy giảm. Bởi vì người ta đo được lượng dòng chảy mùa lũ chỉ dao động từ 77 - 89% so với dòng chảy cả năm, còn tính trung bình chỉ chiếm khoảng 85%. Mùa lũ năm 2010, lượng mưa trên lưu vực hồ Trị An nhỏ hơn trung bình khoảng 16%, nhưng lượng dòng chảy lại nhỏ hơn trung bình tới 55%. Tính ra cả giai đoạn 10 năm gần đây, dòng chảy mùa lũ đã giảm khoảng 5% so với trước.

Số liệu tại trạm Phú An trên sông Sài Gòn cho thấy, trong thời kỳ 10 năm gần đây, mức nước có sự gia tăng trung bình là 8,3mm/năm. Sự gia tăng mức nước đó ngoài ảnh hưởng của triều trên biển Đông, còn có những nguyên nhân khác bắt nguồn từ biến đổi khí hậu gây ra.

Mùa khô cũng có bão

Thống kê từ Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ cho thấy, 10 năm gần đây, đã có 123 cơn bão xảy ra trên biển Đông, thời gian xảy ra bão nhiều nhất là tháng 8 và năm 2008 có bão nhiều nhất với 15 trận bão. Điều đáng quan ngại là so với thống kê bão trước đó, bão giờ đây đã trở nên bất thường và khó lường. Chẳng thế mà trước đây trong các tháng mùa khô từ tháng 2 - 4, hầu như không có bão thì trong 10 năm qua đã có 3 cơn bão. Điều này đồng nghĩa mùa bão xuất hiện sớm và kéo dài hơn. Các chuyên gia cho rằng, không loại trừ khả năng sự biến đổi khí hậu với nhiệt độ bề mặt biển trên khu vực này luôn cao hơn và xấp xỉ 27oC chính là nguyên nhân tạo ra sự bất thường này.

Không chỉ đến sớm, bão trên biển Đông còn có cường độ mạnh từ cấp 12 trở lên cũng ngày nhiều hơn, đường đi của bão cũng ngày một phức tạp và khó dự báo, ví như bão Xangsane 2006 và bão Megi 2010.

Riêng địa bàn TP. Hồ Chí Minh, 10 năm qua đã xảy ra nhiều loại thiên tai như áp thấp nhiệt đới, bão, lốc xoáy, sấm sét, sạt lở bờ sông, triều cường, mưa to gây ngập úng kéo dài. Đặc biệt có 2 cơn bão đổ bộ trực tiếp vào thành phố là bão Linda ngày 02/11/1997 và bão Durian ngày 05/12/2006. Cả hai đều gây ra những thiệt hại nặng nề về tài sản hoa màu.

Thích ứng có chọn lọc

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế thế giới OECD đã xếp TP. Hồ Chí Minh vào danh sách 10 thành phố của thế giới bị đe dọa nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu. Mưa lũ, triều cường ngày càng có xu hướng gia tăng trên địa bàn, đe dọa tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế xã hội và đời sống của hàng triệu cư dân thành phố.

Đó là lý do Sở NN&PTNT TP. Hồ Chí Minh phải đề xuất lên cấp thẩm quyền một loạt chương trình, dự án ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong số này có công trình trồng cây chắn sóng ven biển Cần Giờ; Quy hoạch tổng thể thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2025 trong điều kiện biến đổi khí hậu và nước biển dâng cao; Chương trình tuyên truyền và nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu trong ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Chương trình nghiên cứu chọn lọc, khảo nghiệm và ứng dụng giống cây lâm nghiệp thích ứng cho các vùng chịu ảnh hưởng bất lợi của biến đổi khí hậu; Chương trình nghiên cứu xây dựng cơ chế chính sách quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng bền vững tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp.

Theo Sở NN&PTNT, sở dĩ các dự án, chương trình trên có tầm quan trọng bởi vì ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn do đặc thù gắn chặt với các yếu tố tự nhiên nên được đánh giá là một trong những ngành sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất của tình trạng biến đổi khí hậu, và một khi ngành Nông nghiệp nông thôn bị tác động, sẽ lập tức ảnh hưởng tới cuộc sống của nhiều tầng lớp xã hội.

Thiện Nhân