Vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp. Ảnh minh họa: TL

Huy động toàn dân xây dựng môi trường sống xanh - sạch - đẹp

Đề án nêu rõ, hiện nay ô nhiễm môi trường đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

Tại Việt Nam, yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển nhanh, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm môi trường vẫn diễn biến phức tạp trên nhiều lĩnh vực như chất thải rắn sinh hoạt gia tăng nhanh; ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn có xu hướng gia tăng; ô nhiễm nguồn nước tại nhiều khu dân cư, làng nghề, khu sản xuất chưa được xử lý triệt để; diện tích cây xanh, không gian công cộng ở một số nơi còn hạn chế.

Thời gian qua, hệ thống MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã triển khai nhiều phong trào thi đua, cuộc vận động, phát triển nhiều mô hình bảo vệ môi trường thiết thực như “Ngày Chủ nhật xanh”, “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp”, “Gia đình 5 không, 3 sạch”, “Đường hoa, đường cây xanh”, “Dòng sông không rác”, “Trường học xanh - sạch - đẹp”… Tuy nhiên, các phong trào vẫn còn thiếu tính liên kết, chưa bền vững, chưa hình thành thói quen và nếp sống “xanh - sạch - đẹp” trong cộng đồng.

Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, việc phát động phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” là sự cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nghị quyết của Chính phủ, nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, hướng tới cải thiện và nâng cao chất lượng toàn diện đời sống của Nhân dân.

Theo đó, Đề án xác định mục tiêu tạo phong trào thi đua sâu rộng trong toàn quốc, huy động sự tham gia của các tầng lớp Nhân dân, cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cùng chung tay bảo vệ môi trường; hình thành nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường.

Phong trào được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng, sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền và các tổ chức thành viên của Mặt trận. Nội dung thi đua phải rõ tiêu chí, gắn với từng hộ gia đình, khu dân cư, cơ quan, đơn vị và từng địa bàn cụ thể.

Triển khai đồng bộ nhiều mô hình, giải pháp và cơ chế khen thưởng

Đề án nêu rõ 5 nhóm nội dung thi đua gồm xây dựng “Gia đình xanh - sạch - đẹp”; “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp”; “Xã, phường xanh - sạch - đẹp”; “Cơ quan, đơn vị, trường học xanh - sạch - đẹp”; “Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xanh - sạch - đẹp”.

Đối với mô hình “Gia đình xanh - sạch - đẹp”, mỗi hộ gia đình thực hiện 5 nội dung gồm giữ gìn “3 sạch” là sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ; không xả rác bừa bãi; phân loại rác tại nguồn; giảm thiểu rác thải nhựa và phát triển cây xanh, không gian xanh.

Đối với “Khu dân cư xanh - sạch - đẹp”, các địa phương tập trung xử lý rác thải tồn đọng, xóa bỏ bãi rác tự phát, giữ gìn đường làng, ngõ xóm sạch đẹp, xây dựng tổ tự quản môi trường và thường xuyên tổ chức vệ sinh môi trường.

Các xã, phường được yêu cầu tổ chức tốt việc thu gom, xử lý rác thải; giữ gìn các tuyến phố, đường liên thôn, liên xã xanh, sạch, đẹp; làm sạch các cánh đồng, dòng sông, hồ nước, bãi biển; tổ chức định kỳ các đợt ra quân vệ sinh môi trường.

Đề án cũng đề ra các tiêu chí đối với cơ quan, trường học và doanh nghiệp như tổ chức tốt việc xử lý rác thải; xây dựng cảnh quan xanh, sạch, đẹp; hình thành lối sống xanh; tăng cường tuyên truyền về bảo vệ môi trường; ứng dụng công nghệ sạch trong sản xuất.

Về giải pháp thực hiện, Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam đề xuất thành lập Ban Chỉ đạo phong trào ở các cấp, trong đó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp là Trưởng ban Chỉ đạo; đồng thời, tổ chức lễ phát động phong trào vào dịp Ngày Môi trường thế giới năm 2026 (5/6/2026).

Đề án cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền trên báo chí, mạng xã hội và nền tảng số; tổ chức các cuộc thi, hội thi về sáng kiến bảo vệ môi trường; phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng.

Trong đó, việc thành lập và duy trì hoạt động của các “Tổ giám sát môi trường cộng đồng” tại tất cả khu dân cư được cho là quan trọng; Tổ trưởng là Chủ tịch chi hội Cựu chiến binh, thành viên gồm đại diện các chi đoàn, chi hội, lực lượng an ninh, trật tự ở cơ sở và các cá nhân tiêu biểu tại địa bàn dân cư.

Về khen thưởng, Đề án quy định hình thức biểu dương từ cấp xã, cấp tỉnh đến toàn quốc. Định kỳ 5 năm hai lần, UBTƯ MTTQ Việt Nam sẽ tặng Bằng khen cho các khu dân cư, xã, phường, cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp tiêu biểu toàn quốc; đồng thời đề xuất Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen đối với các tập thể có thành tích xuất sắc, tạo sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng.