Theo dõi Báo Thanh tra trên
Bùi Bình
Thứ sáu, 20/11/2026 - 11:00
(Thanh tra) - Từ những đường thêu thổ cẩm, điệu múa chuông đến làn điệu dân ca, di sản văn hóa đang hiện diện trong các trường học ở xã Mậu A (tỉnh Lào Cai). Những lớp học đặc biệt ấy mở ra cơ hội để học sinh trải nghiệm, khám phá và tiếp nối giá trị văn hóa dân tộc.
Học sinh Trường THCS Mậu A 2 thực hành thêu thổ cẩm dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân người Dao. Ảnh: Bùi Bình
Ở tuổi cao, cụ Quán Thị Lầu, nghệ nhân văn hóa dân gian ở xã Mậu A, vẫn đều đặn đến Trường THCS Mậu A 2 để truyền dạy nghề thêu thổ cẩm của người Dao. Mỗi tháng một buổi, cụ dành thời gian hướng dẫn học sinh làm quen với những đường kim, mũi chỉ, cách tạo hoa văn trên trang phục truyền thống. Trước khi có chính sách hỗ trợ của tỉnh, công việc ấy được cụ duy trì hoàn toàn tự nguyện, không nhận thù lao. Điều thôi thúc cụ đến lớp là nỗi trăn trở về nguy cơ mai một của nghề thêu cổ.
“Tuổi tôi đã cao, điều trăn trở lớn nhất là mai này không còn ai biết thêu hoa văn cổ của người Dao nữa. Giờ thấy các cháu nhỏ say mê học, lại có Nghị quyết của tỉnh hỗ trợ kinh phí cho trường, cho người truyền dạy, tôi mừng lắm. Còn sức khỏe là tôi còn đến trường dạy cho các cháu”, cụ Quán Thị Lầu bày tỏ.
Sự tận tâm của người nghệ nhân cao tuổi đã góp phần duy trì hoạt động của Câu lạc bộ (CLB) Thêu thổ cẩm dân tộc Dao tại Trường THCS Mậu A 2. Thành lập từ năm học 2024 - 2025, CLB hiện thu hút hơn 20 học sinh tham gia thường xuyên. Từ những mũi thêu còn vụng về, các em dần biết cách tạo hoa văn, nhận diện họa tiết đặc trưng và hiểu thêm nét đẹp văn hóa gửi gắm trong từng bộ trang phục của dân tộc mình.

Nghệ nhân Quán Thị Lầu (giữa) hướng dẫn kỹ thuật thêu truyền thống của người Dao. Ảnh: Bùi Bình
Với em Quán Thị Khánh Nhi, học sinh lớp 9A2, những buổi học cùng nghệ nhân mang lại niềm vui và sự tự hào khi được tiếp cận nghề truyền thống. Nhi chia sẻ: “Được nghệ nhân hướng dẫn, em đã biết thêu những hoa văn truyền thống của dân tộc Dao. Em rất tự hào và mong có thêm nhiều bạn cùng tham gia để gìn giữ nghề thêu truyền thống”.
Từ nỗi lo của người cao tuổi đến sự háo hức của những học trò, lớp học thêu đã tạo nên một cuộc gặp gỡ ý nghĩa giữa các thế hệ. Ở đó, các em không chỉ học một kỹ năng thủ công mà còn được tiếp cận những giá trị văn hóa từng được trao truyền chủ yếu trong gia đình, cộng đồng.
Không riêng Trường THCS Mậu A 2, nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn xã cũng đang đưa nghệ thuật dân gian vào hoạt động trải nghiệm bằng những hình thức phù hợp.
Trường THCS Mậu A 1 duy trì CLB Âm nhạc, Mỹ thuật; Trường Mầm non Mậu A 1 tổ chức CLB Văn hóa văn nghệ dân tộc Tày; Trường Mầm non Mậu A 2 triển khai CLB Múa chuông dân tộc Dao.
Tùy đặc điểm lứa tuổi và điều kiện thực tế, mỗi trường lựa chọn một cách tiếp cận riêng. Qua hoạt động thực hành, biểu diễn và tìm hiểu nghệ thuật dân gian, học sinh có thêm cơ hội khám phá những nét văn hóa gần gũi với đời sống cộng đồng. Những giá trị vốn được lưu giữ qua nhiều thế hệ vì thế dần trở nên quen thuộc hơn với các em ngay trong môi trường học đường.

Các em nhỏ Trường Mầm non Mậu A 2 biểu diễn múa chuông truyền thống của dân tộc Dao. Ảnh: Bùi Bình
Hành trình đưa nghệ thuật dân gian vào trường học ở Mậu A đang có thêm nguồn lực từ Nghị quyết số 32 của HĐND tỉnh Lào Cai. Chính sách hỗ trợ đã góp phần tháo gỡ một phần khó khăn về kinh phí, tạo điều kiện để các nhà trường duy trì hoạt động và mời nghệ nhân tham gia truyền dạy.
Năm học 2026 - 2027, toàn xã có 1.011 học sinh tiểu học và THCS tham gia các hoạt động giáo dục nghệ thuật, di sản văn hóa. Tổng kinh phí thực hiện theo nghị quyết hơn 130,5 triệu đồng, trong đó 80 triệu đồng hỗ trợ cơ sở vật chất cho 4 trường phổ thông và hơn 50,5 triệu đồng chi trả cho người truyền dạy.
Nguồn hỗ trợ giúp các trường chủ động hơn trong chuẩn bị dụng cụ, vật liệu thực hành, tổ chức câu lạc bộ và huy động những người am hiểu văn hóa dân tộc tham gia hướng dẫn. Với các nghệ nhân như cụ Quán Thị Lầu, đây còn là sự ghi nhận thiết thực đối với những đóng góp trong việc trao truyền nghề truyền thống cho thế hệ trẻ.
Ông Lưu Quang Lợi, Phó Chủ tịch UBND xã Mậu A cho biết: “Đưa nghệ thuật và di sản văn hóa vào trường học là giải pháp thiết thực để gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và có ý thức bảo tồn bản sắc dân tộc. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục phối hợp với các nhà trường, phát huy vai trò của nghệ nhân, người am hiểu văn hóa, gắn truyền dạy với thực hành, góp phần đưa di sản đến gần hơn với học sinh và cộng đồng”.

Các thành viên Câu lạc bộ Thêu thổ cẩm cùng thực hành, trao đổi kỹ thuật thêu hoa văn truyền thống của người Dao. Ảnh: Bùi Bình
Dẫu vậy, từ chủ trương đến thực tế tổ chức vẫn còn những vướng mắc. Đặc thù của các loại hình nghệ thuật dân gian đòi hỏi người hướng dẫn phải có kiến thức, kỹ năng chuyên sâu, trong khi đội ngũ giáo viên không phải ai cũng được đào tạo về lĩnh vực này.
Cô giáo Cầm Thị Lụa, giáo viên phụ trách hoạt động trải nghiệm và CLB tại Trường THCS Mậu A 2 cho biết, dù rất nhiệt tình, giáo viên vẫn gặp khó khăn khi hướng dẫn học sinh thực hành các kỹ thuật nghệ thuật dân gian. Để duy trì sinh hoạt, nhà trường phải linh hoạt bố trí vào cuối buổi chiều hoặc thời gian ngoại khóa, bảo đảm không ảnh hưởng đến chương trình chính khóa.
Bên cạnh khó khăn về chuyên môn và thời gian, việc huy động nghệ nhân tham gia giảng dạy cũng cần có hướng dẫn cụ thể để các trường thuận lợi triển khai.
Theo thầy giáo Nguyễn Hồng Việt, Hiệu trưởng Trường THCS Mậu A 2, mức hỗ trợ 20 triệu đồng/trường và 50.000 đồng/học sinh/năm theo Nghị quyết 32 là động lực quan trọng để duy trì, phát triển hoạt động giáo dục nghệ thuật, di sản văn hóa.
Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài, cần làm rõ tiêu chuẩn, quy trình ký hợp đồng với nghệ nhân truyền dạy; đồng thời có sự linh hoạt trong bố trí thời khóa biểu, giúp các CLB hoạt động nền nếp, phù hợp điều kiện thực tế.
Những vấn đề đặt ra tại Mậu A cho thấy, kinh phí là nguồn lực quan trọng nhưng chưa đủ để duy trì các lớp học lâu dài. Bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước, hoạt động truyền dạy cần có sự phối hợp giữa nhà trường với nghệ nhân và cộng đồng, cùng cách tổ chức phù hợp để học sinh được tiếp cận, thực hành thường xuyên.
Từ những buổi học thêu ở Trường THCS Mậu A 2, điều đáng quý không chỉ là việc một nghề thủ công được giới thiệu trong trường học, mà còn là sự gặp gỡ giữa những người đang nặng lòng giữ nghề và lớp trẻ muốn tìm hiểu văn hóa dân tộc mình. Với cụ Quán Thị Lầu, niềm vui giản dị là thấy những học trò ngày càng thành thạo từng mũi thêu. Còn với các em, mỗi hoa văn học được hôm nay là thêm một phần di sản quê hương được tiếp nối.
Ý kiến bình luận:
Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!
(Thanh tra) - Từ những đường thêu thổ cẩm, điệu múa chuông đến làn điệu dân ca, di sản văn hóa đang hiện diện trong các trường học ở xã Mậu A (tỉnh Lào Cai). Những lớp học đặc biệt ấy mở ra cơ hội để học sinh trải nghiệm, khám phá và tiếp nối giá trị văn hóa dân tộc.
Bùi Bình
(Thanh tra) - Từ mô hình lớp học thí điểm, Trường THCS Mậu A1 (xã Mậu A, tỉnh Lào Cai) từng bước đưa công nghệ số vào dạy học và quản lý. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy, trường học thông minh không chỉ cần thiết bị, đường truyền mà còn đòi hỏi sự thay đổi trong cách dạy, cách học và tư duy quản lý.
Bùi Bình
Bùi Bình
Hải Hà
Thái Hải
Uyên Phương
Bùi Bình
T.V
Thanh Thảo
B.S
Bùi Bình
B.S
Bùi Bình