(Thanh tra) - Sau gần 10 ngày áp dụng quy định mới về đo khí thải ô tô, hơn 1.300 lượt phương tiện đã được kiểm định tại Khánh Hòa; thực tế chưa ghi nhận sự cố phương tiện như lo ngại ban đầu từ chủ xe.
Quy định mới và những băn khoăn ban đầu
Từ ngày 1/3/2026, Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với khí thải ô tô tham gia giao thông đường bộ chính thức có hiệu lực. Ngay khi quy định được triển khai, trên một số diễn đàn mạng xã hội đã xuất hiện băn khoăn rằng việc kiểm tra khí thải có thể phải “đạp ga” lên vòng tua cao, thậm chí hơn 4.000 vòng/phút, có thể ảnh hưởng đến động cơ.
Thực tế ghi nhận tại các cơ sở đăng kiểm ở Khánh Hòa trong những ngày đầu triển khai cho thấy hoạt động kiểm định vẫn diễn ra ổn định, chưa ghi nhận sự cố phương tiện liên quan đến việc đo khí thải.
Theo Quyết định 43, tiêu chuẩn khí thải được áp dụng theo năm sản xuất phương tiện. Xe sản xuất trước năm 1999 áp dụng mức khí thải thấp nhất, trong khi các dòng xe sản xuất từ năm 2022 trở đi phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn.
Việc siết chặt kiểm soát khí thải được xem là một bước đi nhằm giảm phát thải từ phương tiện giao thông, một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí tại các đô thị.
Hơn 1.300 lượt phương tiện được kiểm định
Ngày 9/3, PV đến ghi nhận tại các cơ sở đăng kiểm 7901S (phường Vĩnh Hoà) và 7902S (xã Cam Ranh) ở Khánh Hòa. Theo số liệu cơ quan này cung cấp, trong giai đoạn từ ngày 1/3 - 9/3/2026 cho thấy, lượng phương tiện đến kiểm định vẫn duy trì ổn định, không tăng đột biến, ùn tắc.
Theo số liệu thống kê gần 10 ngày, tại cơ sở đăng kiểm 7901S đã có 1.063 lượt phương tiện được kiểm định, trong đó 838 lượt đạt, 225 lượt không đạt, tỷ lệ không đạt khoảng 22,44%. Tổng cộng 916 giấy chứng nhận kiểm định đã được cấp cho các phương tiện đủ điều kiện lưu hành.
Trong khi đó, tại cơ sở đăng kiểm 7902S, 259 lượt phương tiện được kiểm định, trong đó 226 lượt đạt, 33 lượt không đạt, tỷ lệ không đạt khoảng 11,40%.
Nếu gộp số liệu từ hai cơ sở đăng kiểm, trong gần 10 ngày đầu triển khai quy định mới đã có 1.322 lượt phương tiện được kiểm định, trong đó 1.064 lượt đạt, 258 lượt không đạt, tương đương tỷ lệ không đạt khoảng 19,5%.
Theo các kỹ thuật viên đăng kiểm, con số này cho thấy việc siết chặt kiểm soát khí thải bước đầu tạo ra sự sàng lọc đối với những phương tiện có tình trạng kỹ thuật chưa được bảo dưỡng tốt.
Khí thải chưa phải là nguyên nhân chính khiến xe không đạt
Một chi tiết đáng chú ý từ số liệu thống kê là khí thải không phải nguyên nhân lớn nhất khiến phương tiện không đạt kiểm định.
Phân tích dữ liệu tại cơ sở đăng kiểm 7901S cho thấy trong số 193 phương tiện không đạt ở lần kiểm tra đầu tiên, các lỗi phổ biến nhất lại thuộc về: hệ thống điện, đèn chiếu sáng: 43,01%; hệ thống phanh: 34,72%; hệ thống lái: 18,13%. Trong khi đó, tỷ lệ phương tiện không đạt do khí thải chiếm khoảng 30,57%.
Thực tế này cho thấy nhiều phương tiện đến đăng kiểm vẫn tồn tại các lỗi kỹ thuật liên quan đến an toàn vận hành, chứ không chỉ riêng vấn đề phát thải.
Từ bảng phân nhóm phương tiện, xe con dưới 9 chỗ có tỷ lệ không đạt khoảng 12% (404 xe đạt, 56 xe không đạt). Trong khi đó, xe tải dưới 2 tấn có tỷ lệ không đạt khoảng 37% (137 xe đạt, 83 xe không đạt). Các dòng xe tải nặng cũng ghi nhận tỷ lệ không đạt ở mức khá cao.
Theo đánh giá của các kỹ thuật viên, nhóm xe tải và xe kinh doanh vận tải thường có cường độ hoạt động lớn nên tình trạng hao mòn kỹ thuật cao hơn so với xe cá nhân.
Thực tế kiểm tra khí thải tại dây chuyền đăng kiểm
Theo ghi nhận tại các cơ sở đăng kiểm, quy trình kiểm tra khí thải được thực hiện theo tiêu chuẩn kỹ thuật.
Kỹ thuật viên sử dụng đầu dò chuyên dụng gắn vào ống xả của phương tiện để lấy mẫu khí thải. Các thông số như CO, HC, CO₂, O₂ và NOx được hiển thị trên màn hình máy phân tích khí thải.
Phép thử thường bắt đầu ở chế độ tốc độ cầm chừng, sau đó mới thực hiện bước tăng tốc trong thời gian ngắn để đo phát thải. Trước khi tiến hành phép thử, phương tiện cũng được kiểm tra sơ bộ tình trạng hoạt động của động cơ nhằm hạn chế rủi ro kỹ thuật.
Anh Nguyễn Văn Thoát, chủ xe bán tải tại Nha Trang cho biết ban đầu khá băn khoăn khi nghe thông tin về việc tăng vòng tua khi đo khí thải. “Tôi cũng lo xe bị ép ga mạnh sẽ ảnh hưởng đến máy, bị trả về, nhưng khi đi đăng kiểm thì thấy quy trình diễn ra nhanh, xe không xuất hiện khói đen”, anh Thoát chia sẻ.
Bảo dưỡng phương tiện trước khi đăng kiểm
Theo các chuyên gia kỹ thuật, kiểm tra khí thải không chỉ nhằm đánh giá mức độ phát thải ra môi trường mà còn phản ánh tình trạng hoạt động của động cơ.
Những yếu tố như kim phun nhiên liệu bẩn, lọc gió tắc hoặc hệ thống đánh lửa hoạt động kém có thể khiến lượng khí thải tăng cao và dẫn đến việc phương tiện không đạt kiểm định.
Do đó, chủ xe nên kiểm tra và bảo dưỡng phương tiện trước khi đưa đi đăng kiểm, đặc biệt đối với các xe đã sử dụng lâu năm hoặc xe kinh doanh vận tải có tần suất hoạt động lớn.
Những ghi nhận thực tế tại Khánh Hòa cho thấy việc triển khai quy định mới bước đầu diễn ra ổn định, đồng thời tạo thêm động lực để chủ phương tiện chú trọng hơn đến việc bảo dưỡng kỹ thuật trước khi tham gia giao thông.
