Diễn tập phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai, thảm họa; ứng phó lũ ống, lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn tỉnh Lào Cai năm 2026. Ảnh: Thùy Hương – Khánh Linh

UBND tỉnh Lào Cai chính thức phê duyệt phương án ứng phó với thiên tai theo cấp độ rủi ro trên địa bàn năm 2026. Trong đó, đặc biệt quan tâm tới nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, bao gồm 32.986 hộ nghèo.

Áp lực từ địa hình, thời tiết cực đoan

Lào Cai là địa bàn chịu tác động mạnh của nhiều loại hình thiên tai do đặc thù địa hình phức tạp, chia cắt mạnh và độ dốc cao. Diện tích đất có độ dốc trên 25° chiếm tới 80% diện tích toàn tỉnh.

Hệ thống sông, suối phân bố dày đặc với 3 sông chính gồm sông Hồng, sông Chảy, sông Nậm Thi và khoảng 200 suối lớn nhỏ. Vào mùa mưa, hệ thống này phát sinh lũ ống, lũ quét, ngập úng cục bộ.

Qua số liệu rà soát, nguy cơ thiên tai trên địa bàn tập trung lớn nhất ở nhóm sạt lở đất với 2.795 điểm (ảnh hưởng 12.715 hộ).

Tiếp theo là 404 điểm nguy cơ ngập lụt (ảnh hưởng 9.301 hộ) và 229 điểm nguy cơ lũ quét (ảnh hưởng 1.147 hộ).

Đáng chú ý, kết quả kiểm tra trước mùa mưa lũ năm 2026 đã chỉ ra một số tuyến đê, kè, công trình phòng, chống thiên tai có nguy cơ hư hỏng, mất an toàn cần theo dõi, xử lý, gia cố.

Điển hình như tuyến đê Cống Đá (phường Âu Lâu) từng bị vỡ tại vị trí cống điều tiết với chiều dài trên 300m; công trình kè suối Thia (phường Trung Tâm) từng sạt lở toàn bộ kè, đường bờ kè dài khoảng 420m.

Kịch bản ứng phó và nguyên tắc huy động "4 tại chỗ"

Để chủ động giảm thiểu thiệt hại, một phương án ứng phó khá cụ thể đã được UBND tỉnh Lào Cai phê duyệt, trong đó, phân định rõ trách nhiệm chỉ huy và hạn mức huy động nguồn lực theo từng cấp độ rủi ro thiên tai (từ cấp 1 đến cấp 3).

Đối với thiên tai cấp độ 1, Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp chỉ huy, được quyền huy động dưới 50% lực lượng tại chỗ (Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã, dân quân tự vệ, Đội xung kích phòng, chống thiên tai, vật tư, phương tiện...) để ứng phó thiên tai.

Đối với thiên tai cấp độ 2, Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp chỉ huy. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh và các sở, ngành được lệnh huy động không quá 70% cán bộ, chiến sĩ và phương tiện hiện có. Cấp xã cũng được nâng tỷ lệ huy động lực lượng tại chỗ lên tối đa 70% và áp dụng biện pháp sơ tán bắt buộc đối với các trường hợp không chấp hành.

Đối với thiên tai cấp độ 3, cấp tỉnh được huy động tối đa 100% lực lượng, phương tiện và trang thiết bị. Cấp xã được huy động tối đa mọi nguồn lực; phối hợp chặt chẽ với lực lượng chi viện; xã, phường lân cận có trách nhiệm khẩn trương chi viện.

Tổng lực lượng dự kiến huy động toàn tỉnh Lào Cai lên tới 105.107 người cùng 75.345 trang thiết bị, phương tiện các loại. Lực lượng thường trực sẵn sàng ứng cứu luôn duy trì khoảng 300 người.

Đáng chú ý, với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, đặc biệt là 32.986 hộ nghèo đã được quan tâm trong xây dựng phương án ứng phó, bao gồm ưu tiên hỗ trợ lương thực, nhu yếu phẩm.

Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy (thứ 2 từ trái sang) tham dự diễn tập. Ảnh: Thùy Hương – Khánh Linh

Tăng cường trách nhiệm, bảo đảm an sinh xã hội

Ở góc độ tổ chức thực hiện, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối chỉ đạo, truyền tải thông tin cảnh báo thiên tai.

Đồng thời, tham mưu UBND tỉnh huy động lực lượng, phương tiện; đề xuất phương án trong tình huống khẩn cấp; hướng dẫn chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp thích ứng thiên tai, biến đổi khí hậu.

Đôn đốc các xã xây dựng phương án ứng phó; kiểm tra, tổng hợp đánh giá kết quả thực hiện; xây dựng phương án an toàn hồ chứa, công trình thủy lợi, nước sạch nông thôn; đề xuất sơ tán dân khẩn cấp, hỗ trợ lương thực, nước uống, nhà ở; kiểm soát chặt chẽ khai thác khoáng sản, cát sỏi, nước ngầm để giảm nguy cơ sạt lở.

Sở Xây dựng có trách nhiệm huy động lực lượng, phương tiện kỹ thuật ứng phó sự cố; kiểm tra, khắc phục sự cố hạ tầng giao thông, công trình xây dựng bị ảnh hưởng.

Triển khai phương án bảo đảm giao thông khi mưa lũ; kiểm tra, hướng dẫn chủ đầu tư thực hiện đúng tiêu chuẩn, chất lượng công trình; điều chỉnh quy hoạch xây dựng phù hợp phương án ứng phó, chống ngập úng, sạt lở.

Sở Công Thương phối hợp chỉ đạo vận hành hồ chứa thủy điện đúng quy trình; kiểm tra an toàn mỏ, đập, bãi thải mỏ; kiểm soát thị trường hàng hóa thiết yếu, xử lý nghiêm hành vi lợi dụng thiên tai để đầu cơ, tăng giá, buôn bán hàng giả.

Sở Y tế chịu trách nhiệm xây dựng, triển khai phương án cấp cứu, thu dung, điều trị nạn nhân, phòng chống dịch bệnh trước, trong và sau thiên tai; bố trí, huy động nhân lực, thuốc, vật tư, trang thiết bị y tế đáp ứng yêu cầu cấp cứu, điều trị, phòng dịch.

Tổ chức giám sát dịch bệnh, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm; hướng dẫn kỹ năng sơ cấp cứu, phòng bệnh cho cộng đồng; bảo đảm khám, chữa bệnh và hỗ trợ y tế kịp thời cho người dân vùng thiên tai.

Sở Giáo dục và Đào tạo được quyết định cho học sinh nghỉ học khi thiên tai nhưng phải đảm bảo chương trình dạy học; xây dựng phương án bảo đảm an toàn trường học; kiểm tra, sửa chữa cơ sở vật chất trước mùa mưa bão; huy động lực lượng, phương tiện tham gia cứu hộ khi cần.