Một điểm khai thác khoáng sản trên địa bàn. Ảnh: Cổng TTĐT Thái Nguyên

Nguồn tài nguyên phong phú của Thái Nguyên

Thái Nguyên được thiên nhiên ưu đãi nguồn tài nguyên đa dạng với gần 400 điểm mỏ thuộc 27 loại khoáng sản.

Đáng chú ý, mỏ vonfram đa kim tại Núi Pháo có trữ lượng khoảng 110 triệu tấn, lớn thứ hai thế giới. Trữ lượng than tại đây đạt khoảng 90 triệu tấn, đứng thứ hai nước ta.

Ngoài ra, tỉnh còn sở hữu trên 50 triệu tấn quặng sắt và khoảng 2 triệu tấn kim loại chì, kẽm.

Nguồn tài nguyên này là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển mạnh công nghiệp luyện kim và khai thác. Đây cũng là đòn bẩy quan trọng giúp tỉnh thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn, phát triển công nghiệp luyện kim, khai khoáng.

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, đại diện tỉnh Thái Nguyên cho biết, tài nguyên khoáng sản đã được địa phương quy hoạch và quản lý chặt chẽ, khai thác, sử dụng hợp lý, hiệu quả.

Việc thẩm định hồ sơ, cấp phép hoạt động được thực hiện đúng trình tự pháp luật.

Sự phối hợp giữa địa phương và Bộ chuyên ngành đã tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý nhà nước.

Hiện nay, Thái Nguyên có 186 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực do Trung ương và địa phương cấp.

Giai đoạn 2021 - 2025, các doanh nghiệp hoạt động khoáng sản đã đóng góp ngân sách trên 10.785 tỷ đồng. Con số này tăng 55,5% so với giai đoạn trước, khẳng định vị thế của ngành trong cơ cấu kinh tế.

Nhiều doanh nghiệp không chỉ nộp ngân sách đầy đủ mà còn thực hiện tốt trách nhiệm với cộng đồng. Các đơn vị đã ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương, hỗ trợ kinh phí xây dựng hạ tầng nông thôn. Những nỗ lực này giúp hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người dân vùng có mỏ.

Các đơn vị được cấp phép cơ bản chấp hành tốt quy trình an toàn lao động và thiết kế mỏ.

Một số doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư công nghệ tiên tiến để nâng cao giá trị sản phẩm quặng wonfram - đa kim, quặng sắt, titan, chì - kẽm, than, đá vôi. Việc chuyển đổi công nghệ giúp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường và tiết kiệm tối đa nguồn tài nguyên.

Cơ sở vật chất phục vụ khai thác khoáng sản của một doanh nghiệp trên địa bàn. Ảnh: Cổng TTĐT Thái Nguyên

Giải pháp tăng cường quản lý bền vững

Theo đại diện tỉnh Thái Nguyên, dù đạt được nhiều kết quả, công tác quản lý tại một số địa phương vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

Tình trạng khai thác đất san lấp, cát sỏi trái phép quy mô nhỏ vẫn diễn ra ở một vài nơi. Điều này gây thất thoát tài nguyên và ảnh hưởng tiêu cực đến cảnh quan, an ninh trật tự địa phương.

Việc đánh giá nhu cầu vật liệu xây dựng thông thường đôi khi chưa sát với yêu cầu thực tế. Công tác kiểm soát sản lượng sau khai thác gặp khó khăn do thiếu hệ thống dữ liệu kết nối đồng bộ. Một số dự án còn chậm triển khai xây dựng cơ bản mỏ hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ ký quỹ phục hồi môi trường.

Nguyên nhân chủ yếu do chính sách pháp luật đôi lúc còn chồng chéo, chưa phù hợp với thực tiễn. Công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp có thời điểm còn lúng túng, chưa rõ trách nhiệm. Ngoài ra, năng lực tham mưu của cán bộ cơ sở và khó khăn tài chính của doanh nghiệp cũng là những rào cản lớn.

Để phát triển bền vững, Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Đề án Tăng cường quản lý tài nguyên gắn với bảo vệ môi trường.

Tỉnh xác định sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân và doanh nghiệp. Trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền cấp xã, huyện trong việc bảo vệ mỏ chưa khai thác sẽ được siết chặt.

Cơ quan chức năng sẽ rà soát, bổ sung phương án quản lý địa chất để tích hợp vào quy hoạch tỉnh. Hoạt động khảo sát, vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản sẽ được giám sát chặt chẽ qua hệ thống thông tin dữ liệu. Tỉnh kiên quyết ngăn chặn nạn khai thác trái phép và kiểm soát chặt chẽ việc chuyển mục đích sử dụng đất.

Công tác thanh tra, kiểm tra sẽ được tăng cường để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm thiết kế mỏ. Việc đóng cửa mỏ và thu hồi giấy phép đối với các đơn vị không đủ năng lực sẽ được thực hiện quyết liệt.