(Thanh tra) - Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ đề xuất bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh và chuyển đầu mối quản lý quyền đối với giống cây trồng sang Bộ Khoa học và Công nghệ, nhằm đơn giản hóa quy trình, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Sáng 24/9, tại Phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh trình bày những nội dung cơ bản của dự án Luật, trong đó nhấn mạnh việc luật hóa các chính sách cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), điều kiện kinh doanh đang được thực hiện.
Hiện nay, một số chính sách trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ được triển khai theo Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, điều kiện kinh doanh của Chính phủ. Các nghị quyết này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Theo nội dung trình bày tại phiên họp, dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đã được loại khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp được bãi bỏ. Việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng.
Dự thảo Luật hướng tới luật hóa các chính sách đang được thực hiện, bảo đảm tính thống nhất với Luật Đầu tư và tạo cơ sở pháp lý ổn định cho việc triển khai.
Một trong những nội dung trọng tâm là đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm điều kiện kinh doanh liên quan đến đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Cụ thể, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ do chuyển nhượng sẽ được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ.
Đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ, dự thảo đề xuất bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân, chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động để cơ quan quản lý có cơ sở thực hiện thanh tra, kiểm tra. Đồng thời, các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng được đề xuất lược bỏ khỏi Luật, giao Chính phủ quy định chi tiết.
Theo phương án được trình bày, dự thảo dự kiến bãi bỏ 18 TTHC và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh. Trong đó, 16 thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định sở hữu trí tuệ và thẻ giám định viên; 2 thủ tục liên quan đến đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.
Việc cắt giảm tập trung vào các thủ tục, điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, các nội dung trên vẫn là đề xuất trong dự thảo Luật, chưa phải kết quả cải cách đã hoàn tất theo quy định mới của Luật.
Cùng với cắt giảm TTHC và điều kiện kinh doanh, dự thảo Luật đề xuất chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, việc tập trung đầu mối quản lý sẽ tạo điều kiện sử dụng chung nguồn lực, hạ tầng số và cơ sở dữ liệu sở hữu trí tuệ; đồng thời gắn hoạt động bảo hộ giống cây trồng với hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Đối với người dân, doanh nghiệp, việc thực hiện thủ tục liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng tại một đầu mối được kỳ vọng sẽ thuận tiện hơn. Đây cũng là nội dung gắn việc kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước với cải cách TTHC trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Để bảo đảm quá trình chuyển giao không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng phương án chuyển giao. Phương án đặt yêu cầu kế thừa hồ sơ, kết quả thẩm định, khảo nghiệm, phí, lệ phí và các kết quả xử lý trước đó; không yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện lại thủ tục chỉ vì thay đổi cơ quan quản lý.
Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ được nêu tại phiên họp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với đề xuất cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh. Cơ quan thẩm tra đề nghị việc cắt giảm phải thực chất, không chuyển các yêu cầu đã được bãi bỏ trong Luật xuống văn bản dưới luật, qua đó bảo đảm giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Các nội dung sửa đổi được xem xét theo hai hướng chính là đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm điều kiện kinh doanh và thống nhất đầu mối quản lý quyền đối với giống cây trồng. Việc hoàn thiện các quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời duy trì tính liên tục trong giải quyết thủ tục khi chuyển giao nhiệm vụ quản lý.
