Thanh tra Chính phủ chỉ rõ những tồn tại trong công tác quản lý, sử dụng và xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư tại Bộ Tư pháp. Đồ hoạ: Dương Nguyễn

Xử lý hàng trăm cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy

Theo Thông báo kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ, tổng số cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp là 834 cơ sở. Sau khi thực hiện sắp xếp bộ máy, tinh gọn tổ chức và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn hệ thống xác định có 397 cơ sở nhà, đất dôi dư.

Trong số này, có 26 cơ sở dôi dư phát sinh trước ngày 1/3/2025, 361 cơ sở dôi dư từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026 và 10 cơ sở nhà, đất dôi dư từ ngày 1/5/2025 đến ngày 15/6/2026.

Tính đến thời điểm thanh tra, các đơn vị đã bàn giao được 327 cơ sở và hiện còn lại 70 cơ sở dôi dư chưa bàn giao. Việc kịp thời điều chuyển, bố trí sử dụng một số cơ sở dôi dư đã góp phần tiết kiệm ngân sách Nhà nước, hạn chế đầu tư xây dựng mới và tạo nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động của Nhà nước.

Hàng chục cơ sở chưa bàn giao và nhiều hồ sơ pháp lý chưa đảm bảo

Kết quả kiểm tra thực tế cho thấy công tác chỉ đạo kiểm tra hiện trạng của Cục Quản lý Thi hành án dân sự chưa thực hiện quyết liệt và sâu sát, dẫn đến việc còn 99 cơ sở nhà, đất chưa đảm bảo hồ sơ pháp lý theo quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Đồng thời, có 19 cơ sở nhà, đất bàn giao cho địa phương quản lý bị chậm so với quy định tại Nghị định số 186/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Đối với cơ sở nhà, đất tại số 200C Võ Văn Tần, phường Bàn Cờ, Thành phố Hồ Chí Minh, mặc dù Bộ Tư pháp đã quyết định giao cho cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh quản lý từ tháng 8/2025 nhưng đến thời điểm thanh tra, thủ tục bàn giao thực tế vẫn chưa được thực hiện.

Bên cạnh đó, cơ sở nhà, đất tại phòng Thi hành án dân sự khu vực 12, tỉnh Phú Thọ (trước đây thuộc Chi cục Thi hành án dân sự huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình) thực hiện chưa đúng quy định pháp luật và hiện vẫn chưa thể bàn giao do phát sinh sai lệch về diện tích đất cũng như mốc giới. Việc cập nhật dữ liệu của các cơ quan Thi hành án dân sự cấp tỉnh vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công cũng gặp khó khăn, dẫn đến nhiều đơn vị chưa cập nhật và kê khai kịp thời.

Chưa đăng ký biến động đất đai và chậm xử lý lấn chiếm

Thanh tra Chính phủ cũng xác định có 3 cơ sở nhà, đất chưa thực hiện đăng ký biến động quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024. Trách nhiệm này thuộc về lãnh đạo các đơn vị đang quản lý gồm trụ sở Báo Pháp luật Việt Nam tại Đà Lạt, Cục Quản lý Thi hành án dân sự và Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Đặc biệt, tại cơ sở nhà, đất số 139 Nguyễn Thái Học, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội với diện tích đất 1.270m² và diện tích sàn sử dụng 2.838m², tình trạng lấn chiếm, tranh chấp vẫn diễn ra. Khu đất này đã có tranh chấp từ thời điểm bàn giao chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Tư pháp quản lý vào năm 2017.

Cụ thể, mặt bằng bị lấn chiếm bởi hai ki-ốt bán hàng diện tích khoảng 36,6m² tại ngã tư Nguyễn Thái Học - Hàng Cháo, một bể nước ngầm phía sau diện tích khoảng 35,1m² có nhà cấp 4 làm nơi sinh hoạt cộng đồng của tổ dân phố, cùng một ngôi nhà 4 tầng phía mặt tiền có diện tích đất khoảng 40m² do hộ gia đình đang ở.

Bộ Tư pháp đã có nhiều văn bản đề nghị phối hợp xử lý nhưng chưa nhận được phản hồi từ cơ quan liên quan và đến nay Cục Quản lý Thi hành án dân sự vẫn chưa giải quyết dứt điểm.

Yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm và khơi thông nguồn lực đất đai

Đối với 70 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa bàn giao, Thanh tra Chính phủ đánh giá tổng diện tích đất cần khơi thông lên tới 84.074,40m² và tổng diện tích sàn xây dựng là 27.097m². Trong đó, có 56 cơ sở đủ điều kiện khơi thông ngay với diện tích đất là 68.395,60m², còn lại 14 cơ sở chưa đủ điều kiện do đang đầu tư xây dựng chưa quyết toán, đang làm kho vật chứng chờ bàn giao về Bộ Công an hoặc thiếu thủ tục pháp lý.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tư pháp chỉ đạo các đơn vị khẩn trương khắc phục các hạn chế, hoàn thiện thủ tục để bàn giao dứt điểm 70 cơ sở dôi dư cho địa phương và hoàn thiện hồ sơ pháp lý cho 99 cơ sở nhà, đất.

Đồng thời, Bộ Tư pháp cần phối hợp với các cơ quan thẩm quyền giải quyết dứt điểm việc lấn chiếm, tranh chấp tại số 139 Nguyễn Thái Học, tiến hành rà soát làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan qua các thời kỳ để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Bộ Nội vụ chỉ đạo các cơ quan thuộc quyền quản lý tổ chức kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với các thiếu sót trong thời kỳ trước khi chuyển giao tài sản sang Bộ Tư pháp.