(Thanh tra) - Thanh tra tỉnh Sơn La đã chỉ rõ nhiều tồn tại, vi phạm trong quản lý, sử dụng đất tại Công ty Cổ phần Mía đường Sơn La và Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La, đồng thời làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và kiến nghị xử lý nhằm chấn chỉnh công tác quản lý đất đai trên địa bàn.
Theo kết luận được Thanh tra tỉnh Sơn La công khai mới đây, trong thời kỳ từ ngày 01/01/2024 đến thời điểm thanh tra, Công ty Cổ phần Mía đường Sơn La và Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La cơ bản đã sử dụng đất đúng mục đích theo dự án được phê duyệt. Tuy nhiên, quá trình quản lý và sử dụng đất vẫn tồn tại nhiều hạn chế, vi phạm đáng chú ý.
Đối với Công ty Cổ phần Mía đường Sơn La, vi phạm nổi bật là việc quản lý không chặt chẽ diện tích 22.019 m² đất thuê để xây dựng xưởng sản xuất phân vi sinh (thuê từ tháng 10/2002, thời hạn 20 năm).
Do thay đổi mô hình sở hữu qua các giai đoạn cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước, Công ty không nắm chắc ranh giới diện tích đất thuê để quản lý, sử dụng. Năm 2019, 2020 khi UBND huyện Mai Sơn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (CNQSD) đất lần đầu cho 2 hộ gia đình đã công nhận một phần đất trong diện tích 22.019m² đất được Công ty thuê.
Đến năm 2023, khi Công ty làm thủ tục gia hạn thuê đất, UBND huyện Mai Sơn cùng Công ty rà soát và phát hiện sai sót trên, UBND huyện Mai Sơn đã ban hành các Quyết định bãi bỏ việc CNQSD đất của các hộ và thu hồi lại Giấy CNQSD đất đã cấp.
Tuy nhiên, sau đó Công ty vẫn chưa phối hợp, đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và các bên có liên quan để xác định chính xác diện tích, nguồn gốc sử dụng, quá trình sử dụng đất của các hộ dân để giải quyết dứt điểm vụ việc và thực hiện việc gia hạn thuê đất theo quy định dẫn đến việc Công ty tiếp tục sử dụng đất khi chưa có quyết định gia hạn thuê đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Một vi phạm khác là việc Công ty Cổ phần Mía đường Sơn La được giao 7.653 m² đất từ năm 1999 để trồng cây xanh bảo vệ môi trường với hình thức không thu tiền sử dụng đất, nhưng Công ty đã không làm thủ tục chuyển sang thuê đất đối với diện tích đất này khi Luật Đất đai năm 2013, rồi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực thi hành. Đây là hành vi vi phạm pháp luật đất đai, thể hiện sự thiếu chủ động trong cập nhật và thực hiện quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, đối với diện tích 2.113 m² đất thuê từ năm 1996 để xây dựng trạm tăng áp và đường ống dẫn nước, Công ty vẫn chưa hoàn thiện thủ tục cấp Giấy CNQSD đất và chưa ký hợp đồng thuê đất với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đối với Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La, vi phạm tập trung ở việc tự ý chuyển mục đích sử dụng đất. Cụ thể, Công ty đã cải tạo công trình trên diện tích 652 m² từ đất sản xuất kinh doanh sang đất thương mại dịch vụ để làm nhà nghỉ và quầy bán cà phê khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Đây là hành vi vi phạm rõ ràng quy định về quản lý, sử dụng đất đai.
Theo Thanh tra tỉnh Sơn La, nguyên nhân dẫn đến các vi phạm nêu trên bao gồm cả khách quan và chủ quan.
Về khách quan, công tác quản lý nhà nước về đất đai đối với các doanh nghiệp còn chưa chặt chẽ, thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên. Nhiều vi phạm kéo dài nhưng không được phát hiện, xử lý kịp thời. Đáng chú ý, sau khi phát sinh sai sót trong cấp giấy CNQSD đất chồng lấn tại diện tích của Công ty Cổ phần Mía đường Sơn La, cơ quan chuyên môn chưa tích cực hướng dẫn, đôn đốc doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục pháp lý, dẫn đến tình trạng sử dụng đất khi chưa được gia hạn.
Về chủ quan, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp còn hạn chế.
Công ty Cổ phần Mía đường Sơn La chưa chủ động trong việc xử lý các vướng mắc liên quan đến gia hạn thuê đất, chuyển đổi hình thức sử dụng đất; thiếu phối hợp với cơ quan chức năng để giải quyết dứt điểm các tồn tại.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Phúc Sinh Sơn La đã tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, thể hiện sự chưa tuân thủ nghiêm quy định pháp luật trong quá trình đầu tư, khai thác đất đai.
Thanh tra tỉnh xác định, cả 2 doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm toàn diện đối với các tồn tại, khuyết điểm và vi phạm đã được chỉ ra.
Trên cơ sở kết quả thanh tra, đoàn thanh tra đã lập biên bản vi phạm hành chính về đất đai đối với cả 2 doanh nghiệp và chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xử phạt theo quy định.
Đồng thời, Thanh tra tỉnh yêu cầu các doanh nghiệp nghiêm túc chấp hành pháp luật về đất đai, khẩn trương khắc phục các vi phạm; đồng thời chấp hành nghiêm quyết định xử phạt vi phạm hành chính của cơ quan có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan tăng cường rà soát các tổ chức, doanh nghiệp có đất đã hết hạn thuê nhưng chưa được gia hạn; kịp thời hướng dẫn, xử lý hoặc thu hồi đối với các trường hợp vi phạm.
Đặc biệt, cần đẩy mạnh công tác kiểm tra chuyên ngành, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai nhằm phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm, tránh tình trạng kéo dài như đã xảy ra tại 2 doanh nghiệp nêu trên.
