Ông Nguyễn Đức Hải (đứng thứ 3 từ phải sang) tại buổi cưỡng chế ngày 18/12/2009 tại nghĩa địa Ao Đường.

>>Những con số biết nói
>> Làng... vô phúc?

Hai bài báo này phản ánh việc UBND TP Hà Nội quyết định thu hồi nghĩa địa duy nhất của làng Hoàng Mai (có chứa hàng ngàn hài cốt của người dân nơi đây, với trên 70 ngôi mộ tổ, nhiều ngôi được giữ tới 500 - 1.000 năm, là người có công với các triều đại phong kiến Việt Nam) để bán đấu giá. Quyết định này không nhận được sự đồng tình của đa số nhân dân vì họ từng phải di dời 9 nghĩa địa khác cho sự phát triển đô thị của Thủ đô. Trong quá trình triển khai các bước thu hồi đất, một số cơ quan và cá nhân có thẩm quyền của quận Hoàng Mai đã nóng vội trong giải quyết các vấn đề phát sinh (cưỡng chế mộ, trả lời đơn thư công dân …) dẫn tới bùng phát khiếu kiện.

Trong Văn bản 362, ông Hải đã tóm lược về nội dung của việc thu hồi đất nghĩa địa Ao Đường, việc trả lời đơn thư và việc thực hiện sự chỉ đạo của UBND TP Hà Nội xem xét việc triển khai dự án (D.A) của chính quyền địa phương. Theo đó, ông Hải khẳng định: Theo quy hoạch chi tiết Khu Đền Lừ III tỷ lệ 1/500 đã được UBND TP phê duyệt tại Quyết định số 127/2006/QĐ-UBND ngày 4/8/2006, toàn bộ nghĩa địa Ao Đường được xác định là đất xây dựng nhà ở cao tầng phục vụ mục đích di dân tái định cư để mở rộng đường 2,5 theo quy hoạch, một phần là vườn hoa và một phần là bãi đỗ xe. Thông tin nhân dân kiến nghị thu hồi đất nghĩa địa để đấu giá quyền sử dụng đất là không đúng.

UBND quận Hoàng Mai cũng đã có Văn bản số 50/UBND-GPMB trả lời đơn thư của các hộ dân phường Hoàng Văn Thụ, nhưng các hộ dân vẫn không đồng tình.

Ngày 14/10/2009, Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quận Hoàng Mai tổ chức họp với các hộ dân có mộ tại nghĩa địa Ao Đường để giải thích tuyên truyền, nhưng các hộ dân vẫn quyết liệt kiến nghị TP điều chỉnh quy hoạch để giữ lại nghĩa địa.

Trước sự chỉ đạo của TP, ngày 29/12/2009, UBND quận Hoàng Mai đã làm việc với các sở, ngành liên quan và đã có kết luận: Quận Hoàng Mai tiếp tục thực hiện D.A; nhân dân tố cáo chính quyền phá mộ là không đúng; tiếp tục tuyên truyền vận động nhân dân chuyển mộ và xử lý nghiêm các cá nhân cố tình chống đối, kích động…

Kèm theo Văn bản 362 nêu trên, UBND quận Hoàng Mai có gửi thêm Biên bản làm việc ngày 29/12/2009 của quận Hoàng Mai với một số ngành hữu quan của TP Hà Nội và Báo cáo số 175/BC-UBND ngày 30/12/2009 (báo cáo UBND TP Hà Nội về nội dung buổi làm việc này).
Trước tiên, chúng tôi hoan nghênh sự phản hồi từ phía UBND quận Hoàng Mai. Đồng thời, cũng có một số nhận định cùng trao đổi.

Theo Văn bản số 362, ông Nguyễn Đức Hải cho rằng: “Thông tin nhân dân kiến nghị thu hồi đất nghĩa địa để đấu giá quyền sử dụng đất là không đúng”. Thu thập và tìm hiểu Văn bản số 50/UBND-GPMB trả lời đơn thư của các hộ dân phường Hoàng Văn Thụ về nghĩa địa Ao Đường (cũng do ông Hải ký) được dẫn chiếu ở phần trên, nội dung lại được khẳng định rõ ràng là: “… Quy hoạch chi tiết khu di dân Đền Lừ III và đấu giá quyền sử dụng đất, tỷ lệ 1/500 thì mục tiêu của D.A để đóng góp bộ mặt kiến trúc trên trục đường 40m phía Bắc (đường vành đai 2,5); khai thác triệt để và sử dụng hiệu quả quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất theo chủ trương của TP tạo nguồn vốn đầu tư…”.

Tiếp tục nghiên cứu Quyết định số 127/2006/QĐ-UBND ngày 4/8/2006 của UBND TP Hà Nội, tại mục 3.1: Quy hoạch tổng mặt bằng sử dụng đất có nêu: Khu đất nghiên cứu quy hoạch chi tiết khu di dân Đền Lừ III và đấu giá quyền sử dụng đất bao gồm các chức năng sử dụng đất chính như sau: “Đất công cộng và hỗn hợp TP, đất ở cao tầng, đất nhà ở thấp tầng, đất bãi gửi xe”. Phần “đất nhà ở thấp tầng” được kê chi tiết là đất xây dựng nhà vườn với tổng diện tích là 10.253m². Vậy, tại sao ông Hải lại “quên” kê nội dung này (gồm mục đích đấu giá quyền sử dụng đất và đất sử dụng làm nhà vườn) trong Văn bản số 362 khi trả lời Báo Thanh tra?

Theo ông Hải, sau Văn bản số 50 trả lời các hộ dân (thực chất là trả lời đơn thư cá nhân của ông Nguyễn Tiến Hà, chứ không phải là đơn thư trả lời ý kiến các hộ dân), ngày 14/10/2009, Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quận Hoàng Mai tổ chức họp với các hộ dân có mộ tại nghĩa địa Ao Đường để giải thích tuyên truyền, nhưng các hộ dân vẫn quyết liệt kiến nghị TP điều chỉnh quy hoạch để giữ lại nghĩa địa. Do vậy, quận Hoàng Mai đã tổ chức họp với các ngành hữu quan để xin ý kiến. Và, kết luận đã được đưa ra là quận Hoàng Mai đúng, tiếp tục D.A.

Vậy, quận Hoàng Mai có đúng như Văn bản số 362 đã nêu? Sự thật không hẳn như vậy, vì:

Thứ nhất, sau hàng loạt sự vụ khiến người dân bức xúc khiếu kiện, đơn thư gửi khắp nơi, ngày 20/1/2010 (sau thời điểm diễn ra cuộc họp liên cơ quan mà ông Hải đưa ra dẫn chiếu, trả lời), ông Nguyễn Văn Khôi - Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, đã có buổi đối thoại với dân làng Hoàng Mai. Trong buổi làm việc này, sau khi nghe ý kiến của các bên, ông Khôi đã yêu cầu UBND quận Hoàng Mai rút kinh nghiệm về việc triển khai thực hiện D.A; rà soát lại D.A khu Đền Lừ III, ngừng việc đấu giá quyền sử dụng đất. Đồng thời, giao Sở Quy hoạch Kiến trúc chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội, UBND quận Hoàng Mai, UBND phường Hoàng Văn Thụ nghiên cứu ý kiến đề nghị của các hộ dân, đối chiếu với quy hoạch chi tiết được duyệt, đề xuất phương án xử lý, báo cáo Chủ tịch UBND TP.

Vậy, chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã được các cơ quan trên thực hiện chưa? Và, vì sao UBND quận Hoàng Mai không dùng chính nội dung của cuộc họp liên cơ quan này (hoặc chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP sau khi nhận được báo cáo của liên cơ quan mà Sở Quy hoạch Kiến trúc được giao chủ trì) mà lại lấy buổi họp diễn ra trước đó để giải thích cho Báo Thanh tra?

Thứ hai, UBND quận Hoàng Mai chưa từng thụ lý, giải quyết đơn thư của nhân dân theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo như dẫn chiếu: Khiếu nại việc quyền lợi bị xâm phạm khi UBND quận Hoàng Mai không tuân thủ các bước công khai D.A theo quy trình, quy định tới từng hộ dân bị ảnh hưởng; trả lời sai làm ảnh hưởng uy tín nhân dân (khẳng định địa phương, nhân dân lấn chiếm hàng nghìn m² để làm nghĩa địa; báo cáo đã ban hành văn bản trả lời dân nhưng thực tế không gửi…); tố cáo lãnh đạo UBND quận Hoàng Mai và UBND phường Hoàng Văn Thụ tổ chức lực lượng xâm phạm mồ mả…

Ngoài ra, khi nghiên cứu các tài liệu gửi kèm Văn bản số 362 (Biên bản làm việc ngày 29/12/2009 và Báo cáo số 175/BC-UBND ngày 30/12/2009 của UBND quận Hoàng Mai), chúng tôi thấy rằng, việc nhận định Ban đại diện làng Hoàng Mai là những đối tượng gây mất an ninh trật tự địa phương (kích động, tuyên truyền nhân dân không di chuyển mộ, xây dựng mộ chờ; làm tờ rơi, biểu ngữ, vu khống chính quyền phá mồ mả của dân, cản trở công tác giải phóng mặt bằng D.A…) là chưa đúng với thực tế, trái với các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của UBND TP Hà Nội trong giải quyết các khiếu kiện trong nhân dân.

Việc nhân dân chưa đồng tình với chủ trương thu hồi đất có phần khuyết điểm của chính UBND quận Hoàng Mai (trích ý kiến Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Văn Khôi ở phần trên). Nếu Ban đại diện có các hành vi vi phạm pháp luật như nhận định này, thì các cơ quan chức năng của quận phải có trách nhiệm làm rõ, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, chứ không thể nêu chung mà không có căn cứ như vậy được.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, Ban đại diện dân làng Hoàng Mai được bầu công khai ngay trong buổi đối thoại do UBND quận Hoàng Mai tổ chức ngày 14/10/2009, có sự chứng kiến của lãnh đạo quận. Các vị đại diện đều là người cao tuổi, là đảng viên, là cựu chiến binh và nguyên là lãnh đạo địa phương, có uy tín trong nhân dân. Sau khi được bầu ra, các cụ trong Ban đại diện đã chủ động xin gặp lãnh đạo Quận ủy, UBND quận Hoàng Mai bàn cách tháo gỡ bức xúc. Các ý kiến của nhân dân đều được các cụ làm đơn theo quy trình, quy định của pháp luật …

Cũng còn có nhiều nội dung bất ổn khác mà chúng tôi đã đề cập trong 2 số báo mà UBND quận Hoàng Mai không trả lời.

Trên tinh thần pháp luật thượng tôn, tôn trọng sự thật và ủng hộ sự phát triển của Thủ đô, Báo Thanh tra luôn sẵn sàng phối hợp cùng quận Hoàng Mai giải quyết vụ việc (như đề nghị của Văn bản 362) theo quy định. Đồng thời, đề nghị UBND quận Hoàng Mai và TP Hà Nội sớm tổ chức giải quyết các khiếu nại, tố cáo của nhân dân theo đúng các quy định của pháp luật, bảo đảm tiến độ của D.A cũng như giữ được bản sắc truyền thống dân tộc để cả nước noi theo:

“Con người có tổ, có tông
Như cây có cội, như sông có nguồn”.

B.B.Đ