(Thanh tra) - Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Tử Quỳnh từng nêu ra con số: Năm 2017, có doanh nghiệp (DN) phải tiếp tới 12 đoàn thanh tra. Cá biệt, có những ngành vào thanh tra 1 DN tới 4 lần trong năm. Bước sang năm 2018, tình trạng này đã cơ bản được khắc phục. Đâu là bí quyết để Bắc Ninh xử lý được chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra?
Vào cuộc quyết liệt
Ngay sau khi Thủ tướng ban hành Chỉ thị số 20/CT-TTg chấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với DN, cuối năm 2017 nhiều DN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã lên tiếng "kêu cứu" vì bị thanh tra, kiểm tra quá nhiều lần trong năm.
Tại hội nghị trực tuyến tổng kết công tác thanh tra năm 2017 và triển khai nhiệm vụ năm 2018 diễn ra đầu năm nay, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Tử Quỳnh đã nêu con số giật mình: Có DN trong năm phải tiếp tới 12 đoàn thanh tra, DN ít thì cũng 3 - 4 đoàn. Cá biệt, có những ngành vào 1 DN thanh tra tới 4 lần.
Trước thực trạng này, Chủ tịch UBND tỉnh đã cương quyết chỉ đạo: "Nếu ngành nào, địa phương nào vào DN thanh tra lần thứ 2 (trong 1 năm) thì sẽ bị đình chỉ ngay cuộc thanh tra, đồng thời đình chỉ người ra quyết định".
Theo báo cáo giải trình của các sở, ngành và kết quả quản lý hoạt động thanh tra, kiểm tra trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, năm 2017, có tổng số 251 cuộc thanh tra, kiểm tra chồng chéo đối với 68 DN. Trong đó, cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn 154 cuộc; thanh tra bộ, ngành 7 cuộc; HĐND và Mặt trận Tổ quốc 5 cuộc (thực hiện giám sát); các sở ngành, địa phương 85 cuộc.
Thanh tra tỉnh Bắc Ninh cho biết, chồng chéo chủ yếu diễn ra ở lĩnh vực kiểm tra chuyên ngành và thanh tra, kiểm tra đột xuất, chuyên đề (213/251 cuộc, chiếm 84,86%). Đối với các cuộc thanh tra, kiểm tra đã được Thanh tra tỉnh thống nhất với các sở ngành, huyện, thị xã, thành phố thì không diễn ra tình trạng chồng chéo.
Với chức năng tham mưu giúp UBND tỉnh quản lý Nhà nước về công tác thanh tra, Thanh tra tỉnh Bắc Ninh đã tìm mọi giải pháp để tránh chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra, nhất là đối với DN. Ngay từ năm 2016, Thanh tra tỉnh đã tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 03.
Ông Nguyễn Văn Vinh - Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh cho biết: Để không có tình trạng chồng chéo, ngay từ khâu xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra, Thanh tra tỉnh đã hướng dẫn các sở ngành và huyện, thị xã, thành phố xây dựng kế hoạch (trong đó, yêu cầu cung cấp mã số thuế đối tượng thanh tra, kiểm tra DN); tiếp đó tổ chức hội nghị rà soát, thống nhất kế hoạch trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch này được công khai trên cổng thông tin điện tử của tỉnh và của từng cơ quan, đơn vị.
Đến năm 2017, sau khi Thủ tướng ban hành Chỉ thị số 20, Thanh tra tỉnh tiếp tục ban hành nhiều văn bản chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, trong đó nhấn mạnh: Không thanh tra, kiểm tra quá 1 lần/năm đối với DN; thực hiện lấy ý kiến, thống nhất với Thanh tra tỉnh về nội dung, đối tượng, thời điểm và thời gian thanh tra, kiểm tra trước khi phê duyệt kế hoạch thanh tra, kiểm tra hàng năm và thanh tra, kiểm tra đột xuất…
Ngay cả với các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn (Cục Thuế, Bảo hiểm xã hội tỉnh; Kho bạc tỉnh…) cũng được Thanh tra tỉnh Bắc Ninh phối hợp chặt chẽ trong hoạt động thanh tra, kiểm tra; thực hiện việc rà soát, cho ý kiến thống nhất đối với các cuộc đột xuất, chuyên đề và các cuộc chồng chéo…
Công khai kế hoạch thanh tra để DN giám sát
Là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là Ủy viên Thường trực Tổ Công tác hỗ trợ DN, nơi tiếp nhận những ý kiến phản ánh của DN trên địa bàn, ông Nguyễn Phương Bắc cho biết: Sau khi thực hiện Chỉ thị 03, trong năm 2017, vẫn còn một số DN phản ánh tới Tổ Công tác có sự chồng chéo. Chồng chéo ở đây là các cuộc kiểm tra đơn lẻ của các ngành như: An toàn thực phẩm; phòng cháy, chữa cháy; những cuộc của các sở, ngành ít nhiều vẫn xảy ra…
Theo ông Nguyễn Phương Bắc, một trong những giải pháp mà Thanh tra tỉnh đề xuất đã trở thành sáng kiến trong thực hiện Nghị quyết 19 của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh đã được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổng hợp và phổ biến cho các tỉnh. Đó là, Thanh tra tỉnh tổng hợp nội dung phê duyệt kế hoạch thanh tra của các sở, ngành, huyện, thị. Sau đó, công khai trên cổng thông tin điện tử của tỉnh trước ngày 31/12 hàng năm. DN có thể vào giám sát, nếu không có trong kế hoạch, DN được quyền từ chối.
"Lãnh đạo tỉnh rất quyết liệt xử lý tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo. Tỉnh đã thành lập Tổ Công tác hỗ trợ DN do Chủ tịch tỉnh làm Tổ trưởng và 1 bộ phận hỗ trợ độc lập là Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội do tôi làm Ủy viên Thường trực. Nếu DN có phản ánh tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo, ngay lập tức sẽ được chuyển tới Chủ tịch tỉnh để tạm dừng cuộc thanh tra, kiểm tra không cần thiết", ông Bắc chia sẻ.
Chính sự vào cuộc quyết liệt của người đứng đầu UNND tỉnh và các cấp, ngành nên tình trạng chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra đã cơ bản được khắc phục. “Khi mới thành lập Tổ Công tác, cũng có DN phản ánh tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo, nhưng đến thời điểm này không còn nữa. Lý do là đã công khai kế hoạch thanh tra trên cổng thông tin điện tử của tỉnh rồi, không sở, ngành nào dám làm sai nữa bởi tất cả đều được minh bạch”, ông Bắc nhấn mạnh.
Bí quyết để khắc phục tình trạng chồng chéo được ông Bắc “bật mí” chính là: "Xây dựng kế hoạch thanh tra và quan trọng nhất là phải minh bạch nó để DN giám sát". Đây là 1 trong những sáng tạo khi thực hiện Chỉ thị 20 của Thủ tướng.
Còn vướng từ cơ chế
Với trách nhiệm được giao là chủ trì, điều phối trong việc xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra, Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Văn Vinh thẳng thắn nhìn nhận, việc chồng chéo vẫn còn diễn ra đối với hoạt động kiểm tra chuyên ngành.
Lý giải nguyên nhân, Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh cho biết: Do các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn, rồi có cả một số sở, ngành, địa phương không thực hiện thống nhất đối tượng các cuộc thanh tra, kiểm tra đột xuất, chuyên đề với Thanh tra tỉnh.
Ngoài ra, quy định của pháp luật vẫn còn chưa đồng bộ, còn nội dung chưa phù hợp với thực tế. Dẫn chứng cụ thể, ông Vinh cho biết: Chỉ thị 20 của Thủ tướng Chính phủ quy định, khi xây dựng, phê duyệt kế hoạch thanh tra hàng năm không để xảy ra tình trạng thanh tra, kiểm tra quá 1 lần/năm đối với DN. Trong khi đó, lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, Nghị định 79 quy định kiểm tra định kỳ hàng quý đối với đơn vị có nguy cơ cháy, nổ…
Hay lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm, Thông tư 30 năm 2012 và Thông tư 48 năm 2015 của Bộ Y tế quy định tần xuất kiểm tra không quá 2 lần/năm đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống do đơn vị chức năng được UBND tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương ủy quyền cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; không quá 3 lần/năm đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống do đơn vị chức năng được UBND huyện/quận ủy quyền cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Ông Nguyễn Văn Vinh - Chánh Thanh tra tỉnh Bắc Ninh chủ trì hội nghị triển khai công tác xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra năm 2018. Ảnh: HH
Từ thực tế đó, ông Vinh kiến nghị, Trung ương cần sửa đổi, bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật về thanh tra, kiểm tra, nhất là thanh tra, kiểm tra chuyên ngành.
Tăng cường phối hợp liên ngành trong hoạt động thanh tra, kiểm tra DN, nhất là cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn tỉnh với địa phương. Xử lý nghiêm các cơ quan, đơn vị vi phạm pháp luật về thanh tra, kiểm tra, nhất là thanh tra, kiểm tra DN.
Chung quan điểm, ông Nguyễn Phương Bắc đề xuất sửa một số nghị định liên quan đến thanh tra, kiểm tra chuyên ngành. Bên cạnh đó, thành lập đường dây nóng để DN phản ánh, khi có vi phạm phải kiên quyết xử lý…
Trả lời chất vấn trước Quốc hội vào cuối tháng 10 vừa qua, Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái khẳng định, rất quan tâm và kiên quyết xử lý vấn đề chồng chéo trong hoạt động thanh tra.
Người đứng đầu ngành Thanh tra cho biết, để hạn chế tối đa, trước mắt cần sửa Luật Thanh tra. Cùng với đó, Thanh tra Chính phủ cũng sẽ nghiên cứu sửa đổi Thông tư 01 về định hướng kế hoạch thanh tra và Thông tư 05 về tổ chức hoạt động của đoàn thanh tra, cũng như nghiên cứu sửa đổi Quy chế Phối hợp với Kiểm toán Nhà nước...
Trong khi chờ sửa luật và các thông tư, nghị định liên quan, cách công khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra để DN giám sát ở Bắc Ninh cũng là bí quyết cần được nhân rộng…
Hải Hà
