Ông Hoàng Thái Dương, Ủy viên Ban Cán sự Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Thanh tra Chính phủ, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ

+ Nói đến xây dựng ngành Thanh tra, nhiều người thường chỉ nghĩ đến công tác cán bộ. Điều này đã đủ chưa, thưa ông?

- Điều đó là chưa đủ. Tôi cho rằng, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ mới sinh ra một tổ chức, cùng với việc bố trí đội ngũ cán bộ phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ đó. Ngược dòng thời gian 73 năm xây dựng và trưởng thành của ngành Thanh tra chúng ta càng hiểu thêm về điều này.

Có lẽ đến giờ, nhiều bạn trẻ của ngành ít tìm hiểu vì sao Sắc lệnh số 64/SL thành lập cơ quan thanh tra, Chủ tịch Hồ Chí Minh lại đặt tên là Ban Thanh tra đặc biệt? Bởi lẽ, cơ quan thanh tra được ra đời trong hoàn cảnh đặc biệt.

Bác Hồ ký Sắc lệnh thành lập cơ quan thanh tra ngay sau khi khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Khi đó, bối cảnh đất nước có thù trong giặc ngoài. Các cơ quan, trong đó có cơ quan thanh tra có nhiệm vụ vừa phải xây dựng, vừa phải bảo vệ đất nước chống giặc ngoại xâm, chống giặc đói, giặc dốt. Trong bối cảnh đặc biệt đó, cơ quan thanh tra được thành lập có bộ máy, tổ chức phù hợp để thực hiện những nhiệm vụ rất quan trọng mà Bác Hồ, Đảng và Nhà nước giao cho.

Quá trình xây dựng và phát triển, ngành Thanh tra đổi tên nhiều lần, tổ chức bộ máy cũng thay đổi theo đó, nhưng căn bản vẫn giữ nguyên vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ “là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”, giúp Đảng, Nhà nước quản lý kinh tế - xã hội, chống tiêu cực, tham nhũng và giải quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân.

+ Trong thời điểm hiện nay, việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành cần chú trọng đến mặt công tác nào, thưa ông?

- Ngay từ khi được thành lập, Ban Thanh tra đặc biệt có ủy nhiệm giám sát tất cả các công việc , nhân viên của các UBND và các cơ quan của Chính phủ, có toàn quyền “nhận các đơn khiếu nại của nhân dân; điều tra, hỏi chứng, xem xét các tài liệu giấy tờ của các UBND hoặc các cơ quan của Chính phủ cần thiết cho công việc giám sát; đình chức, bắt giam bất cứ nhân viên nào trong UBND hay của Chính phủ đã phạm lỗi trước khi mang ra Hội đồng Chính phủ hay Toà án Đặc biệt xét xử; tịch biên hoặc niêm phong những tang vật và dùng mọi cách điều tra để lập một hồ sơ mang một phạm nhân ra Toà án Đặc biệt; Ban Thanh tra có thể truy tố cả các việc đã xảy ra trước ngày ban bố Sắc lệnh này; Ban Thanh tra có quyền đề nghị lên Chính phủ những điều cần sửa đổi trong các cơ quan…”. Đây là thẩm quyền rất đặc biệt, phục vụ cho chính quyền cách mạng còn non trẻ trong điều kiện lịch sử đặc biệt.

Nhắc lại để thấy rằng, trong mỗi hoàn cảnh lịch sử cách mạng cụ thể thì cơ quan thanh tra, ngành Thanh tra được giao nhiệm vụ và thẩm quyền nhất định để giúp cho việc quản lý, điều hành đất nước của Đảng và Chính phủ.

Tuy nhiên, nói đến nhiệm vụ của ngành Thanh tra, bao giờ cũng gắn với công tác phòng, chống tham nhũng. Phòng, chống tham nhũng thông qua hoạt động thanh tra kinh tế - xã hội; thông qua hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo của người dân để phát hiện sai phạm của tổ chức và cá nhân, phát hiện sự bất cập, sơ hở trong cơ chế chính sách, pháp luật để có giải pháp khắc phục, xử lý. Trong xây dựng Nhà nước pháp quyền, cùng với việc phát triển nền kinh tế thị trường, nhiệm vụ giám sát, kiểm soát quyền lực Nhà nước là một đòi hỏi khách quan và chính là sứ mệnh của ngành Thanh tra hiện nay.

Qua 73 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Thanh tra đã đạt được nhiều thành tựu to lớn. Bên cạnh đó, ngành Thanh tra cũng bộc lộ những hạn chế, tồn tại. Nguyên nhân của nó chủ yếu vẫn nằm ở sự hạn chế về bộ máy tổ chức và cán bộ của ngành Thanh tra hiện nay. Trong một tổ chức Nhà nước, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn phải tương thích với nhau, đồng thời đội ngũ cán bộ cũng phải phù hợp để đảm bảo thực hiện được nhiệm vụ và quyền hạn được giao, nếu không sẽ rơi vào quan liêu, duy ý chí.

+ Hệ thống tổ chức đủ mạnh có phải là sự tăng lên về tổ chức và cán bộ không, thưa ông?

- Có lẽ xưa nay nhiều người đã nghĩ như vậy và làm như vậy. Trong thực tế, nếu xét đến hiệu quả hoạt động thì còn nhiều yếu tố khác tác động chi phối để đánh giá một tổ chức được coi là mạnh.

Nhiều tổ chức suy yếu sau nhiều năm hoạt động phải thực hiện việc tái cấu trúc, mà xu hướng chung là tinh giản tổ chức bộ máy. Tôi nghĩ, ngành Thanh tra cũng vậy. Phải thực hiện theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết số 39-NQ/TW của Trung ương, nếu xét ở góc độ Nhà nước thì không những chỉ riêng ngành Thanh tra mà có cả Kiểm tra, Kiểm toán.

Chân lý là: Cùng một chức năng, nhiệm vụ không nên giao cho nhiều cơ quan thực hiện dễ dẫn đến chồng chéo, cản trở nhau, hiệu quả hoạt động không cao. Yếu tố cán bộ là quyết định, vì vậy cán bộ thanh tra phải có những yêu cầu phù hợp với nghề nghiệp đó là yêu cầu về quan điểm, bản lĩnh, đạo đức. Hay nói cách khác cán bộ thanh tra chống tham nhũng phải đủ sức chống tham nhũng, ta có thể coi đây là giá trị cốt lõi.

+ Nói như vậy nghĩa là cán bộ làm công tác thanh tra phải được tuyển chọn kỹ lưỡng, thưa ông?

- Đúng vậy! Trong thời gian tới, ngành Thanh tra mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm hơn nữa của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là về công tác tổ chức, cán bộ. Chúng ta tin tưởng rằng dù khó khăn đến đâu chúng ta cũng sẽ hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao, xứng đáng với truyền thống vẻ vang hơn 70 năm xây dựng và trưởng thành.

+ Xin trân trọng cảm ơn ông!

Đan Quế