Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh kết luận buổi làm việc. Ảnh Ngọc Giang

Phát biểu định hướng buổi làm việc, đồng chí Huỳnh Phong Tranh khẳng định để bảo đảm sự phát triển bền vững kinh tế- xã hội, Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm đến hiệu quả công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đúng pháp luật. Được sự ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, sắp tới Tổng Thanh tra Chính phủ sẽ báo cáo với Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kết quả công tác này. Do đó, buổi làm việc hôm nay được tổ chức để lãnh đạo Thanh tra Chính phủ nắm thêm hiện trạng khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân, trong đó đánh giá đúng hiệu quả giải quyết, làm rõ nguyên nhân để có giải pháp phù hợp đối với các vụ khiếu kiện đông người liên quan đến chính sách thu hồi nhà, đất. Đặc biệt là trách nhiệm tiếp công dân của Chủ tịch UBND các tỉnh thành phía Nam sau khi có Chỉ thị 35 của Bộ Chính trị, Luật Tiếp công dân, Nghị định số 64/2014/NĐ-CP của Chính phủ để hạn chế hiện tượng giải quyết không hết thẩm quyền, hiện tượng công dân khiếu nại, tố cáo vượt cấp do chưa hiểu đúng pháp luật.

Báo cáo về tình hình khiếu nại, tố cáo tại phía Nam, Cục trưởng Cục III Võ Văn Đồng cho biết: Thủ tướng Chính phủ đã giao xác minh, làm rõ 11 vụ việc phức tạp tại các tỉnh như: Đồng Nai, Tây Ninh, Tiền Giang, Long An, An Giang, Kiên Giang, Bình Phước. Nội dung khiếu nại phần lớn tập trung vào chính sách thu hồi nhà, đất, đòi lại đất cũ, đòi bồi hoàn công khai phá. Ngoài những nguyên nhân do cơ chế chính sách, nhận thức pháp luật của công dân chưa đầy đủ, bị kẻ xấu kích động thì hiệu quả của các quy định pháp luật về khiếu nại, tố cáo chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Trong khi đó, tâm lý đùn đẩy trong giải quyết khiếu nại của nhân dân tại nhiều nơi, nhiều chỗ còn phổ biến, cá biệt là thái độ không chấp nhận sửa sai như trường hợp Khu đô thị mới Thủ Thiêm, quận 2, TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung này cũng được Phó Ban Tiếp Công dân Trung ương Nguyễn Văn Hòa làm rõ hơn khi đề cập đến số lượng hơn 3.300 lượt công dân đến Trụ sở Tiếp dân của Trung ương Đảng và Nhà nước tại số 35 Hồ Học Lãm, số đoàn đông người, vượt cấp đều tăng so với cùng kỳ 2013. Qua đối chiếu nội dung đơn với quy định cho thấy nhiều địa phương chưa giải quyết hết thẩm quyền, tình trạng thiếu công khai dân chủ trong thu hồi nhà đất đã dẫn đến sai phạm, gây phát sinh khiếu nại, tố cáo phức tạp. Nói thẳng về sự không đồng bộ trong cơ chế cho doanh nghiệp thực hiện dự án là nguyên nhân phát sinh xung đột lợi ích giữa người bị thu hồi nhà đất với cơ quan chức năng, Phó Cục trưởng Cục III Vũ Huy Tác cho rằng, đây là bất cập chưa được làm rõ để có cơ chế xử lý phù hợp. Cán bộ một số địa phương còn tâm lý thách đố với công dân, thậm chí không giải quyết quyền lợi hợp pháp cho nhân dân khi thấy công dân khiếu nại kéo dài. Ngay cả lãnh đạo một thành phố lớn tại phía Nam cũng không chấp hành đúng pháp luật khi trong 3 năm chỉ tiếp công dân được 3 buổi nên cán bộ cấp dưới cũng không chấp hành nghiêm, dẫn đến có những vụ việc kéo dài hàng chục năm.

Phân tích ở tầm vĩ mô, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Chiến Bình đề nghị phải có giải pháp tổng hợp để nâng cao hiệu quả và trách nhiệm của lãnh đạo 20 tỉnh thành phía Nam trong chấp hành các chủ trương của Đảng, tuân thủ pháp luật của Nhà nước trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Chỉ khi trách nhiệm trong công tác này của Chủ tịch UBND các tỉnh thành phía Nam được nâng lên thì các vụ việc đông người, phức tạp mới có hướng giải quyết phù hợp, hạn chế hiện tượng tái khiếu vượt cấp. Nên gắn nội dung kiểm điểm của Ban Chấp hành các tỉnh thành cuối năm 2014 với trách nhiệm thực hiện Chỉ thị 35 để làm cơ sở chấm dứt tình trạng vô trách nhiệm, khoán trắng cho cấp dưới trong tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Tại buổi làm việc, Tổng Thanh tra Chính phủ cũng đã nghe Phó Cục trưởng Cục III Nguyễn Xuân Nam báo cáo kiến nghị xử lý trách nhiệm của Chủ tịch UBND tỉnh An Giang sau khi có báo cáo giải trình của địa phương; nghe Cục trưởng Cục III Võ Văn Đồng báo cáo tiến độ thanh tra trách nhiệm của Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, cũng như kiến nghị một số vấn đề cần giải quyết.

Kết luận buổi làm việc, Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh đã phân tích thêm một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng công dân khiếu nại, tố cáo vượt cấp như: Sự thiếu nhất quán của chính sách, nhận thức pháp luật về nội dung, thẩm quyền, thời hiệu chưa đầy đủ. Phức tạp nhất là những vụ khiếu nại do tồn tại lịch sử vẫn chưa có cơ chế thích hợp nên chính quyền địa phương  không mạnh dạn giải quyết vì sợ kiểm toán, sợ trách nhiệm, dẫn đến cơ quan chức năng và công dân chưa đồng thuận. Đối với nhiệm vụ trong thời gian tới, Cục III phải bám sát kế hoạch công tác đã được phê duyệt, nhanh chóng giải quyết dứt điểm 30 vụ việc theo KH 1130, cũng như tiếp tục thực hiện tốt KH 2100. Bảo đảm tiến độ và chất lượng các cuộc thanh tra, phân tích rõ đúng sai, hạn chế để công khai trên phương tiện thông tin đại chúng đúng quy định. Tăng cường giải quyết đoàn đông người với các giải pháp đồng bộ gắn với thanh tra trách nhiệm thường xuyên và đột xuất. Khắc phục tình trạng thanh tra trách nhiệm tại nhiều nơi không bảo đảm nên ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cơ sở, làm phát sinh tình trạng khiếu nại vượt cấp. Năm 2014, Cục III cần tổ chức 4 đoàn thanh tra trách nhiệm chấp hành Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp Công dân tại phía Nam. Ngay sau buổi làm việc này, với vai trò Bí thư Ban Cán sự Đảng Thanh tra Chính phủ, Tổng Thanh tra Chính phủ sẽ có văn bản đề xuất Ban Bí thư giao Văn phòng Trung ương Đảng, Ban Nội chính Trung ương hướng dẫn triển khai nội dung Chỉ thị 35-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Ngọc Giang