Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, Ban Tiếp công dân Trung ương chủ trì cùng UBND TP Hồ Chí Minh tiếp công dân với tinh thần công khai, minh bạch để tạo sự đồng thuận. Ảnh: Thảo - Dung

Nguyên nhân chính là nhiều cơ quan chức năng đã vô tư đóng dấu mật lên các văn bản liên quan đến quá trình áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ để từ chối trách nhiệm công khai, minh bạch với tinh thần dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra.

Trên mở, dưới đóng 

Ngày 30/1/2011, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Đức Hạnh đã ký Kết luận số 158/KL-TTCP, trong đó có nội dung: Nhà đất một số hộ dân đường Hồng Hà, phường 2, quận Tân Bình, không nằm trong quy hoạch xây dựng tuyến đường theo phương án đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận. Khi Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 3585/QĐ-UBND ngày 19/7/2005 thì nhà đất của các hộ dân bị giải tỏa ngoài dự kiến nên đề nghị UBND TP Hồ Chí Minh có chính sách bồi thường, hỗ trợ thỏa đáng cho người dân. Ngay sau đó, Kết luận số 158/KL-TTCP, cùng văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đã được công khai cho công dân bị thu hồi nhà đất.

Thế nhưng, dựa vào báo cáo không khách quan của UBND quận Tân Bình về pháp lý nhà đất của 22 hộ dân, các cơ quan chức năng của UBND TP Hồ Chí Minh đã tham mưu cho cấp trên ký các văn bản trả lời là KN của 22 hộ dân không có cơ sở giải quyết. Thậm chí, đã có hiện tượng làm sai lệch bản chất KN của người dân khi một số văn bản của Chủ tịch UBND quận Tân Bình cho rằng đã làm đúng Kết luận số 158/KL-TTCP để từ chối giải quyết quyền lợi hợp pháp của 22 hộ dân.

Ngày 15/3/2017, tại buổi tiếp công dân, có sự tham gia của đại diện Thanh tra Chính phủ, thay mặt lãnh đạo địa phương, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Lê Văn Khoa đã thẳng thắn xin lỗi công dân phường 2, quận Tân Bình về những thiếu sót, sai phạm, đồng thời giao Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Văn Hồng, Chủ tịch Hội đồng Thẩm định bồi thường, chủ trì phối hợp cùng các đơn vị có liên quan trong 15 ngày phải hoàn thành phương án đền bù phù hợp cho người dân.

Nhưng đến thời điểm này, 22 hộ dân vẫn tiếp khiếu, tiếp tố vượt cấp vì phương án giải quyết không được công khai đến người dân vì một lý do rất vô lý là Chủ tịch Hội đồng Thẩm định bồi thường đã đóng dấu "MẬT" lên báo cáo về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, vì cho rằng theo kiến nghị của UBND quận Tân Bình thì sẽ phát sinh hiện tượng dắt giây đòi quyền lợi của các hộ dân bị thu hồi nhà đất.

Điều 27, Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005, quy định: Hoạt động thanh tra, giải quyết KN, TC, kiểm toán Nhà nước phải được tiến hành công khai theo quy định của pháp luật. Văn bản, quyết định sau đây phải được công khai, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác: Kết luận thanh tra; Quyết định giải quyết KN, quyết định giải quyết TC; Báo cáo kiểm toán. Ảnh: Thảo - Dung

Lạm dụng dấu mật

Sau khi lãnh đạo Thanh tra Chính phủ có văn bản giao Cục III tiến hành xác minh, làm rõ vụ KN chính sách bồi thường tại Dự án khu nhà ở cao tầng kết hợp khách sạn tại số 1bis 1kep đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 1, trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra về câu chuyện này, Cục trưởng Cục III Võ Văn Đồng cho biết: Ngày 1/6/2017, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Huỳnh Cách Mạng đã tiếp đại diện 213 hộ dân, và giao các sở ngành kiểm tra lại chính sách bồi thường, giải tỏa, tái định cư. Không hiểu vì nguyên nhân gì, Hội đồng Thẩm định bồi thường lại có văn bản mật để tham mưu cho lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh ký thông báo không giải quyết các nội dung KN.

Theo Báo cáo 460 của Chính phủ báo cáo Quốc hội về công tác PCTN 2017, qua kiểm tra tại 7.976 cơ quan, tổ chức, đơn vị, đã phát hiện 66 đơn vị vi phạm. Cụ thể còn tình trạng lạm dụng quy định về bí mật Nhà nước để không công khai những nội dung cần phải công khai, minh bạch, hoặc thu hẹp đối tượng, hình thức công khai.

Đây là việc cần làm ngay để thực hiện đúng tinh thần Quyết định số 99-QĐ/TW, ngày 3/10/2017 của Ban Bí thư Trung ương Đảng là công khai kết luận kiểm toán, kiểm tra, thanh tra; kết quả giải quyết những vấn đề bức xúc, phản ánh, kiến nghị, KN, TC của tổ chức và công dân; kết quả xử lý các vụ, việc tiêu cực, tham nhũng, lãng phí đã được kết luận; hoạt động và kết quả điều tra, truy tố, xét xử (trừ những vụ, việc phải giữ bí mật theo quy định của pháp luật).

Các hộ dân phường 2 quận Tân Bình vẫn chờ đợi sự công khai, minh bạch trong giải quyết chính sách bồi thường, thu hồi nhà đất. Ảnh: Thảo - Dung

Nhận định về vấn đề này, luật sư Phạm Tấn Thuấn, Văn phòng luật sư Quốc Tuấn, cho rằng: Thời gian qua, Thanh tra Chính phủ đã thực hiện tốt cơ chế công khai nội dung các kết luận thanh tra bằng các thông báo trên cổng thông tin điện tử. Đây là điểm sáng cần được các cơ quan chức năng địa phương, trong đó có UBND TP Hồ Chí Minh nghiên cứu và áp dụng vì đây là địa bàn có nhiều vụ việc KN, TC phức tạp, kéo dài phải được làm rõ qua thanh tra nên sau khi thanh tra có kết quả thì cần thông báo cho công dân để tạo sự đồng thuận trong giải quyết tại cấp cơ sở, với tinh thần công khai, minh bạch.

Hiện tượng sau khi có kết luận thanh tra hoặc có ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh sau khi tiếp công dân, nhưng các sở, ngành, mà cụ thể là Sở Tài nguyên và Môi trường lại đóng dấu mật lên kết luận là sai với Luật Thanh tra, cũng như Chủ tịch Hội đồng Thẩm định bồi thường vẫn thường quen tay đóng dấu mật lên báo cáo về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là trái với Luật Tiếp cận thông tin 2016, đi ngược lại tinh thần công khai, dân chủ của Đảng và Nhà nước trong chính sách về đất đai.

Thảo Du - Bao Dung