(Thanh tra) - Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương 2 cấp với nhiều thay đổi, Thanh tra tỉnh Phú Thọ đã triển khai các đoàn công tác “cầm tay, chỉ việc” tại các xã, phường, trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, nâng cao hiệu quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo, góp phần giữ vững ổn định ngay từ cơ sở.
Thực hiện theo kế hoạch, vừa qua Thanh tra tỉnh Phú Thọ đã thành lập 4 tổ công tác, trực tiếp hướng dẫn, kết hợp kiểm tra tại 20 UBND xã, phường trên địa bàn tỉnh. Các đoàn làm việc tập trung vào nội dung trọng tâm như: tiếp công dân, phân loại xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, đặc biệt trong bối cảnh phục vụ các sự kiện lớn của đất nước và của tỉnh.
Theo bà Lại Thị Tuyết Lan, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Phú Thọ, điểm nhấn của đợt công tác lần này là phương châm hướng dẫn “cầm tay, chỉ việc”, không chỉ kiểm tra mà còn trực tiếp hướng dẫn từng quy trình, từng tình huống cụ thể phát sinh tại cơ sở. Việc này nhằm giúp đội ngũ cán bộ cấp xã nhanh chóng nắm bắt nghiệp vụ trong điều kiện bộ máy mới còn nhiều biến động.
Các đoàn công tác đã tập trung phổ biến văn bản pháp luật, hướng dẫn quy trình, nghiệp vụ, chú trọng hướng dẫn trình tự, thủ tục, xác định thẩm quyền giải quyết, đồng thời trực tiếp trao đổi, hướng dẫn xử lý các tình huống tiếp công dân phức tạp, kéo dài hoặc có nguy cơ phát sinh khiếu kiện đông người.
Đồng thời, trực tiếp trao đổi, hướng dẫn đối với các vụ việc, nội dung cụ thể thuộc thẩm quyền giải quyết của Chủ tịch UBND xã, phường nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, các đoàn công tác đã trực tiếp trao đổi, hướng dẫn cụ thể đối với 18 vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Chủ tịch UBND cấp xã còn gặp khó khăn, vướng mắc. Việc “cầm tay, chỉ việc” đã giúp địa phương tháo gỡ ngay những khó khăn, tránh để tồn đọng kéo dài hoặc phát sinh khiếu kiện đông người.
Ông Nguyễn Văn Sinh, Trưởng phòng Tiếp công dân và xử lý đơn thư (Thanh tra tỉnh Phú Thọ) cho biết: việc kết hợp giữa kiểm tra và hướng dẫn thực tế giúp phát hiện đúng “điểm nghẽn” trong từng khâu, từ tiếp công dân, tiếp nhận đơn đến phân loại, xử lý và giải quyết, qua đó đưa ra hướng dẫn sát thực tiễn, dễ áp dụng.
“Thông qua hướng dẫn trực tiếp từng vụ việc, cán bộ cấp xã không chỉ nắm rõ quy trình mà còn biết cách vận dụng linh hoạt vào thực tiễn. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở”, ông Sinh nhấn mạnh.
Thực tế kiểm tra cho thấy, dù đã có nhiều nỗ lực, song công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cấp xã vẫn đối mặt với không ít khó khăn.
Trước hết là sự chưa đồng bộ của hệ thống pháp luật khi chuyển từ mô hình chính quyền 3 cấp sang 2 cấp. Nhiều quy định hiện hành chưa kịp sửa đổi, dẫn đến lúng túng trong xác định thẩm quyền, phân loại và xử lý đơn thư.
Bên cạnh đó, sau sáp nhập, quy mô địa bàn và dân số tăng mạnh, khối lượng công việc dồn về cấp xã ngày càng lớn, trong khi đội ngũ cán bộ làm công tác này chủ yếu là kiêm nhiệm, thiếu kinh nghiệm, kỹ năng chuyên sâu. Đây là nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, giải quyết vụ việc.
Một khó khăn đáng chú ý khác là tình trạng đơn thư vượt cấp, gửi không đúng thẩm quyền có xu hướng gia tăng. Tâm lý người dân kỳ vọng vào bộ máy mới khiến nhiều vụ việc đã giải quyết vẫn tiếp tục được khiếu kiện, tạo áp lực lớn cho chính quyền cơ sở.
Ngoài ra, việc phân tán hồ sơ sau sáp nhập, thiếu thống nhất trong quản lý dữ liệu và điều kiện cơ sở vật chất chưa đồng bộ cũng gây cản trở không nhỏ cho quá trình xử lý đơn thư.
Mặc dù vậy, qua kiểm tra tại 20 xã, phường, các đoàn công tác ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Các địa phương cơ bản đã ban hành đầy đủ văn bản chỉ đạo, quy chế tiếp công dân, niêm yết công khai lịch tiếp dân, duy trì tiếp công dân thường xuyên, định kỳ và đột xuất theo quy định.
Tại 19/20 xã, phường được kiểm tra không phát sinh điểm nóng, không có khiếu kiện đông người, nhất là liên quan đến bầu cử; các vụ việc phát sinh đã được giải quyết kịp thời, đúng quy định.
Từ thực tiễn kiểm tra, Thanh tra tỉnh Phú Thọ cho rằng, trước mắt cần tiếp tục tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cấp xã, nhất là những người trực tiếp làm công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư.
Đồng thời, các phòng nghiệp vụ thuộc Thanh tra tỉnh được giao phụ trách địa bàn các xã, phường tăng cường theo dõi, nắm tình hình, tiếp tục duy trì phương thức “cầm tay, chỉ việc” nhất là đối với các vụ việc phức tạp, chưa được giải quyết dứt điểm.
Hệ thống pháp luật phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp cũng cần sớm được hoàn thiện, đặc biệt là quy định rõ vị trí việc làm đối với công chức chuyên trách trong lĩnh vực này, nhằm bảo đảm tính chuyên nghiệp và ổn định của đội ngũ.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo để hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả quản lý.
Một nội dung quan trọng khác là đề nghị các địa phương thực hiện đầy đủ chế độ chính sách đối với cán bộ làm công tác tiếp công dân, qua đó tạo động lực, khuyến khích nâng cao trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.
Bà Lại Thị Tuyết Lan nhấn mạnh: “Muốn công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đạt hiệu quả, phải bắt đầu từ cơ sở. Khi cấp xã làm tốt, xử lý kịp thời, đúng quy định thì sẽ hạn chế tối đa khiếu kiện vượt cấp, góp phần giữ vững ổn định tình hình”.
Có thể thấy, việc Thanh tra tỉnh Phú Thọ chủ động xuống cơ sở, triển khai hướng dẫn theo phương châm “cầm tay, chỉ việc” không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng lâu dài cho việc nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước ở cấp xã. Đây cũng là giải pháp thiết thực, phù hợp trong bối cảnh bộ máy hành chính đang được sắp xếp, tinh gọn và vận hành theo mô hình mới.
